Plus

Kinderombudsman: ‘Misschien zijn pestprotocollen niet genoeg en moet je naar strafbaarstelling’

Er moeten ook programma's komen tegen pesten buiten school. Bijvoorbeeld in de buurt, op de (sport)vereniging en online. Daarvoor pleit de Kinderombudsman. Nieuw onderzoek bevestigt namelijk dat de zwaarst gepeste kinderen op meerdere plekken de klos zijn.

Edwin van der Aa
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

“Pesten speelt zich niet af in een vastomlijnd begrensd gebied, waarmee ook de aanpak van pesten zich niet kan beperken tot de grenzen van ieders professionele werkveld,” staat in het rapport ‘In eenzaamheid gepest’ dat vandaag verschijnt. Daarnaast gelden de rechten van kinderen, zoals het recht op gelijke behandeling en het recht op bescherming tegen geweld, volgens de Kinderombudsman overal in hun leven.

Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer: “We zien dat kinderen die het meest onder lijden onder pesten zich niet alleen op het schoolplein onveilig voelen, maar continu onveiligheid ervaren. Scholen voelen zich verantwoordelijk tot kinderen de deur uitlopen, maar wie is er verantwoordelijk voor de openbare ruimte? Terwijl ook de boa, welzijnswerker of de wijkagent een actieve rol kunnen oppakken bij de aanpak van pesten.”

Discriminatie

Opvallend onderzoeksresultaat is dat bijna een op de drie kinderen wordt gepest om redenen die feitelijk discriminatie zijn. Voor meisjes en kinderen die zich als 'anders' definiëren is dit vooral vanwege hun seksuele gerichtheid of genderidentiteit. Voor jongens komt dit voornamelijk door een handicap.

Ongeveer 15 procent van de gepeste kinderen geeft hun leven een onvoldoende, wat deze groep volgens de Kinderombudsman pas doet als ze hun kwaliteit van leven als zeer slecht ervaart. Het gaat dan vooral om kinderen die op meerdere plaatsen worden gepest en er met niemand over praten.

Kalverboer: “Als een kind het leven niet de moeite waard vindt, tast dat het fundamentele ‘zijn’ en rol in de maatschappij aan. Daar moeten de hele overheid en hulpverleners naar handelen via programma’s die met elkaar verbonden zijn. Dus geloof ik niet zozeer in een bredere aanpak vanuit alleen het ministerie van Onderwijs, maar moet de coördinatie bijvoorbeeld komen te liggen bij Volksgezondheid of Binnenlandse Zaken. Ook omdat regelmatig sprake is van discriminatie.”

Strafrechtelijk aanpakken?

In september hintte de kinderombudsvrouw er al op dat pesters in de toekomst wellicht strafrechtelijk aangepakt kunnen worden. “Misschien zijn pestprotocollen niet genoeg en moet je wel toe naar een strafbaarstelling,” zei Kalverboer destijds. Momenteel is pesten zelf niet strafbaar. Hooguit kunnen pesters strafbare feiten plegen waarvoor ze vervolgd kunnen worden, mits ze minstens 12 jaar zijn.

In dit rapport zeggen de vijhonderd ondervraagde kinderen niets over strafbaarheid. Wel willen ze in het algemeen dat hun pesters steviger worden aangepakt. Ook vinden kinderen het belangrijk dat andere kinderen weten hoe het voelt om gepest te worden. Dat kan door bewustwordingscampagnes of groepsgesprekken. Kalverboer: “Zij willen simpelweg dat het probleem niet langer gebagatelliseerd wordt. Het is beter als er grenzen en consequenties voor pesters zijn. We moeten die heldere mening gaan terugzien in het antipestbeleid.”

Opleiding of training

Ook volwassenen vinden het soms moeilijk om over pesten of discriminatie te praten en handelend op te treden. Daarom moeten wat betreft de Kinderombudsman alle volwassenen die met kinderen werken – dus niet alleen leerkrachten maar ook jeugdhulpverleners, sportcoaches en wijkagenten – leren hoe ze dit het beste kunnen doen. Het liefst al tijdens hun opleiding of via trainingen.

Verder beveelt de Kinderombudsman als adviseur van de regering en het parlement aan om het algemene meldpunt dat toeziet op alleen het onderwijs, zoals dat nu is voorgesteld door het ministerie van Onderwijs, uit te breiden naar andere gebieden zoals (sport)verenigingen. En de onderwijsinspectie moet opletten of programma’s tegen pesten op scholen wel goed worden ingezet.

Kinderombudsman Margrite Kalverboer Beeld ANP
Kinderombudsman Margrite KalverboerBeeld ANP

HET VERHAAL VAN MADELIEF (15 JAAR):

“Het begon allemaal heel onschuldig met wat lullige grapjes van een paar kinderen. Daar kon ik in het begin nog wel mee omgaan. Maar het werd steeds erger. En het gebeurde steeds vaker. Zeker nadat ik het opnam voor een vriendinnetje van me dat gepest werd. Dan gingen we bijvoorbeeld bij gym een spel doen en zeiden ze dat ik niet bij hun in het groepje mocht. En als ik niet m'n best zou doen, zouden ze me doodmaken.”

Het zijn steeds dezelfde kinderen, zegt Madelief. “Ik zit al sinds de brugklas bij ze in de klas. Ze hebben me ook een keer online gepest. Toen plaatsten ze allemaal rare foto's en berichtjes op mijn naam in een WhatsAppgroep. Ik denk dat die kinderen gewoon jaloers op me zijn. Omdat ik open en sociaal ben. En ik ben heel goed in sport.”

Madelief zegt het altijd tegen haar moeder als ze gepest is. “En ik vertel het aan de leerkracht en de sectorleider. Het is fijn als er iemand naar je luistert. Net als de psycholoog waar ik heen ga. Die helpt mij sterker in m'n schoenen te staan. Soms wordt het me gewoon te veel en weet ik even niet meer wat ik moet doen. Of ik word boos op iemand anders die er niets meer te maken heeft. Ik keer ook naar binnen en word angstig.”

Toch heeft Madelief wel degelijk vertrouwen in de toekomst. “Ik hoop dat de school het pesten gaat aanpakken. Ik ben laatst met mijn ouders op gesprek geweest bij de directeur. Er is een keer voorgesteld dat ik via de nooduitgang de school in en uit zou mogen. Maar dat wil ik niet. Dan loop ik weg voor het probleem. En gaat het pesten gewoon door. Ik denk dat die pestkoppen zelf via een aparte ingang moeten gaan!”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden