PlusAchtergrond

Jubelton of hypotheekrenteaftrek schrappen? Strijd over heilige huisjes op de woningmarkt barst los

Demonstranten lopen van het Westerpark naar de Dam tijdens het Woonprotest, een demonstratie tegen de problemen op de woningmarkt.  Beeld ANP
Demonstranten lopen van het Westerpark naar de Dam tijdens het Woonprotest, een demonstratie tegen de problemen op de woningmarkt.Beeld ANP

Ingrijpen op de woningmarkt, via de belasting voor huizenbezitters, is een heet hangijzer in de formatie. Uitspraken van Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, doen het vuur nog wat oplaaien.

Abortus, euthanasie, vluchtelingen − aan politiek beladen onderwerpen geen gebrek aan de formatietafel waar VVD, CDA, D66 en ChristenUnie aanschuiven. Maar de woningmarkt is niet minder netelig. De heilige graal is: de krappe en oververhitte woningmarkt vlottrekken. Maar de weg daar naartoe? Daarover verschillen de formerende partijen behoorlijk van mening.

En de onderhandelaars kregen dinsdag nog wat overpeinzingen mee van DNB-president Klaas Knot, als het gaat om de fiscale mogelijkheden. Volgens hem drijven − naast de lage rente − de ‘uitbundige financieringsmogelijkheden’ de huizenprijzen op. “Er is te veel geld op zoek naar te weinig woningen.”

Eén van zijn voorstellen: schrap bijvoorbeeld de ‘jubelton’, de eenmalige 100.000 euro die ouders hun kinderen mogen geven bij aankoop van een huis. Daar heb je meteen al een splijtzwam te pakken. De VVD is vóór deze schenkmogelijkheid, het CDA wil de maatregel ‘versoberen’, maar ChristenUnie en D66 willen er vanaf.

Vraag is wie aan het langste eind trekt. In juli bleek nog uit onderzoek dat de jubelton, bedoeld om starters aan een huis te helpen, in de praktijk anders uitpakt. “Een deel van de starters die een schenking ontvangt, koopt hiermee een woning die ze anders niet hadden kunnen financieren.” Ofwel: de ton wordt vooral gebruikt om een mooier, groter huis te kopen, in plaats van een lagere hypotheek. En het zijn vooral kinderen van vermogende ouders die profiteren. Bovendien loopt de schatkist jaarlijks 188 miljoen aan belasting mis.

Prikkel

Bij de formatie ligt ook de discussie op tafel rond verdere beperking van de hypotheekrenteaftrek, in samenhang met het overhevelen van de eigen woning naar box 3 van de belastingen. Knot over dat laatste: “Nu wordt de eigen woning minder zwaar belast dan andere vermogens,” zoals spaargeld of beleggingen. Daardoor is het lucratiever om vermogen in stenen te steken in plaats van in aandelen of spaardeposito’s, met als gevolg dat de huizenprijzen alleen maar verder stijgen. Knot wil van die prikkel af.

Vooral ChristenUnie zal die oproep met interesse hebben vernomen. Die partij wil het verst gaan: tegelijk met de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek zou de eigen woning in tien jaar tijd ondergebracht moeten worden in box 3. Daarbij moeten middeninkomens wel worden ontzien, zegt de partij, door woningen voor gezinnen tot 400.000 euro vrij te stellen: zij betalen tot dat bedrag geen belasting over hun huis en spaargeld.

D66 maakt die laatste stap nog niet, al wil de partij wel helemaal af van de hypotheekrenteaftrek. De grote weerstand zit echter bij VVD en CDA. Hun achterban heeft vaak een eigen huis en zou hard worden geraakt als er vermogensbelasting moet worden betaald over het verschil tussen de waarde van het huis en de hypotheekschuld. Vooral ouderen, die vaak al flink wat hebben afgelost, zouden worden aangeslagen voor een overwaarde die op papier bestaat, terwijl ze niet bij dat geld kunnen.

Vooral de VVD vecht al jaren voor behoud van de hypotheekrenteaftrek. Het liberale mantra: de hypotheekrenteaftrek komt ten goede aan woningeigenaren en dat moet zo blijven. De partij is huiverig voor een alternatief, zoals compensatie via de inkomstenbelasting.

Kopzorg

En dan ligt er nóg een kopzorg op tafel, die van de overdrachtsbelasting. Onder aanvoering van CDA en CU werd die afgelopen januari voor starters afgeschaft, terwijl investeerders juist 8 in plaats van 2 procent moesten gaan betalen. Volgens Knot had dit besluit een ‘averechts’ effect op de woningmarkt. Want beleggers sloegen massaal toe voordat de belasting voor hen werd verhoogd en dus verdwenen er nog meer woningen van de markt.

Zo staan de formerende partijen voor pittige discussies. Wel liet VVD-Tweede Kamerlid Eelco Heinen vorige week nog ruimte. Volgens hem wil zijn partij ‘met open blik’ opereren en ‘luisteren’ naar ‘wat andere partijen aan oplossingen inbrengen’. “Daarbij vind ik ook dat wij zelf geen taboes moeten opleggen en stokpaardjes moeten vasthouden, maar oprecht moeten kijken naar wat de problemen zijn en hoe we die oplossen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden