Juristen over coronaboetes: ‘Betaal niet en maak bezwaar’

Bezwaar maken tegen boetes van 390 euro voor overtreding van de coronaregels is kansrijk, zeggen advocaat Justin Kötter en hoogleraar Rechtswetenschap Jan Brouwer. 

Agenten steunen een handhaver bij een controle in het Westerpark.Beeld Amaury Miller

Landelijk waren tot vrijdag 18.200 processen-verbaal uitgeschreven voor overtreding van de regionale noodverordeningen vanwege de coronacrisis. Na beoordeling door een officier van justitie kregen inmiddels 7400 vermoede overtreders een ‘strafbeschikking’, andere zaken wachten nog op weging of zijn voor nadere ­motivering teruggestuurd naar de agent of buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) die de bon uitschreef. 

Volwassenen betalen 390 euro (plus 9 euro administratiekosten), jongeren van 13 tot 17 jaar moeten 95 euro ophoesten of krijgen een straf via bureau Halt. Het Openbaar ­Ministerie kan niet zeggen in hoeveel zaken ­verzet is aangetekend.

De Amsterdamse advocaat Justin Kötter heeft inmiddels 125 cliënten die bezwaar maken ­tegen hun boete. Een voorbeeld: “Mijn cliënt, een jongen kwam een snackbar uit, ontmoette spontaan twee vrienden en werd zonder waarschuwing beboet, omdat ze geen anderhalve meter afstand zouden hebben gehouden. Vergelijkbare zaken, waarin drie, vier, vijf mensen zijn beboet, heb ik veel meer dan excessen met grotere groepen.”

Hoogleraar algemene rechtswetenschap Jan Brouwer, directeur van het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid van de Rijksuniversiteit Groningen, vindt dat ‘coronaboetes’ vaak ten onrechte worden opgelegd.

In de noodverordeningen die de 25 veiligheidsregio’s hebben opgesteld, worden grondrechten geschonden, zoals het recht bijeen te komen. “Van de wet mag een burgemeester ­afwijken bij het opstellen van een noodverordening,” zegt Brouwer, “maar niet van de grondwet.”

Huisfeestjes

De noodverordeningen zijn bovendien innerlijk tegenstrijdig. Artikel 2.1 verbiedt samenkomsten, maar in artikel 2.2 staat dat het vormen van een groep ‘van drie of meer personen’ – dus ook duizend man – is toegestaan, mits de deel­nemers onderling anderhalve meter afstand houden. “Ik denk dat de rechter je gelijk geeft met een beroep op het rechtszekerheidsbeginsel,” zegt Brouwer. “Een burger weet niet waar hij aan toe is. Het lijkt me overigens ook niet dat het coronavirus onderscheid maakt tussen ­samenkomsten en spontane groepen.”

Brouwer en Kötter maken zich ook zorgen om de overheid die ‘achter de voordeur’ optreedt ­tegen bijeenkomsten. Brouwer: “We hebben in het verleden uitdrukkelijk besloten dat niet te willen, maar in Amsterdam zijn ook boetes uitgedeeld voor samenkomsten in huizen. Gelukkig blijkt de Raad van State onze zorgen te delen: die heeft deze week toegelicht dat dit niet kan.” Boetes voor huisfeestjes zullen voor de rechter sneven, is de verwachting.

De Raad van State, het hoogste bestuurlijke rechtsorgaan in het land, is in een advies aan de Tweede Kamer kritisch over de beperkingen van de persoonlijke levenssfeer in de noodverordeningen en het gebrek aan democratische controle daarop. Aan een noodwet die alle coronamaatregelen moet legitimeren, wordt al ruim een maand moeizaam gesleuteld.

Dat een boete boven de 100 euro een aantekening op het strafblad oplevert, vinden hoog­leraar Brouwer en advocaat Kötter overigens een extra reden een boete niet zomaar te accepteren, al zal een Verklaring Omtrent het Gedrag niet snel om één boete worden geweigerd. 

Herstel

Wij berichtten in eerste instantie dat het Openbaar Ministerie de eerste omstreden boete voor het overtreden van de coronaregels had geschrapt. Nu blijkt dat sepot om een andere boete, van vier jaar geleden te gaan. Over de bestreden ‘coronaboete’ moet het Openbaar Ministerie nog beslissen.

Wel of geen strafblad?

Overtreders van de coronaregels moeten daaraan geen strafblad overhouden, vindt de Tweede Kamer. De Kamer gaat daarmee in tegen het kabinet. Nu volgt op een bekeuring, bij volwassenen bijna 400 euro, dikwijls een aantekening, wat kan betekenen dat daarna geen Verklaring Omtrent het Gedrag meer wordt afgegeven, wat een risico is voor carrièremogelijkheden. Dat valt mee, volgens het kabinet: zo’n aantekening vervalt na vijf jaar. En jongeren ontkomen er doorgaans al aan, want boetes zijn voor hen in de regel niet hoger dan 95 euro. Dat is te laag voor een strafblad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden