PlusAchtergrond

Kamer nog niet klaar met toeslagenaffaire: nóg een enquête op komst

VVD en CDA verzetten zich nog, maar een ‘echte’ parlementaire enquête vanwege de toeslagenaffaire lijkt er alsnog te komen. ‘Als je zegt dat dit nooit meer mag gebeuren, dan móet je onder de motorkap kijken.’

Renske Leijten (SP) en Pieter Omtzigt (CDA) tijdens een debat over het aftreden van het kabinet naar aanleiding van de toeslagenaffaire. Beeld ANP
Renske Leijten (SP) en Pieter Omtzigt (CDA) tijdens een debat over het aftreden van het kabinet naar aanleiding van de toeslagenaffaire.Beeld ANP

Politiek Den Haag is nog lang niet klaar met de toeslagenaffaire. Er lag al een rapport door de parlementaire ondervragingscommissie. Het kabinet bood hiervoor zelfs zijn ontslag aan. En toch zal naar alle waarschijnlijkheid een meerderheid van de Tweede Kamer vandaag instemmen met een nieuwe, volwaardige parlementaire enquête naar het schandaal.

Zo’n ‘echte’ enquête kost meer tijd, en de commissie krijgt ook meer bevoegdheden. Wel zal de enquête niet alleen over de problemen bij de Belastingdienst gaan, maar ook over die bij andere uitvoeringsorganisaties zoals het UWV en het CBR. Het onderzoek moet gaan over zowel de dienstverlening, de handhaving als de fraudebestrijding bij die overheidsdiensten.

Leijten en Omtzigt oneens

De regeringsfracties zijn verdeeld. D66 en ChristenUnie steunen het initiatief van de SP. D66-Kamerlid Steven van Weyenberg spreekt van een ‘politieke vooruitkijkcommissie’. “Het kabinet heeft de ultieme consequentie al genomen door af te treden, nu gaat het erom welke lessen we trekken.”

VVD en CDA zijn echter tegen. Vooral de dreigende tegenstem van het CDA is voor SP-Kamerlid Renske Leijten een domper. Samen met CDA-collega Pieter Omtzigt vormde zij het duo dat de toeslagenaffaire boven water wist te krijgen. Leijten: “Het CDA is niet te bewegen. Ik heb Omtzigt gebeld maar hij ziet procedurele mitsen en maren.”

Omtzigt heeft juist inhoudelijke bezwaren tegen het voorstel, zegt hij. Net als de VVD vindt zijn partij het geen goed idee om de Tweede Kamer zelf een onderzoek te laten doen naar haar eigen functioneren. In plaats daarvan ziet hij liever dat de zogeheten Venetië Commissie, een adviesorgaan van de Raad van Europa, onderzoek doet naar de rechtsbescherming van burgers in Nederland en of het parlement en de rechterlijke macht wel voldoende afstand bewaren van de regering. Dat voorstel krijgt mogelijk óók een meerderheid. Omtzigt: “Die commissie is geen misselijke. Zij heeft Polen en Hongarije ook door de wringer gehaald, je moet dat niet onderschatten.”

PvdA kan doorslag geven

Ook vindt Omtzigt de onderzoeksopdracht te breed. “Als je onderzoek doet naar de dienstverlening, handhaving en fraudebestrijding bij zo veel overheidsdiensten, dan weet je dat je weinig vindt. Je kunt beter je onderzoek op één onderdeel toespitsen wil je echt iets boven water krijgen. En tot slot komt er al een parlementaire enquête naar de aardgaswinning in Groningen en weet iedereen dat er straks ook een komt naar de corona-aanpak. We belasten het apparaat te veel met nog meer enquêtes.”

Toch lijkt de enquête er te komen. Het voorstel krijgt in elk geval steun van regeringspartijen D66 en ChristenUnie en oppositiepartijen SP, GroenLinks, Partij voor de Dieren, 50Plus, Denk, Forum voor Democratie en de individuele Kamerleden Henk Krol en Femke Merel van Kooten-Arissen. Dat zijn samen al 66 zetels.

Oppositiepartij PvdA (9 zetels) kan de enquête over de streep trekken, maar moet er dinsdag nog over vergaderen. “Al sta ik er welwillend tegenover,” zegt woordvoerder Henk Nijboer. “De overheid heeft gefaald. Alleen vind ik echt dat de enquête naar de aardbevingen in Groningen er niet onder mag lijden. Daar wachten we al te lang op.”

Onder de motorkap kijken

De steun van grootste oppositiepartij PVV is nog onzeker. De SGP heeft grote aarzelingen. Daardoor bestaat de kans dat de enquête door een minimale meerderheid wordt doorgedrukt. Dat is hoogst ongebruikelijk voor zo’n zwaar middel.

Vorig jaar werd Leijten nog de pas afgesneden, toen de Kamer de voorkeur gaf aan een snelle parlementaire ondervraging in plaats van een tijdrovende enquête. Ze is opgetogen dat ze waarschijnlijk toch haar zin krijgt: “Als je zegt dat dit nooit meer mag gebeuren, dan móet je onder de motorkap kijken. Op sommige vragen hebben we immers nog steeds geen antwoord. Hoe speelde nationaliteit van mensen bijvoorbeeld mee? En welke rechtsgrond is nu precies gebruikt?”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden