Plus

Kabinet wil ouderen veel sneller vaccineren, maar GGD is er nog niet klaar voor

Een deel van de thuiswonende ouderen krijgt misschien veel sneller dan gedacht het Pfizervaccin. Hoe dat zou moeten gebeuren, is echter nog totaal onduidelijk. En het overgrote deel van de 60-plussers is nog lang niet aan de beurt.

België is wel al begonnen met vaccineren.  Beeld BELGA
België is wel al begonnen met vaccineren.Beeld BELGA

Terwijl de vaccinatiecampagne tegen het coronavirus in Nederland al veel later begint dan in de rest van Europa, is er nu een nieuw hoofdpijndossier: de vaccinatie van thuiswonende ouderen. Aanvankelijk was het plan dat zij bij de huisarts hun twee prikken konden halen. Maar het al goedgekeurde vaccin van Pfizer-BioNTech zorgt voor een kink in de kabel.

Huisartsen kunnen dat vaccin niet toedienen, zeggen ze. De reden: het wordt geleverd in partijen van duizend doses en moet bij 75 graden onder nul worden opgeslagen. “Pfizer gaat hem niet worden,” stelt Jako Burgers, voorzitter van het Nederlandse Huisartsen Genootschap (NHG).

Desondanks wil het kabinet het advies van de Gezondheidsraad opvolgen om thuiswonende ouderen toch al zo veel mogelijk het Pfizervaccin te geven. Het RIVM zoekt nu naar mogelijkheden om dat voor elkaar te krijgen.

De eerste doses van het Pfizervaccin worden vanaf 8 januari door de GGD toegediend aan personeel van verzorgingshuizen en andere zorginstellingen. Ouderen zouden dus ook onderdeel moeten worden van die eerste vaccinatieronde. Maar of de GGD’s, die al alle zeilen moeten bijzetten om 8 januari te halen, een extra doelgroep aankunnen, is nog niet zeker.

De GGD liet gistermiddag weten ‘niet bezig’ te zijn met het voorbereiden van vaccinatie van ouderen. Het ICT-systeem van de dienst is bij de start alleen klaar voor zorgpersoneel, niet voor andere doelgroepen, zegt een woordvoerder.

Naar verwachting krijgt Nederland in het eerste kwartaal van 2021 zo’n 2,5 miljoen doses van het Pfizervaccin. Het kabinet schat dat daarvan zo’n 800.000 zullen worden opgebruikt door zorgpersoneel. De rest zou kunnen worden toegediend aan ouderen.

Huisartsen

De Nederlandse huisartsen bereiden zich intussen met man en macht voor op het toedienen van andere vaccins, zoals dat van AstraZeneca. Dat wordt naar verwachting eind januari goedgekeurd. Maar als exacte leveringsdata en -aantallen bekend zijn – en daar is nu nog geen zicht op – duurt het nog weken voor de eerste prik wordt gezet, zegt een woordvoerder van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV). “In het gunstige geval twee weken, maar het kan ook vijf weken duren.”

Voor een flink deel van de ouderen dreigt daardoor het scenario dat pas tegen het einde van de winter begonnen wordt met vaccineren. Dat terwijl juist deze doelgroep voor een groot deel de overvolle ic’s bevolkt. “Het moet echt sneller,” zegt de Groningse hoogleraar Maarten Postma, die lid is van de Britse Gezondheidsraad. “Juist in de winter zorgt een virus als dit voor de grootste problemen.”

De Britse medicijnwaakhond MHRA heeft woensdagochtend groen licht gegeven voor de verspreiding van het Oxfordvaccin van AstraZeneca. Maarten Postma denkt dat het niet lang meer zal duren voor de eerste prikken gezet worden. “Bij Pfizer duurde het begin december geloof ik vier dagen. Zoiets zal het nu ook wel zijn.”

Vergelijk dat eens met Nederland. Hoewel het Pfizervaccin op 21 december voor alle EU-landen werd goedgekeurd door medicijnautoriteit EMA, begint de GGD pas op 8 januari met vaccineren. En in het geval van AstraZeneca zeggen de Nederlandse huisartsen dat ze vanaf het moment dat er leveringsaantallen en -data van dat vaccin bekend zijn, nog minimaal twee weken, en misschien zelfs wel vijf, nodig hebben voor er geprikt gaat worden.

Goedkeuring voor AstraZeneca wordt in de EU eind januari verwacht, en de gewenste leveringsgegevens zijn nog niet bekend. Dus reken maar uit: de Britten zijn ons waarschijnlijk twee keer véél te snel af. “Als het om vaccineren gaat, heeft Nederland nooit vooropgelopen,” zegt Postma. “Dat is ook nu weer het geval. Ik denk dat de voorbereiding stukken beter kan. Wat dat betreft kunnen we echt een voorbeeld aan Engeland nemen.”

Meeliften

In het geval van het Pfizervaccin heeft de GGD een paar weken nodig om de definitieve gegevens die het van de EMA over het vaccin krijgt te verwerken in de software. En bij AstraZeneca willen de huisartsen meeliften op de bestaande infrastructuur die er al ligt, die voor de jaarlijkse griepprik.

Postma: “Aansluiten bij bestaande structuren is op zich een goed idee, maar we moeten wel beseffen dat we hier te maken hebben met een pandemie. Het zou echt sneller moeten kunnen. Alles wat je al kunt voorbereiden, moet je doen. Als het gaat om de wetenschappelijke data over een vaccin: heel veel van die gegevens zijn al gepubliceerd. Je hoeft niet te wachten tot er een definitief oordeel van de medicijnwaakhond is, dat hebben de Britten ook niet gedaan. Alle teksten kun je grotendeels al schrijven, dat kan een proces enorm versnellen.”

De Groningse hoogleraar wil niet té hard zijn in zijn kritiek. “De pandemie is een noodsituatie waar niemand goed op voorbereid was.” Maar toch. Postma doet zijn verhaal op de dag dat de Nederlandse ziekenhuizen een recordstijging van het aantal coronapatiënten kregen te verwerken. Het waren er 178 meer, waarvan 23 op de ic’s. Ook het aantal sterfgevallen (171) was gisteren het hoogste daggetal sinds april.

“Elke dag dat je eerder begint met vaccineren is echt winst,” zegt Postma. “Juist in de winter zorgt een virus als dit voor de grootste problemen. In die zin heb je natuurlijk veel meer aan vaccineren in februari dan in mei.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden