Plus

Kinderartsen: ‘Vaccineer nu tegen rotavirus om zorg te ontlasten’

Jonge kinderen zouden zo snel mogelijk gevaccineerd moeten worden tegen het rotavirus, zegt de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde. Zo kunnen enkele duizenden ziekenhuisopnames worden voorkomen en krijgt de door corona overbelaste zorg wat lucht.

null Beeld Shutterstock
Beeld Shutterstock

Vrijwel alle kinderen onder de vijf jaar maken het rotavirus door. Het is een besmettelijke ziekte, waarbij een ontsteking van de maag en de darmen optreedt. Dit leidt dan ook tot braken en diarree. Bij veel kinderen verloopt de ziekte mild, maar toch bezoeken tienduizenden ouders per jaar met hun kind de huisarts. Ook komen jaarlijks 2500 tot 4700 kinderen in het ziekenhuis terecht met uitdrogingsverschijnselen door het rotavirus, onder wie veel gezonde kinderen. Vijf tot zeven kinderen per jaar overlijden aan de gevolgen van het virus.

“Iedere maatregel die we kunnen treffen om de zorg te ontlasten, is welkom,” zegt Károly Illy, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK). “Onze kinderafdelingen in ziekenhuizen hebben weliswaar nauwelijks coronapatiënten, maar de verpleegkundigen van die afdelingen worden wel ingezet op covid-afdelingen.”

In onder meer België, Duitsland en Engeland krijgen zuigelingen al standaard het rotavaccin. In Nederland iedereen vaccineren zou het aantal ziekenhuisopnames met 85 procent doen dalen, stelde de Gezondheidsraad in 2017 in een advies aan het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Vanwege het prijskaartje dat eraan hangt, werd toen besloten om het vaccin niet ‘universeel’ in te voeren.

Kwetsbare kinderen

Vanaf afgelopen zomer zouden daarom alleen kwetsbare kinderen - bijvoorbeeld te vroeg geboren baby’s - worden gevaccineerd. Dat ging op het laatste moment niet door, omdat door corona de consultatiebureaus het niet op tijd konden invoeren én omdat het vaccin juist in die groep veel minder effectief zou zijn. Het zou in die risicogroepen slechts 30 procent van de kinderen beschermen, in plaats van meer dan 80 procent onder gezonde kinderen.

Kinderarts Károly Illy van het Ziekenhuis Rivierenland in Tiel ziet verpleegkundigen die van de kinderafdelingen worden ingezet om Covid-patiënten te helpen. Er worden van tevoren te plannen opnames en operaties uitgesteld vanwege corona. Er is lucht nodig, wil hij maar zeggen. “Het is in het belang van iedereen om de zorg zoveel mogelijk te ontlasten,” zegt hij, als voorzitter van de NVK.

Dat gebeurt onder meer door het vuurwerkverbod, zodat er met oud en nieuw geen toestroom komt van gewonden. Maar het zou óók kunnen door het snel invoeren van het rotavirusvaccin voor alle jonge kinderen, vindt Illy. “Het rotavirus leidt tot veel ziekte en veel ziekenhuisopnames. En er is een eenvoudige manier om kinderen te beschermen – het vaccin – en zo de toeloop naar de zorg te verkleinen. Het helpt ook de huisartsen, die het druk gaan krijgen met de corona-inentingen.”

Dodelijk

Kinderafdelingen lopen door verschillende virusinfecties zo nu en dan snel vol. Vorige winter moesten er kinderen met het RS-virus – een verkoudheidsvirus – overgeplaatst worden naar Belgische ziekenhuizen, omdat hier geen bedden beschikbaar waren. Grootste probleem: een tekort aan personeel. “Het aantal bedden op de kinderafdeling is niet gelimiteerd door het aantal kinderartsen of administratief personeel, maar door het aantal verpleegkundigen. Soms moeten er daarom bedden dicht,” zegt Dasja Pajkrt, specialist infectieziekten onder kinderen in het AMC in Amsterdam. “Dat tekort is door corona nu alleen maar nijpender.”

Naast het RS-virus, waar nog geen vaccin tegen bestaat, brengt het rotavirus – een soort buikgriep – jaarlijks een paar duizend kinderen naar het ziekenhuis. Vrijwel alle kinderen onder de vijf maken het rotavirus door. Een deel van de ouders zoekt met hun zieke kind hulp bij de huisarts, zo’n 3500 kinderen per jaar hebben specialistischere zorg nodig vanwege uitdrogingsverschijnselen. Vijf tot zeven kinderen per jaar sterven, vaak te vroeg geborenen of met aangeboren afwijkingen.

De oplossing om het aantal ziektegevallen drastisch terug te dringen, is al jaren binnen handbereik. Er is namelijk sinds 2006 een prima werkend vaccin, dat het aantal ernstige infecties en ziekenhuisopnames met 85 procent vermindert. Dat vaccin is nu alleen beschikbaar voor ouders die het uit eigen zak betalen; over opname in het Rijksvaccinatieprogramma wordt al langere tijd gesteggeld. De Gezondheidsraad adviseerde het ministerie van Volksgezondheid al in 2017 om alle jonge kinderen te vaccineren tegen het rotavirus. Het kostenplaatje is een belangrijk nadeel. De druppeltjes – geen prik – kosten 135 euro per kind, maal 175.000 baby’s per jaar, en dat is meer dan de ziekenhuiskosten.

Prijzen

Maar, zo stelde rotavirusexpert Patricia Bruijning van het UMC Utrecht destijds al, daar valt – letterlijk – wat op af te dingen. “Bij grootschalige inkoop van vaccins door de overheid kan de prijs per vaccin aanzienlijk lager worden. In Groot-Brittannië is op die manier een gunstigere prijs voor rotavirusvaccins bedongen. Daar is het vaccin opgenomen in het programma voor zuigelingen.” 

Emeritus hoogleraar kindergeneeskunde Ronald de Groot van het Radboudumc stelt dat ‘we al tien jaar te laat zijn’ met de invoering van het vaccin. Hij heeft meerdere malen bij zowel de Gezondheidsraad als het ministerie van VWS aangedrongen op opname in het Rijksvaccinatieprogramma. “Alle landen om ons heen vaccineren al tegen rota. Het is een vernietigend dossier, en dan druk ik het nog netjes uit. Het is keer op keer vertraagd, onder meer omdat de ziekte niet ernstig genoeg zou zijn: er overlijden relatief weinig kinderen aan,” zegt hij. “Maar dan wordt het preventieve aspect nauwelijks op waarde geschat. Als je als ouders met een paar maanden oude, doodzieke baby in het ziekenhuis belandt, dan is me dat een potje ellende. Is dat dan niet ernstig genoeg?”

Volgend jaar kijkt de Gezondheidsraad opnieuw naar het vaccin, is de planning, maar Illy hoopt dat het vanwege corona nu met spoed kan. Mocht het ministerie het plan zien zitten, dan zijn er nog wel een paar hobbels te nemen. Het vaccin moet dan worden aanbesteed en er moet organisatorisch het een en ander gebeuren om te zorgen dat de consultatiebureaus kunnen starten. Illy: “Maar het valt makkelijk in te passen. Het is een druppelvaccin dat baby’s via de mond krijgen toegediend, en dat kan gedaan worden als ze met twee en drie maanden de andere vaccins krijgen.”

Wintermaanden

Nu starten zou niet te laat zijn, zegt NVK-voorzitter Illy. “Het hele jaar 2021 zullen we bezig zijn met vaccineren tegen het coronavirus, dus voorlopig heeft de zorg daar nog de handen vol aan. Ook moeten de talloze door corona uitgestelde operaties worden ingehaald, dus iedere maatregel die we kunnen treffen om de zorg te ontlasten is zeer welkom.” De Groot vult aan: “Elk jaar in de wintermaanden is er een enorme druk op de bedden op de kinderafdelingen, door het RS-virus, door influenza en door rota. Dit vaccin haalt die piek eraf.”

Vooralsnog houdt het ministerie van VWS vast aan de ‘normale route’, laat een woordvoerder in een reactie weten. “De Gezondheidsraad adviseert in 2021 over het vaccin. We vragen niet om een versnelling, want we vragen al heel veel van de raad, zeker nu in coronatijd. Elk onderwerp waar zij zich over buigen is belangrijk voor de volksgezondheid en ze moeten ook de mogelijkheid hebben om er gedegen naar te kijken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden