PlusAchtergrond

Johan Remkes weet iedereen in het gelid te krijgen. ‘Hij straalt uit: geen gesodemieter’

Uit alles wat Johan Remkes zegt en uitstraalt, spreekt chagrijn. Hij heeft geen geduld voor poespas en dat maakt hem uitermate geschikt om, zoals deze week, te adviseren in de hoog opgelopen stikstofruzie.

Hans van Soest
Johan Remkes komt woensdag aan in Nieuwspoort voor de presentatie van zijn stikstofrapport. Beeld Phil Nijhuis/ANP
Johan Remkes komt woensdag aan in Nieuwspoort voor de presentatie van zijn stikstofrapport.Beeld Phil Nijhuis/ANP

Van GroenLinks tot BBB en van CDA tot D66: het rapport van Johan Remkes over de aanpak van de stikstofcrisis leidde tot veel blije gezichten in Den Haag. BBB-leider Caroline van der Plas bekende ‘een beetje verliefd’ te zijn geworden op Remkes. Landbouwminister Piet Adema noemde het advies het ‘mooiste cadeau dat je kunt krijgen’. Opvallend, want al die partijen vliegen elkaar geregeld in de haren over wat er moet gebeuren met de veestapel in Nederland.


En ook opvallend: het is niet zo dat Remkes met een stapel verrassende voorstellen kwam die iedereen ineens tot een nieuw inzicht bracht. Veel van wat hij bij de presentatie van zijn langverwachte advies zei, is al lang door het kabinet toegezegd. Zo had het kabinet bijvoorbeeld al erkend dat het omstreden stikstofkaartje ‘volkomen ruk’ was. En er wordt al gezocht naar andere meetmethoden dan alleen de neerslag van stikstofverbindingen als ammoniak om te bepalen of een natuurgebied gezond is of niet.

Zijn voorstel om binnen een jaar tot zeshonderd bedrijven uit te kopen, desnoods gedwongen, is allesbehalve een cadeau voor de landbouwminister. En zijn compromis voor de ruzie in het kabinet over de halvering van de stikstofuitstoot in 2030 had iedereen kunnen bedenken: laten we proberen die deadline te halen en als blijkt dat het niet lukt, zien we dan wel weer.

Geen gesodemieter

Maar bij Remkes gaat het dan ook niet alleen om wát hij zegt, maar vooral om hóe hij het brengt. Zet de man tussen een willekeurige groep ruziënde politici en hij krijgt ze allemaal weer in het gelid.

“Het begint al door zijn uitstraling,” zegt Roderik van Grieken van het Nederlands Debat Instituut. “Zijn hele lichaam en zijn stem stralen uit: ‘Geen gesodemieter, laten we kijken wat er aan de hand is en hoe we het oplossen.’ Met die uitstraling staat Remkes al meteen met 1-0 voor als hij ergens binnenkomt. Daarbij geholpen door zijn leeftijd, zijn ervaring en zijn postuur.”

Van Grieken bestudeert voortdurend hoe politici dingen voor elkaar krijgen. En Remkes is daar een meester in. Zijn Groningse tongval, zijn overmatige gerook van sjekkies en zijn soms wat onhandige John Cleese-achtige motoriek, geven hem iets authentieks. “En daar houden mensen van. Hij is in alles het tegenovergestelde van Mark Rutte. In alles straalt Remkes chagrijn uit. Die houding van ‘geen gelul’, dat spreekt aan.”

Die uitstraling is de reden dat Remkes regelmatig wordt ingevlogen op plekken waar partijen elkaar niet meer kunnen luchten of zien. Zo moest hij in 2019 als invalburgemeester in Den Haag de boel weer op de rails krijgen. Werd hij twee jaar later waarnemend commissaris van de Koning in Limburg toen door onderling wantrouwen het provinciebestuur volledig op zijn gat lag. In datzelfde jaar moest hij de al maanden in een impasse zittende kabinetsformatie vlot trekken. Het eerste wat hij zei toen hij de weigerachtige partijen zag, was: “Als die houding zo blijft, dan ben ik er snel klaar mee.”

Crisismanager

En zoals zijn stikstofadvies nu voor Haagse tevredenheid zorgde, zo fleurden ook toen ruziënde politici op nadat Remkes als crisismanager werd ingevlogen. Of het nou de partijleiders van VVD, D66, CDA en ChristenUnie zijn. Of de politici in de Haagse gemeenteraad. Of die in de Limburgse Staten: allemaal zeggen ze dat zijn aanpak verfrissend was en de boel in beweging bracht. Niet omdat Remkes heel vernieuwende inzichten brengt, maar omdat hij een meester is in communicatie en het kort houden van overleggen.

Ook Van Grieken maakte hem mee bij diverse overleggen. “Remkes zegt dan niet eens zoveel bijzonders. Maar door de manier waaróp hij dingen zegt, heeft het impact. Waar andere politici vaak omtrekkende bewegingen maken en veel bijzinnen nodig hebben, komt hij meteen tot de kern. Iets wat natuurlijk ook makkelijk kan als je als buitenstaander even wordt ingevlogen. Als anderen afdwalen, kapt hij het meteen af. Geen woord is bij Remkes verspeeld. En de enige pauze die hij neemt, is een rookpauze.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden