Nieuws

Kamer hamert op versneld asiel voor Afghaanse tolken, nu afrekening door Taliban dreigt

Nu de internationale troepenmacht zich terugtrekt uit Afghanistan moeten Afghanen die voor het Nederlandse leger hebben getolkt zo snel mogelijk asiel kunnen krijgen in Nederland, vindt de Tweede Kamer.

Minister van Defensie Ank Bijleveld Beeld ANP
Minister van Defensie Ank BijleveldBeeld ANP

Minister Bijleveld zegt dat de ‘urgentie’ al groot is. “Het is een zaak van leven of dood,” klonk het woensdag meermaals in de Tweede Kamer. Nu halen parlementariërs wel vaker overdrijving als stijlmiddel uit de kast, maar deze keer lijkt de vrees gegrond. Tenminste, als het gaat om het leven van Afghaanse tolken die voor de Nederlandse troepen hebben gewerkt. Zorgen voor hun veiligheid is, vindt de Kamer, ‘een ereschuld’. “We hebben nog maar vier weken,” benadrukte SP-Kamerlid Jasper van Dijk.

Nu de internationale troepenmacht zich fluks terugtrekt uit Afghanistan – waarschijnlijk al begin juli verlaten de Nederlandse en Duitse troepen het land – is de vrees dat de veiligheidssituatie snel verslechtert. De Taliban zou het specifiek gemunt hebben op tolken die samenwerkten met de troepenmacht. De Amerikaanse organisatie No Man Left Behind schat dat meer dan driehonderd tolken en hun familieleden zijn vermoord vanwege hun banden met de Amerikaanse krijgsmacht. Nederland zette sinds het in 2002 actief werd in Afghanistan 273 tolken in, meldde het ministerie van Defensie gisteren in antwoord op Kamervragen.

Bureaucratie

“Het is onvergeeflijk als die tolken of hun familie worden vermoord, omdat wij hier bezig waren met de bureaucratie,” stelt PvdA-Kamerlid Kati Piri. Volgens haar duren de procedures onnodig lang en hebben de betrokken ministeries die niet versneld, toen bleek dat de troepen eerder zouden vertrekken uit het land dan gepland. Piri wil, net als D66 en SP, dat Nederland Afghaanse tolken zélf benadert en helpt met de aanvraag.

Demissionair minister Ank Bijleveld van Defensie bestrijdt dat de tijd dringt. Met het vertrek van de Nederlandse militairen is de deur naar Nederland niet dicht. “Onze ambassade blijft gewoon open.” Maar dat geldt wel alleen ‘zolang de veiligheidssituatie het toelaat’. De Australische ambassade is al gesloten.

Nederlandse militairen in actie in Kandahar. Beeld Hennie Keeris
Nederlandse militairen in actie in Kandahar.Beeld Hennie Keeris

Ook is het proces volgens de CDA-bewindsvrouw nu al zo simpel mogelijk. Van de tolken die al bij Nederland bekend zijn, moet wel de identiteit worden vastgesteld. Daarvoor worden bijvoorbeeld veteranen ingeschakeld die met de tolken hebben gewerkt.

Taliban

Zo simpel is het proces niet, vindt de Kamer, die Bijleveld maant haast te maken. “De Taliban etaleert de moorden op tolken en zegt er even bij dat ze gestorven zijn als honden. Sorry dat ik het zo plastisch zeg, maar het is de realiteit,” stelde VVD-Kamerlid Jeroen van Wijngaarden. Volgens hem is de procedure te lang en te ingewikkeld voor een door oorlog verscheurd land als Afghanistan. “Dit is geen aanvraag voor een dakkapel in Apeldoorn.”

Zo moeten bepaalde documenten, zoals de tazkera, een Afghaans ID-bewijs, worden vertaald door een beëdigde vertaler. Een eis van de Afghaanse autoriteiten, zegt Bijleveld, die voor alle landen geldt, die tolken asiel willen bieden. Een aantal Kamerleden zegt echter aanwijzingen te hebben dat andere landen dit niet hoeven te doen.

Overlijdensakte

Allemaal hebben ze voorbeelden gehoord over papierwerk dat op het laatste moment toch niet in orde bleek. Dat een aanvraag al was goedgekeurd, maar omdat de tolk een baby kreeg een deel weer opnieuw moest. Dat een tolk door gevaarlijk gebied naar de Nederlandse ambassade in Kabul moest reizen om documenten in te dienen. Dat er een overlijdensakte werd gevraagd van een vrouw die overduidelijk niet naar Nederland zou reizen. Toch is het nodig, zegt Bijleveld. “We moeten wel zeker weten dat de vrouw is overleden als de tolk kinderen heeft, anders is het kinderontvoering.”

Voor de linkse partijen moet de veiligheid van de tolken vóór de zorgvuldigheid gaan. “Ik mis het gevoel van urgentie,” zei D66-Kamerlid Salima Belhaj. “Dat we mogelijk iemand met een terroristische achtergrond naar Nederland halen, dat is dan maar zo, als we daarmee vijf levens van tolken redden.” Volgens SP’er Van Dijk worden kwaadwillenden in de asielprocedure toch wel opgemerkt.

Moord en brand

Bij CDA-Kamerlid Derk Boswijk was er wel begrip voor de strenge identiteitscheck. “Stel je nou eens voor dat er iemand met een achtergrond bij de Taliban of IS bij zit, dan staat deze zelfde Kamer moord en brand te schreeuwen.” Als dat zou gebeuren, beloofde GroenLinks-Kamerlid Laura Bromet alvast de minister daarvoor ‘te vergeven’.

Een Kamermeerderheid nam op initiatief van D66 en ChristenUnie al een motie aan die regelt dat de tolken recht hebben op bescherming. Inmiddels zijn 68 tolken en hun familie in Nederland. Van dertig anderen is de aanvraag goedgekeurd. Maar niet alle tolken zouden ‘de behoefte hebben’ om naar Nederland te komen, stelt demissionair minister Ank Bijleveld van Defensie. Bijvoorbeeld omdat zij ook tolkten voor een ander land en liever naar een Engelssprekend land gaan. Maar sommige tolken, aldus Bijleveld, wíllen ook helemaal niet weg.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden