PlusAchtergrond

Johan Remkes heeft één boodschap voor de boeren: stikstofkaartje is niet heilig

Johan Remkes moet zorgen dat de boze boeren weer met het kabinet om tafel gaan zitten om een uitweg te vinden in de stikstofruzie. Een bemiddelaar mag hij niet heten, maar hoeveel speelruimte heeft hij dan? Vijf vragen en antwoorden.

Hans van Soest
Johan Remkes, voorzitter Nationaal Programma Groningen, moet boeren zo ver krijgen dat ze weer om de tafel komen zitten met het kabinet. Beeld ANP
Johan Remkes, voorzitter Nationaal Programma Groningen, moet boeren zo ver krijgen dat ze weer om de tafel komen zitten met het kabinet.Beeld ANP

Wat moet Remkes doen?

De Tweede Kamer drong er bij het kabinet op aan om iemand aan te stellen die ‘het gesprek tussen kabinet en boeren weer tot stand kan brengen en de verhoudingen kan normaliseren’. De regeringspartijen hadden het over ‘een onafhankelijk voorzitter’. Oppositiepartijen over ‘een bemiddelaar’.

Het kabinet omarmde dat idee. Maar, benadrukte premier Mark Rutte, het woord ‘bemiddelaar’ wekt de indruk dat het kabinet het beleid helemaal gaat veranderen. Dat is niet zo. “De doelstellingen moeten helaas blijven staan en ook het tempo waarin we ze moeten halen.” Dus heet Remkes een gespreksleider.

Wat wil het kabinet?

VVD, D66, CDA en ChristenUnie hebben afgesproken dat in 2030 de helft minder stikstof moet worden uitgestoten. In Nederland wordt veel stikstof uitgestoten door bijvoorbeeld scheepvaart, industrie en landbouw (mest). Dat slaat neer als ammoniak of nitraten. Daardoor verzuurt de bodem en overwoekeren in natuurgebieden braamstruiken, brandnetels en grassen en andere planten. Daardoor verdwijnen weer insecten en dieren.

Het kabinet wil dat in 2030 driekwart van de natuurgebieden geen last meer heeft van stikstof. Het publiceerde vorige maand een kaart met hoeveel stikstof er per gebied minder moet worden uitgestoten. Zonder exacte getallen te noemen, werd daarbij gezegd dat het onontkoombaar is dat de veestapel gekort wordt. Provincies moeten komend jaar plannen uitwerken om de doelen te halen.

Hoeveel speelruimte heeft Remkes dan?

Boerenorganisaties waren direct kritisch toen Remkes’ benoeming bekend werd. Want als het beleid al vast staat, waarover kan dan nog gepraat worden? Remkes’ belangrijkste taak is daarom de boeren gerust te stellen. Er komt geen kaalslag op het platteland, belooft het kabinet. Alleen geloven de boeren dat niet. Mogelijk dat ze dat wel van Remkes aannemen.

Zijn boodschap zal zijn: ook de industrie, de binnenvaart en het vliegverkeer moeten pijn lijden. En boeren worden straks niet massaal uitgekocht. Er is een fonds van 25 miljard euro waarmee boerderijen bijvoorbeeld ook kunnen worden verplaatst. Ook wil het kabinet boeren helpen om met minder dieren toch voldoende geld te verdienen. Bijvoorbeeld door te zorgen dat zij meer geld krijgen voor hun melk en vlees of hen meer subsidie te geven voor natuurbeheer op hun land.

Maar die stikstofkaart laat toch geen ruimte over?

Dat zou je zeggen. In sommige regio's moet zó veel minder stikstof worden uitgestoten, dat dat alleen kan als alle boerderijen en fabrieken verdwijnen. En dan nog wordt het moeilijk. Maar dat stikstofkaartje is niet heilig, benadrukt het kabinet. Ook het CDA liet dit weekend op een bewogen partijbijeenkomst weten diep ongelukkig te zijn met het kaartje.

Remkes zal de boeren laten weten dat er écht nog wel te praten valt. Van het kaartje kan worden afgeweken. Er mag in gebieden waar geen boerderij over dreigt te blijven meer stikstof worden uitgestoten dan op het kaartje staat. Mits er elders dan wat harder wordt ingegrepen. Zolang het onder de streep maar optelt tot een halvering van de uitstoot op landelijk niveau, valt in de boezem van het kabinet te horen.

Hoe gaan de gesprekken eruitzien?

Remkes is nu nog op vakantie. Volgende week gaat hij zich eerst inlezen en op zoek naar de mogelijkheden om én de stikstofdoelen te halen én de boeren zo veel mogelijk te sparen. Half augustus moeten de gesprekken dan beginnen. De hoop is dat de ergste woede bij de boeren dan wat is afgezwakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden