Plus

Joodse school blijft Onderwijsinspectie tarten

Het zoveelste kritische rapport van de Onderwijsinspectie over de joods-orthodoxe school Cheider maakt de overheid kwetsbaar voor het verwijt meer geduld te hebben met een joodse dan een islamitische school, zoals bijvoorbeeld het Cornelius Haga Lyceum.

De Amsterdamse joods-orthodoxe school Cheider in Buitenveldert.Beeld ANP

Een religieuze school in Amsterdam die zich weinig tot niets aantrekt van aanbevelingen van de Onderwijsinspectie. Oproepen van de wethouder aan het bestuur om af te treden worden genegeerd. Korting van de rijksbijdrage dreigt. Klinkt als het Cornelius Haga Lyceum, maar in dit geval gaat het om de joods-orthodoxe school Cheider.

Deze week verscheen een nieuw inspectierapport vol harde verwijten. Maar het zware geschut dat onderwijsminister Arie Slob inzette tegen het islamitische Haga Lyceum – met een zogenaamde aanwijzing gelastte hij het vertrek van het bestuur – blijft bij Cheider vooralsnog achterwege.

Daar kunnen plausibele redenen voor zijn. Zo lag er bij het Haga Lyceum een alarmerend ambtsbericht van inlichtingendienst AIVD over radicale tendensen. In dit geval is daar, voor zover bekend, geen sprake van.

En toch is de aanleiding voor de verhoogde aandacht voor Cheider niet veel minder ernstig: een zedenzaak. Een leraar pleegde in 2012 ontucht met een leerling. De school deed niet direct aangifte, waardoor de dader naar Israël kon vertrekken en pas in 2016 werd uitgeleverd. Volgens ouders werden ze vanuit het bestuur ontmoedigd om aangifte te doen en nog meer voorvallen te melden. Docent Ephraïm S. kreeg in 2018 twee jaar gevangenisstraf, waarvan een half jaar voorwaardelijk.

Risico’s

Acht jaar na de zedenzaak constateert de inspectie dat het onduidelijk is of bij een nieuw incident het bestuur bereid is het protocol voor grensoverschrijdend gedrag na te leven. Ook is de weerbaarheid van leerlingen tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag in het geding en bestaat het risico dat ze onvoldoende leren over basiswaarden als verdraagzaamheid, begrip voor anderen en gelijkwaardigheid.

Seksualiteit is niet of nauwelijks bespreekbaar, aldus de inspectie, zowel thuis als op school. De inspectie ondervond dat toen het enkele maanden geleden een groepsgesprek hierover voerde op de school. Er volgden klachten van ouders over ‘intieme vragen’, terwijl de inspecteurs juist meenden omzichtig te werk te zijn gegaan door woorden als seks, seksueel en verliefdheid te vermijden.

Bij onderwerpen als voortplanting, het menselijk lichaam en (seksuele) diversiteit houdt Cheider zich niet aan de verplichte lesstof. Bij diverse lesmethoden zijn passages of zelfs complete hoofdstukken verwijderd of weggelakt. Het ‘hoofd joodse zaken’ van de school is er maar druk mee. Diens positie roept de vraag op wie waarvoor verantwoordelijk is. Op papier valt hij onder de directeur. Maar in de praktijk bepaalt hij of lesmateriaal door de beugel kan.

Geen wanbeheer

De inspectie maakte eerder bezwaar tegen de regel dat Nederlandse wetgeving moet wijken als die strijdig is met joodse voorschriften. Pas na veel soebatten schrapte het schoolbestuur vorig jaar dat uitgangspunt. De inspectie meent nu terug bij af te zijn, omdat een nieuw statuut bepaalt dat bij geschillen over religieuze wetten niet het bestuur, maar de schoolrabbijn de doorslag geeft.

Daar komt de precaire financiële situatie bij. Nu al ontbreekt geld voor het wegwerken van achterstallig onderhoud en aanschaf van nieuwe leermiddelen. 

In tegenstelling tot het Cornelius Haga Lyceum heeft de inspectie bij Cheider vooralsnog geen wanbeheer vastgesteld, zoals zelfverrijking en financiële onregelmatigheden. Dat is de reden dat de minister niet het vertrek van het bestuur kan afdwingen. Daar komt bij dat Slob vermoedelijk voorzichtig met die bevoegdheid zal omgaan, nu de rechter hem begin dit jaar terugfloot toen hij Haga-bestuurder Soner Atasoy de wacht aanzegde.

De situatie maakt de ChristenUnie-minister kwetsbaar voor het verwijt minder fel van leer te trekken tegen een joodse dan een islamitische school. In de Amsterdamse gemeenteraad willen Denk en D66 wethouder Marjolein Moorman er over bevragen.

Reacties uit de Tweede Kamer: ‘Nu ingrijpen’

SP-Kamerlid Peter Kwint heeft geen geduld meer met Cheider. “Je kunt wel rapporten blijven schrijven, maar op een gegeven moment moet je ingrijpen,” zegt Kwint. “Als je dat bij de ene school (Haga, red.) doet, moet je het ook bij de andere doen.”

VVD-Kamerlid Rudmer Heerema stoort zich al langer aan de lange termijnen die scholen krijgen om verbeteringen door te voeren. ”Er moet snel en hard aangepakt kunnen worden.”

SGP-Kamerlid Roelof Bisschop, die recent nog een werkbezoek bracht aan Cheider, meent dat de inspectie ‘papieren problemen constateert’. “Het wordt onvoldoende duidelijk of er in de praktijk nu echte problemen zijn.” Wel stelt hij dat er een verbeterslag nodig is, ook in het onderwijsaanbod. “Bijvoorbeeld over seksualiteit - het lijkt erop dat dit tot 16 jaar volledig ontbreekt.” Volgens de SGP’er is de zaak ‘van een heel andere orde’ dan het Cornelius Haga Lyceum. “Daar werd de inspectie niet toegelaten, hier speelt een fundamenteel verschil van inzicht.”

Kirsten van den Hul (PvdA) is blij dat de inspectie ‘er zo bovenop zit’. “Alle zorgen die we eerder hadden over seksuele diversiteit en seksuele weerbaarheid worden bevestigd.” Ze stelt dat de deadline voor de herstelopdrachten die de inspectie nu heeft opgelegd ‘heel hard moet zijn’.

Denk-fractieleider Farid Azarkan zegt dat met twee maten wordt gemeten. “Als dit een islamitische school was geweest, had iedereen nu voorop gestaan om te reageren. Bij Cheider lijkt het niet erg te zijn. Het optreden is heel soft. In vergelijking met het Haga is dat heel raar.”

Hanneke Keultjes

Gescheiden lessen

Cheider in Buitenveldert omvat een basisschool (75 leerlingen) en een school voor voortgezet onderwijs (38 leerlingen). Het gebouw wordt omringd door een hoge muur met daarbuiten permanent gewapende bewakers van de Koninklijke Marechaussee. Jongens en meisjes krijgen gescheiden les, vanaf groep 4 voor de reguliere vakken en vanaf groep 5 voor joodse les.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden