Kamer in 1,5 uur akkoord met megaorder voor extra straaljagers en drones

De Tweede Kamer geeft groen licht voor de aanschaf van zes extra F-35-jachtvliegtuigen en vier drones. Het kabinet wil het wapentuig nog voor het eind van de zomer bestellen voor een kleine 1,1 miljard euro.

Hanneke Keultjes
Met zes nieuwe toestellers kan een derde squadron van straaljagers voor Nederland worden gerealiseerd.  Beeld ANP
Met zes nieuwe toestellers kan een derde squadron van straaljagers voor Nederland worden gerealiseerd.Beeld ANP

De Kamer had, exclusief schorsing, slechts anderhalf uur nodig om in te stemmen met de miljoenenorder die het ministerie van Defensie wenst – al moet er later deze week formeel nog over worden gestemd. Volgens PVV en SP wordt de nog voor dit jaar opgehoogde begroting er ‘op een achternamiddag doorheen gejast’. “Dit is een onzorgvuldige behandeling die niet past bij zo’n grote investering,” vond PVV-Kamerlid Sietse Fritsma.

De coalitiepartijen menen echter dat de oorlog in Oekraïne alles anders heeft gemaakt. “Het is een ongebruikelijke procedure,” gaf VVD-Kamerlid Peter Valstar toe, “maar we kunnen ook met zekerheid stellen dat het ongebruikelijke tijden zijn.” Na de Russische inval in Oekraïne besloot het kabinet al onder druk van de Kamer de uitgaven aan Defensie fors te verhogen.

Extra bestellingen

Daarvan willen minister Kajsa Ollongren (D66) en staatssecretaris Christophe van der Maat (VVD) van Defensie al dit jaar een deel uitgeven. Nederland heeft de kans om nog in de zomer een extra bestelling te doen voor zowel de F-35 – de opvolger van de F-16 – als de MQ-9 Reaper, een onbemand vliegtuig. De zes straaljagers zouden in 2025 worden geleverd, de drones een jaar later.

Volgens Ollongren zitten allerlei voordelen aan een snellere aankoop. Zo wil Nederland een derde squadron van de straaljagers. Met zes nieuwe toestellen kan die worden gerealiseerd. Een squadron bestaat uit vijftien toestellen, waardoor Nederland gelijktijdig twee missies kan vliegen. In totaal komt het aantal Nederlandse F-35's na de aanschaf op 52, precies het minimumaantal dat de Navo voor Nederland hanteert (zeven toestellen worden achter de hand gehouden voor opleiding en training).

Achteraan aansluiten

Ook zijn er kapers op de kust: meerdere landen schroeven hun defensie-uitgaven op, en ‘een hele reeks aan landen’, waaronder Duitsland, Finland en Zwitserland, wil ook F-35's kopen. “Als we met de volgende ronde meedoen, dan kunnen we helemaal achteraan aansluiten,” voorspelt Ollongren. Dan zou Nederland twee jaar vertraging oplopen, stelde ze.

Bovendien is dan de verwachting dat de kosten zullen stijgen. Van der Maat: “Als wij dit nu niet zouden doen, moet ik over een jaar de omgekeerde vragen beantwoorden: waarom moeten we nu langer wachten en is de prijs hoger?”

Een Kamermeerderheid liet zich daardoor overtuigen. Zelfs GroenLinks-Kamerlid Laura Bromet, die ook namens PvdA sprak, zei ‘best positief te zijn’. “De geopolitieke situatie is veranderd, deze oorlog raakt Europa in het hart.” Volgens haar ‘klinkt het wel logisch om versneld zes toestellen aan te schaffen nu de mogelijkheid zich voordoet’.

Wel wilde Bromet de garantie dat de onbewapende toestellen niet bewapend zouden worden voor er met de Kamer afspraken zijn gemaakt over de inzet van gewapende drones. Die gaf staatssecretaris Van der Maat. “Kunnen ze bewapend worden? Het antwoord is ja. Worden ze ook bewapend? Het antwoord is, op dit moment, nee.”

Krakkemikkig vliegtuig

PVV en SP hielden vast aan hun kritiek. Volgens SP-Kamerlid Jasper van Dijk moet de Kamer tijdens de reguliere begrotingsprocedure over zulke investeringen beslissen. “Waarom moeten ze met zoveel haast worden besteld? Niet voor Oekraïne, want aan die oorlog doen we niet mee.” Ollongren wees hem erop dat Nederlandse F-35's kort na de Russische inval in Oekraïne in Polen de lucht ingingen. “Dat was een van de eerste dingen die we deden na 24 februari.”

PVV’er Fritsma wil dat het kabinet afziet van de aankoop. “Het is een krakkemikkig vliegtuig, waaraan volgens het recentste rapport van het Amerikaanse ministerie van Defensie 857 gebreken kleven.” Van der Maat sprak liever over ‘afwijkingen’ en benadrukte dat de ervaringen met het toestel vooralsnog positief zijn. “Wij doen geen voorstel voor een vliegtuig waar we zelf geen vertrouwen in hebben.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden