Kaag trekt van alle kanten stemmen

Sigrid Kaag heeft met een verhaal van ‘nieuw leiderschap’ en de belofte van meer vrijheden in coronatijd D66 voor het eerst de tweede partij van Nederland gemaakt. ‘Democraten, het is gelukt.’

Sigrid Kaag reageert in het verenigingshuis van het Landelijk Bureau op de uitslagen voor de Tweede Kamerverkiezingen.  Beeld ANP
Sigrid Kaag reageert in het verenigingshuis van het Landelijk Bureau op de uitslagen voor de Tweede Kamerverkiezingen.Beeld ANP

Sinds de oprichting in 1966 nam D66 zes keer plaats in een volwaardig kabinet. Opvallend: telkens stond de partij er aan het begin van zo’n regeerperiode goed voor, vaak na een tijd in de oppositie, om vervolgens na regeringsdeel­name massaal kiezers te verliezen. “Regeren is halveren,” gold sinds de jaren tachtig voor de progressief-liberalen.

In 2021 zal de partij in ieder geval niet halveren ten opzichte van de huidige 19 zetels. Sterker nog in de voorlopige uitslag groeit D66 naar 24 zetels, een evenaring van het hoogste aantal zetels dat de partij ooit haalde, in 1994. Daarmee zou D66 voor het eerst groter worden in de Tweede Kamer dan het CDA of de PVV en zijn de democraten de tweede partij van Nederland.

De verkiezingsuitslag laat zien dat Nederlanders niet extreem zijn, maar gematigd, zei D66-leider Sigrid Kaag gisteravond. “Democraten, het is gelukt,” zei Kaag. “Er was kritiek. Maar de afgelopen maanden bekroop me het gevoel dat mensen klaar waren voor het optimisme en de visie van D66. Ik heb altijd geloofd dat Nederlanders niet extreem zijn maar gematigd. Nederlanders zijn iedere dag bezig het leven een beetje beter te maken. Leraren, ondernemers, studenten, ouders, grootouders. Onze boodschap heeft weerklank gevonden bij hen allemaal.”

Kaag zei te willen samenwerken met andere partijen, maar liet meteen weten waar ze de ­nadruk op zal leggen. “Het aanpakken van de klimaatramp kan niet wachten. Niemand hóéft daarop te wachten. We willen progressiever, eerlijker en vooral groener. Deze uitslag betekent dat er een grote verantwoordelijkheid op ons rust. Met dat vertrouwen gaan we heel se­rieus om. We zijn er klaar voor.”

Nieuwe kiezers

Campagneleider Sjoerd Sjoerdsma was blij. Volgens hem speelde afge­lopen weken ‘de belofte’ van een lijsttrekker die tot de verbeelding spreekt ook een positieve rol. “Sigrid heeft een statuur die premierwaardig is. Onze lijsttrekker heeft Nederland in beroering gebracht.”

De start van Kaag was niettemin stroef. Ze kwam aanvankelijk elitair over, waardoor het leek alsof ze alleen de hoogopgeleide kiezer zou aanspreken. Maar Kaag herpakte zich. Ze verleidde in de meest recente verkiezingsdebatten nieuwe kiezers, twijfelaars vanuit VVD, PvdA en GroenLinks, met de boodschap dat het ‘tijd is voor nieuw leiderschap’. “Leiderschap dat omkijkt naar mensen en vooruitkijkt naar morgen. Dat iedereen vrijlaat, maar niemand laat vallen.” Daarmee haakte Kaag, zonder dat met zoveel woorden te zeggen, aan op het geslonken vertrouwen van burgers in de politiek als gevolg van de problemen met afwikkeling van de aardbevingsschade in Groningen en de toeslagen­affaire.

Slim ingesprongen

Maar ook de coronacrisis leverde de lijsttrekker van D66 een beter imago op; doordat ze tijdens het verkiezingsdebat van RTL Nieuws als enige partij pleitte voor invoering van een vaccinatie- en testbewijs, om bijvoorbeeld naar concerten of evenementen te mogen. Kaag sprong daarmee slim in op de behoefte van Nederlanders na een jaar crisis om hun vrijheden terug te krijgen en zicht te hebben op de toekomst.

Ze kreeg overigens weinig tegenstand in de campagne en bij de debatten. Geert Wilders maakte op Radio 1 een grap over de Kaagbaan bij Schiphol, aangezien de ‘groene’ Sigrid Kaag als minister voor Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking zo veel heeft gevlogen. Maar in het een-op-een debat met directe concurrent Lilianne Ploumen (PvdA) bij Op1 werd vooral het onderlinge respect tussen de lijsttrekkers benoemd.

Eigenlijk was de grootste opgave voor Kaag haar imago om te buigen; weg van die diplomate die vooral met het buitenland bezig was. Toch is Nederland gaan wennen aan die netjes pratende lijsttrekker van D66. En Kaag katte ondertussen de term voor D66’ers slim om van ‘sociaaldemocraten’ naar ‘progressief-liberalen’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden