PlusNieuws

Kabinet houdt met tientallen miljarden de economie aan de praat

Vooral de overheid zorgt in 2023 voor economische groei. Dat blijkt uit de jongste ramingen voor de economische groei die het Centraal Plan Bureau (CPB) op Prinsjesdag publiceerde.

Peet Vogels
Ministers Carola Schouten (Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen), Sigrid Kaag, (Financiën) en premier Mark Rutte voorafgaand aan de Troonrede in de Koninklijke Schouwburg. Beeld ANP
Ministers Carola Schouten (Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen), Sigrid Kaag, (Financiën) en premier Mark Rutte voorafgaand aan de Troonrede in de Koninklijke Schouwburg.Beeld ANP

Voor dit jaar houden de rekenmeesters van het kabinet het op een economische groei van 4,6 procent. Dat is voor Nederlandse begrippen fors. Dat komt vooral omdat de economie in de eerste zes maanden van het jaar omhoogschoot. Na jaren van coronabeperkingen kon iedereen weer overal terecht. En dat werd massaal gedaan. Winkels en horeca zagen de klanten terugkomen. En we gingen weer massaal op vakantie.

Al met al stegen de consumentenbestedingen elke maand verder, tot wel 15 procent meer per maand. Geld was er voldoende, want tijdens de coronapandemie hadden huishoudens tientallen miljarden extra gespaard.

Oorlog zorgde voor deuk in vertrouwen

De oorlog in Oekraïne zorgde wel voor een deuk in het consumentenvertrouwen. Dat zakte nog verder toen de inflatie begon op te lopen. Het CPB verwacht dit jaar een koopkrachtdaling van 6,8 procent. Dat heeft invloed op de consumptie. Door loonstijgingen en de inzet van spaargeld kunnen we het koopkrachtverlies nog wel even opvangen, maar uiteindelijk moet de tering naar de nering worden gezet.

Ook de bedrijven merken het. Sommige kunnen de hogere prijzen niet doorberekenen en schroeven de productie terug of stoppen tijdelijk of definitief. Ook investeren ze minder in nieuwe productiecapaciteit.

De enige groei voor het bedrijfsleven komt van de export, verwacht het CPB. Maar daar hoeven geen wonderen van te worden verwacht, want veel landen kampen met een kwakkelende economie.

Zo dreigt de economie weg te zakken, zeker nu de centrale banken de rente verhogen om de inflatie te bestrijden. De hogere rente maakt lenen duurder, waardoor de vraag naar krediet minder wordt. En krediet is de kunstmest voor economische groei.

Positieve kant

Nu lijkt het er op dat de inflatie ook een positieve kant heeft: hoge inflatie zorgt ook voor meer belastinginkomsten voor de staat. De hogere prijzen betekenen extra btw-inkomsten. En nu de bonden steeds hogere loonstijgingen binnenhalen bij cao-onderhandelingen stijgt ook de opbrengst van de loonbelasting. Bedrijven maken meer winst, dus de winstbelasting stijgt.

Daarnaast profiteert de overheid van hogere gasbaten. Nederland produceert nog steeds aardgas dat tegen hogere prijzen wordt verkocht.

Miljarden voor koopkracht

Veel van dat geld gebruikt de overheid nu om de koopkracht van de burgers te beschermen. Tientallen miljarden worden daarvoor uitgetrokken. En dan nog blijven het begrotingstekort en de staatsschuld keurig binnen de regels. Daarnaast verwacht het CPB dat de werkgelegenheid bij de overheid groeit. Ook dat betekent hogere overheidsuitgaven.

Juist dankzij die miljardenhulp blijft de economie volgend jaar groeien, becijferde het CPB. Weliswaar ‘maar’ met 1,5 procent, maar consumenten kunnen weer meer besteden dankzij de miljardensteun. Een economische recessie is niet helemaal uit te sluiten, maar als die komt zal die kort en mild zijn, is de verwachting.

Het CPB gaat er wel van uit dat de gasprijs volgend jaar zal dalen. Daarmee gaat ook de inflatie flink omlaag. Dat is cruciaal, want de overheid kan de koopkracht niet elk jaar met tientallen miljarden stutten. Dat leidt wél tot een hogere staatsschuld die tegen een hogere rente gefinancierd moet worden. En die rekening komt uiteindelijk bij de belastingbetaler terecht of leidt tot extra bezuinigingen.

CPB rekent nu op daling, in plaats van stijging armoede

Het aantal mensen dat in armoede leeft neemt door de in de miljoenennota bekendgemaakte maatregelen af. Vooral onder mensen met een laag inkomen loopt de armoede terug, blijkt uit berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB).

In een nieuwe raming voor Prinsjesdag verwacht het CPB dat volgend jaar 833.000 mensen onder de armoedegrens leven in Nederland. In augustus rekende het planbureau er nog op dat het aantal armen in 2023 met krap 150.000 zou toenemen tot een totaal van bijna 1,3 miljoen mensen.

De daling komt door de maatregelen die het kabinet neemt om de koopkracht te stutten. Daarbij is vooral gekeken naar maatregelen die mensen aan de onderkant, tot 120 procent van het minimumloon, helpen. Zo wordt het minimumloon met 10 procent verhoogd. Daardoor stijgen ook uitkeringen die aan het minimumloon gekoppeld zijn, zoals de AOW.

Daarnaast worden de toeslagen, voor huur en zorgpremie, verhoogd en krijgen minima ook volgend jaar een energietoeslag van 1300 euro. Daardoor neemt de koopkracht van de lage inkomens met 8,5 procent toe volgend jaar. Dat maakt het koopkrachtverlies van 6,8 procent dit jaar goed. In augustus schetste het CPB nog een somber beeld over de inflatie, die met 4,3 procent in 2023 op een hoog niveau zou blijven hangen. Nu rekent het planbureau op 2,6 procent inflatie volgend jaar. De lage inflatie is goed voor de koopkracht.

De regering komt bovendien met een prijsplafond voor gas en elektriciteit, naast een noodfonds dat moet voorkomen dat gezinnen deze winter in de kou komen te zitten.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden