Kamer ruziet na speech Zelenski: ‘Dit is onacceptabel en gênant’

De Oekraïense president vroeg Nederland in een historische speech om EU-lidmaatschap, een boycot op Russisch gas en het stilleggen van alle handel met het land. Premier Rutte temperde meteen de verwachtingen: dat gaat niet gebeuren. Meer wapens kan Oekraïne wél tegemoet zien.

Hanneke Keultjes

Bijna de hele Tweede Kamer was uitgelopen voor de historische speech door ‘een president van een land in oorlog’. Sommige Kamerleden, in elk geval alle PvdA’ers, hadden voor de gelegenheid een blauw-geel lintje opgespeld. In de plenaire zaal hing, voor het eerst, een groot tv-scherm. Toen Volodimir Zelenski, met tien minuten vertraging en in legergroen T-shirt, via een videoverbinding op dat scherm verscheen, was het stil.

De Oekraïense president noemde het ‘een eer’ dat hij als eerste buitenlands staatshoofd de Tweede Kamer te woord mocht staan – vorig jaar werd het reglement aangepast waardoor zulke toespraken mogelijk zijn. Maar hij had niet alleen beleefdheden voorbereid.

Zo pleitte hij voor een Nederlandse boycot op Russisch gas. “Wees bereid de energie uit Rusland te stoppen,” zei Zelenski. “Dat is cruciaal om te voorkomen dat Rusland niet verder oorlog kan voeren in Europa.” Met de inkomsten uit olie en gas financiert Rusland de oorlog in Oekraïne. Ook wil Zelenski dat Nederland alle handel met Rusland stopt.

Ook herhaalde hij zijn wens dat Oekraïne lid wordt van de Europese Unie. “Dat weet jij ook, Mark,” sprak Zelenski. Premier Mark Rutte keek vanuit de voorzittersloge toe.

Wapenleveranties

Maar die temperde buiten de zaal, direct na speech, meteen de verwachtingen. Een EU-lidmaatschap kan niet ‘overnight’. “Natuurlijk. Hij wil meer. Hij wil sneller Europa in, hij wil sneller van Russisch olie en gas af, sneller die havens dicht. Dat snap ik.” Maar, benadrukte hij, daarbij moeten alle belangen worden afgewogen. Als Europa van de ene op de andere dag van het gas af gaat, zitten mensen in verpleeghuizen volgens hem in de kou en komen bedrijven stil te liggen.

Wel kan Oekraïne blijven rekenen op Nederlandse wapenleveranties. “Hoe sterker op het slagveld, hoe sterker aan de onderhandelingstafel,” aldus minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken. “We moeten ons niet laten verleiden door de gedachte met het leveren van wapens te stoppen omdat Oekraïne en Rusland aan de onderhandelingstafel zitten.”

Tot nu toe is er voor 50 miljoen euro aan wapens aan Oekraïne geleverd. “Als het even kan, dan leveren we,” benadrukte ook minister Kajsa Ollongren van Defensie. Daarnaast zei ze dat Nederland ook wapens kan aankopen als de krijgsmacht er zelf niet over beschikt. “Dat is ook een route.”

Schaamtevol

Voorafgaand aan de toespraak van Zelenski had Kamervoorzitter Vera Bergkamp nog gezegd dat er ‘op momenten zoals deze geen afstand is tussen Kiev en Den Haag’. “Er is geen afstand tussen u en ons.”

Maar die afstand was er wel degelijk, bleek toen de Kamer in het debat over Zelenski’s speech het kabinet om uitleg vroeg over waarom Nederland achterblijft bij de sancties tegen Rusland. Uitleg die het kabinet niet kon geven. Nederland heeft al wel voor 400 miljoen aan Russische banktegoeden bevroren, maar er lijkt nog niets te zijn gebeurd met vastgoed, boten of andere materiële bezittingen van Russen. Andere landen, zo benadrukte de Kamer, deden dat wél.

Minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken stelde dat zo’n overzicht lastig is, omdat er veel ministers bij betrokken zijn. Zo valt vastgoed onder Binnenlandse Zaken/Volkshuisvesting, jachten onder Infrastructuur en Waterstaat en als het gaat om fiscale constructies is Financiën aan zet.

Maar daarmee ging de Kamer niet akkoord. Dat het kabinet nu – terwijl de oorlog al 36 dagen duurt – geen helderheid kan geven en dat de CDA-minister naar zijn collega’s kijkt, noemde de Kamer ‘onacceptabel’ en ‘gênant’. “We lopen schaamtevol achter als Nederland,” oordeelde PvdA-leider Lilianne Ploumen. “Moet niet iemand de verantwoordelijkheid nemen?”. Ook GroenLinks-leider Jesse Klaver werd boos dat de minister ‘nu voor de vijftiende keer naar een collega wijst’. “Het maakt me niet uit wie erover gaat, als het maar gebeurt.”

De woede was groot omdat de Kamer net een staande ovatie had gegeven voor de speech van Zelenski, die Nederland vroeg om méér te doen om zijn land te steunen in de strijd tegen Rusland.

Werkgroep Buitenlandse Zaken

Klaver: “We hebben allemaal de mond vol: we moeten meer doen, we moeten doorpakken. Maar het kabinet geeft geen antwoord.” Ook Bergkamp maande Hoekstra tot antwoorden. Die beloofde dat er gisteravond laat nog een brief zou komen en stelde dat er ‘echt hard wordt gewerkt’. Dat schoot GroenLinkser Klaver in het verkeerde keelgat. “Wil het kabinet een sticker? ‘We doen ons best’! Ik vind dat de minister concrete antwoorden moet geven.”

De Kamer sprak juist Hoekstra aan omdat er op zijn ministerie, Buitenlandse Zaken, een speciale werkgroep in het leven is geroepen om de strafmaatregelen tegen Rusland te coördineren. Maar daarvoor, zei Hoekstra, moesten ‘nog mensen worden geworven’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden