Nieuws

Kaarten met gegevens van Joodse Holocaustslachtoffers naar Amsterdam

De Joodse Raad Cartotheek met persoonlijke informatie van Joden tijdens en na de Tweede Wereldoorlog wordt maandag overgedragen aan het Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam. De bijna 160.000 kaarten zijn nu nog eigendom van het Rode Kruis en liggen in het Nationaal Archief.

Medewerkers van het Nederlandse Rode Kruis direct na de oorlog. Beeld Rode Kruis
Medewerkers van het Nederlandse Rode Kruis direct na de oorlog.Beeld Rode Kruis

“Met dit archief kunnen we straks in het Nationaal Holocaust Museum in volle omvang laten zien hoeveel Joden zijn vermoord in de oorlog,” zegt directeur Emile Schrijver van het Joods Cultureel Kwartier (JCK).

Joden moesten zich in 1941 van de Duitse bezetter registreren. Zo konden de nazi’s later de systematische deportatie van de Joden uitvoeren. Op de kaartjes staan onder meer naam, adres, geboortedatum, beroep, burgerlijke staat, gezinssamenstelling, datum van aankomst in Westerbork of Vught en eventuele Sperre vermeld. Op veel kaarten staat in rood potlood de datum van transport naar een concentratiekamp geschreven.

Het Rode Kruis vulde de kaarten na de oorlog aan met gegevens over het lot van de Joden. Het archief werd gebruikt voor de opsporing van vermiste personen.

Kil proces

Emile Schrijver, directeur van het JCK, vindt het een goede zaak dat het archief naar Amsterdam komt. “Dit is een basisadministratie van alle Joden. Het is de perfecte neerslag van de absolute kilte van het gehele proces,” zegt Schrijver.

Het archief zal deel uitmaken van de tentoonstelling in het nieuwe Nationaal Holocaust Museum dat in het najaar 2022 opengaat. Schrijver: “Het museum is de plek waar de registratie van alle Nederlandse Joden getoond wordt. Deze administratie met alle vermoorde Joden is straks in volle omvang te zien. Het archief hoort bij ons.”

Kaart uit de Joodse Raad Cartotheek. Beeld Rode Kruis
Kaart uit de Joodse Raad Cartotheek.Beeld Rode Kruis

In Nederland werden 102.000 Joden, Roma en Sinti gedeporteerd en vermoord. De cartotheek bestaat uit 160.000 kaarten. Sommige Joden hadden meerdere kaarten. Het museum zal er verder voor zorgen dat de toegankelijkheid wordt verbeterd.

Excuses

Een jaar geleden bood Mark Rutte bij de toespraak tijdens de Nationale Holocaust Herdenking bij het Spiegelmonument Nooit meer Auschwitz zijn excuses aan, omdat de overheid volgens hem ‘tekort had geschoten tijdens de Holocaust’. Het Rode Kruis had in 2017 al haar verontschuldigingen aangeboden voor het tekortschieten in hulp aan Joden, Roma, Sinti en politieke gevangenen.

Het Niod deed in 2013 een onderzoek naar het oorlogsverleden van het Rode Kruis. Het schetst een ontluisterend beeld van een gezagsgetrouw bestuur dat zich liet beperken door de regels van de bezetter. Het Rode Kruis besloot, op aanbeveling van een adviescommissie, de cartotheek over te dragen aan het JCK. Temeer daar het archief bij het Nationaal Holocaust Museum dan zichtbaar gemaakt zou kunnen worden.

Schrijver: “De overdracht van het archief maakt deel uit van schoon schip maken door het Rode Kruis. Het is laat, maar welkom.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden