Nieuws

Kabinet wil niet alle geëvacueerde Afghanen asiel beloven, Kamer boos

De Tweede Kamer is hard in aanvaring gekomen met het kabinet over Afghanen die voor Nederland hebben gewerkt. De Kamer wil dat zij naar Nederland worden gehaald en recht krijgen op asiel, net als de Afghaanse tolken die voor Defensie hebben gewerkt. Het kabinet wil de groep wel evacueren, maar niet beloven dat al hun asielaanvragen worden ingewilligd.

Hanneke Keultjes
Een vliegtuig woensdag op het vliegveld van Tblisi, Georgië, waarin ook 35 Nederlandse evacués uit Afghanistan zaten, samen met mensen uit andere EU-landen. Beeld EPA
Een vliegtuig woensdag op het vliegveld van Tblisi, Georgië, waarin ook 35 Nederlandse evacués uit Afghanistan zaten, samen met mensen uit andere EU-landen.Beeld EPA

Het gaat bijvoorbeeld om bewakers, koks en chauffeurs die voor de Nederlandse missie hebben gewerkt, maar ook om Afghaanse medewerkers van hulporganisaties die door Nederlands geld werden gefinancierd en journalisten die Nederlandse media hebben geholpen.

Het kabinet leek de motie, die door een ruime Kamermeerderheid werd aangenomen, in eerste instantie te omarmen. “U heeft een kristalhelder signaal gegeven, dat hebben we gehoord,” sprak staatssecretaris Ankie Broekers-Knol. Ook minister Ank Bijleveld van Defensie zei dat ‘alle mogelijkheden worden benut’. “Iedereen die we eruit kunnen halen, halen we eruit.”

Minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Zaken zei dat het kabinet ‘een uiterste inspanning levert’ om Afghanen die voor Nederland hebben gewerkt uit het land te halen. “Wij willen geen mensen achterlaten die in gevaar komen, omdat ze voor Nederland hebben gewerkt,” zei Kaag. “De ambitie is keihard en heel duidelijk.”

Asielaanvraag individueel beoordelen

Maar in het debat bleek het kabinet de motie anders uit te leggen dan de letterlijke tekst die de Kamer had geformuleerd. Het kabinet wil hen wel uit Afghanistan halen, maar hun asielaanvraag hier individueel beoordelen. De Kamer riep het kabinet juist per motie op om de groep Afghanen die gevaar lopen omdat zij ‘zichtbaar het belang van Nederland hebben gediend’ hetzelfde te behandelen als de Afghaanse tolken die geëvacueerd gaan worden. Het kabinet moet hen dan als zogeheten systematisch vervolgde groep aanmerken. Maar na een lange en verhitte discussie bleek dat het kabinet niet zo ver wil gaan.

Broekers-Knol wil geen ‘categorische en generieke inwilliging van de asielaanvraag’, stelde ze. D66-Kamerlid Salima Belhaj, de initiatiefnemer van de motie, wil niet dat een kok of beveiliger in de asielprocedure moet bewijzen dat hij voor Nederland heeft gewerkt. Wel, zei ze, heeft Broekers-Knol ‘de vrijheid’ om aanvragen af te wijzen als blijkt dat iemand bijvoorbeeld banden had met de Taliban.

Kaag sprak over de moeilijke situatie in Afghanistan. “We zijn zelf niet in Kabul.” Ook dinsdag benadrukte ze in een Kamerdebat dat Nederland voor de evacuatie – ook van Afghanen die hebben getolkt voor Nederlandse militairen en lokaal ambassadepersoneel – enorm afhankelijk is van de Amerikanen.

Dinsdag ontstond er een chaotische situatie op het vliegveld van Kabul. Nederlanders die voor de poort stonden, konden een klaarstaand evacuatietoestel niet bereiken. “Zij werden niet toegelaten door Amerikaanse militairen, die ook onder enorme druk staan,” zei Kaag. “Het lijkt zich nu te stabiliseren.” Volgens de D66-bewindsvrouw ‘lijkt het erop’ dat ook Afghanen de poort nu kunnen bereiken. “Lokaal ambassadepersoneel, tolken en hun gezinnen komen op passagierslijsten te staan, de VS laat dat nu toe.”

Op de eerste evacuatievlucht die woensdagochtend is vertrokken zaten 35 Nederlanders, meldde minister Ank Bijleveld van Defensie aan de Kamer. Zij zijn samen met 16 Belgen, twee Duitsers en twee Britten onderweg naar Tbilisi in Georgië.

Nu of nooit

Volgens Kaag moet de evacuatie ‘de komende etmalen’ vorm krijgen. Het ambassade noodteam, dat gisteren samen met 60 Nederlandse militairen naar Kabul is vertrokken, is daar nog niet aangekomen. Kaag hoop dat het team ‘vandaag nog’ aankomt in de stad. Het oorspronkelijke ambassadeteam is maandagavond al vertrokken. Kaag: “Hun werd verteld: het is nu of nooit. Ik begrijp het beeld: als je er niet bent kunnen dingen niet op dezelfde manier gebeuren.”

In de tussenliggende periode nemen andere landen de taken van de Nederlandse ambassade waar. “We hebben afspraken met landen die wél zijn gebleven en die worden nagekomen,” stelt Kaag. “Ik hoop dat we achteraf kunnen zeggen dat dit tijdgat geen verschil heeft gemaakt. De problemen zitten niet op het vliegveld, maar op de Amerikanen die geen toegang gaven.”

In een reactie op Kamerleden die zeiden contact te hebben met mensen die wanhopig proberen Afghanistan te verlaten, zei Kaag zelf ook appjes te krijgen van mensen ‘die willen weten wanneer hun vlucht vertrekt’. “Het is één van de grootste crises uit onze moderne geschiedenis.” Kaag zei dat Afghanistan ‘150 procent’ van haar aandacht heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden