Jesse Klaver wilde record verbreken, maar GroenLinks lijkt bijna te halveren

GroenLinks lijkt af te stevenen op een forse verkiezingsnederlaag. De partij van Jesse Klaver houdt op basis van de eerste exitpoll mogelijk maar 8 van de huidige 14 zetels over. Klaver wilde juist dat record uit 2017 verbreken.

Jesse Klaver stemt in Het Kunstmuseum in Den Haag. Beeld EPA
Jesse Klaver stemt in Het Kunstmuseum in Den Haag.Beeld EPA

“We zijn de afgelopen jaren gewend aan winnen, dan is dit even wennen,” zegt Jesse Klaver. De exitpoll vond hij ‘heel heftig’. “Deze uitslag betekent dat veel van mijn 14 collega’s op de fractie niet terugkomen. Dat doet pijn.” Klaver vindt het te vroeg voor allerlei analyses. Wel meent hij dat hij door kan als leider van GroenLinks. “Winnen en verliezen hoort bij de politiek.”

Eerder op de avond had de nummer 2 van de kandidatenlijst, Kamerlid Corinne Ellemeet de uitslag ‘een mooie gemiddelde prestatie voor GroenLinks’ genoemd. Wel had ze ‘graag meer zetels’ willen hebben. Dat dit niet is gelukt, wijt ze aan de coronapandemie die ‘als een deken’ over de campagne lag. “We zijn een echte campagnepartij.”

De positie van Klaver staat volgens Ellemeet niet ter discussie. “Dat is helemaal niet aan de orde. Ik ben trots op Jesse. De omstandigheden waren lastig.” Volgens Ellemeet is het ‘te vroeg’ om het over een fusie tussen haar partij en de PvdA te hebben, die er ook niet in slaagde op te krabbelen. Klaver: “De noodzaak om als progressieve partijen samen te werken, is zeker niet minder geworden.”

Die campagne was wonderlijk, vooral omdat het contrast met vier jaar geleden zo groot was. Toen draaide alles om lijsttrekker Klaver. Nu koos hij een andere koers – hij was nu ouder en wijzer, zei hij daar zelf over – en zocht verbinding en samenwerking met andere ‘progressieve’ partijen als PvdA, SP en D66. Oók als die partijen daar helemaal niet op zaten te wachten. Zo verschenen de voornamen van die drie lijsttrekkers ongevraagd op campagneposters van GroenLinks.

Formatietafel

Alles, zo leek het, voor een plek aan de formatietafel. Maar VVD-leider Mark Rutte flirtte al tijdens de campagne vooral met de SP en liet GroenLinks links liggen.

Daarbij worstelde de partij met het belangrijkste thema: het ‘groen’ uit de partijnaam was niet meer ‘exclusief’ GroenLinks – ook al zei Klaver dat dit ‘de klimaatverkiezingen’ waren. Partij voor de Dieren, PvdA, ChristenUnie en zelfs VVD en CDA maakten er een thema van. Ook grote electorale concurrent D66 voerde nadrukkelijk campagne met een ‘groene toekomst’. Die partij zat immers in ‘het groenste kabinet ooit’.

Scorebordpolitiek

GroenLinks is daar niet tevreden mee, het moet ambitieuzer, vindt Klaver. Toch besloot hij D66 niet aan te vallen om die verschillen uit te vergroten. Al vroeg in de campagne kondigde hij aan andere progressieve partijen – dus óók D66 – ‘heel’ te willen laten. Die nieuwe manier van politiek bedrijven stamt al uit 2019, toen Klaver zich bij de Algemene Beschouwingen plots afkeerde van ‘scorebordpolitiek’. Hij wilde voortaan op ‘een constructieve manier’ politiek bedrijven.

Toch heeft Klaver er misschien wel aan bijgedragen dat een linkse concurrent, de PvdA, na de historische nederlaag van 2017 er niet in slaagde op te krabbelen. Toen de GroenLinks-leider een motie van wantrouwen aankondigde tegen het kabinet vanwege de Toeslagenaffaire, liet hij Asscher – zelf als oud-minister van Sociale Zaken medeverantwoordelijk – geen andere keus dan op te stappen. Onder nieuwe leider Lilianne Ploumen wist de partij nauwelijks te groeien.

Lang was er bij GroenLinks vertrouwen in de onlinecampagne. GroenLinks maakte ‘explainers’, uitlegfilmpjes over thema’s, die volgens YouTube minimaal tienduizenden keren werden bekeken. Filmpjes van een kokende Klaver (‘Koken met Klaaf’) en een fragment uit het RTL-debat haalden op TikTok honderdduizenden kijkers.

Bereik

Campagneleider Wijnand Duyvendak legde tijdens de campagne uit hoe de partij een groot bereik haalt: 20.000 actievelingen binnen de partij sturen filmpjes via hun eigen netwerk door naar in totaal 200.000 mensen. Als die ‘beweging’ de GroenLinks-boodschap ook weer doorsturen, worden in totaal 2 miljoen mensen bereikt. Een potentieel, stelde hij, van 20 zetels.

Dat potentieel vertaalde zich nooit naar de peilingen, waar GroenLinks tussen de 11 en 13 zetels bleef schommelen. Het campagneteam voorspelde vol vertrouwen dat de peilingen richting verkiezingsdag zouden gaan stijgen. Maar dat gebeurde niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden