Kamer mort over brexitdeal, wil meer inspraak

Terwijl de ambassadeurs van EU-lidstaten besloten de procedure te beginnen om het donderdag op het nippertje gesloten handelsakkoord tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie dinsdag goed te keuren, tonen Kamerleden zich kritisch over de deal. Zij zetten vraagtekens bij het feit dat de nationale parlementen zich niet hoeven te buigen over het akkoord.

Een technische briefing over de Brexitdeal.  Beeld ANP
Een technische briefing over de Brexitdeal.Beeld ANP

De Tweede Kamer onderbreekt het reces maandag om zich urenlang over de nieuwe afspraken te buigen. In een technische briefing met ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken bleek al dat een aantal partijen zich voor het blok gezet voelt. In elk geval regeringspartijen VVD, CDA, ChristenUnie en oppositiepartijen SP, GroenLinks en SGP willen opheldering over de gang van zaken.

Het gesloten akkoord is een zogeheten EU-only-akkoord, wat wil zeggen dat alleen de lidstaten via de Europese Raad en het Europees Parlement ermee in moeten stemmen. Het is gebruikelijk dat handelsakkoorden door de EU worden gesloten, maar de brexitdeal gaat over meer dan alleen handel. Daarin worden ook afspraken gemaakt over milieu, vervoer, justitie- en politiesamenwerking en industrie. Bij die onderwerpen is het juridisch ingewikkelder: soms gaan de lidstaten daar zelf over, soms de EU.

Snelheid

De onderhandelaars hadden volgens ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken het mandaat om te kiezen tussen een gemengd akkoord, waarbij nationale parlementen ook inspraak hebben, of een EU-only-akkoord – ook nog op het laatste moment. Er is voor het laatste gekozen omdat op 1 januari 2021 de overgangstermijn afloopt en snelheid geboden was.

De Kamer wilde weten wat er anders wordt als er toch voor zo’n gemengd akkoord wordt gekozen. Dat zou betekenen, zei juridisch adviseur Thomas Beukers van Buitenlandse Zaken, dat het VK en de EU terug moeten naar de onderhandelingstafel om het akkoord aan te passen. Als afspraken niet door de EU, maar door de lidstaten zelf moeten worden uitgevoerd, zou er daarbij op 1 januari een ‘gat vallen’, stelde hij. Dat zou hetzelfde effect hebben als een no deal-brexit.

De Kamer is bang dat deze deal zorgt voor precedentwerking: dat bij een volgend akkoord de nationale parlementen weer buitenspel gezet kunnen worden. Uit een advies van de juridische dienst van de Europese Raad zou blijken dat zo’n akkoord dat door de EU wordt gesloten niet zorgt voor de verplichting om dat bij volgende akkoorden weer te doen. Dat advies is echter alleen mondeling gegeven en dat Kamer wil dat dit juridische advies op schrift gezet wordt. “Het is een politieke keuze die in dit unieke geval is gemaakt,” aldus Jochem Wiers, hoofd van de brexittaskforce.

Sneltreinvaart

De afspraken over de toekomstige samenwerking tussen het VK en de EU zijn in sneltreinvaart gemaakt. Normaal duren dergelijke onderhandelingen jaren, dit keer moest het binnen één jaar omdat de overgangstermijn op 1 januari 2021 afliep. In de oorspronkelijke plannen zou het akkoord eind oktober af moeten zijn zodat het VK en de EU genoeg tijd hadden om het akkoord te bespreken en ermee in te stemmen.

Nu gebeurt dat met stoom en kokend water: maandag gaven de ambassadeurs van de lidstaten het groene licht om met de schriftelijke procedure te beginnen die zou moeten leiden tot de goedkeuring van het verdrag en woensdag buigt het Britse parlement zich in één dag over de deal. Op 1 januari treedt het dan alvast in werking, in afwachting van goedkeuring van het Europees Parlement. Die heeft daar nog tot 28 februari 2021 de tijd voor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden