PlusTen Slotte

Jan Zeeman (1942-2020), de man van de eenvoud

De grondlegger van de Zeeman-winkelketen is niet meer. Alphenaar Jan Zeeman (78) begon ooit met één winkel en schopte het tot miljardair.

Zeeman was een selfmade-man. En hoe groot zijn geel-blauwe bedrijf ook werd, en hoe gedreven hij ook was, altijd bleef hij gewoon Jan. Óók toen hij zich met een door Quote geschat vermogen van 1 miljard euro bij de 25 rijkste Nederlanders ging scharen. Hij opende in 1967 zijn eerste winkel, in het centrum van Alphen aan den Rijn. Een textielsuper, noemde Zeeman het, en bleef dat altijd doen. Het idee kwam niet helemaal uit de lucht vallen: Jan was zoon van een textielhandelaar. Textiel voor een lage prijs dus. “Goede kleding en textiel hoeft niet duur te zijn,” luidde zijn motto. Het logo, Koos Matroos achter het scheepsrad, ontwierp hij zelf. ‘Hoe eenvoudig kan het zijn,” werd de slogan. 

Het bedrijf groeide en groeide. Na een paar overnames werd Zeeman in 1980 de grootste textielketen van Nederland. Zeeman sloeg de jaren erna de vleugels uit, naar België, Frankrijk, Duitsland, Spanje. Het resultaat, anno 2020: bijna 1300 filialen en pakweg 7000 werknemers. Jaarlijks vliegen 3,5 miljoen onderbroeken over de toonbank. Het hoofdkantoor en het distributiecentrum staan nog altijd in de stad waar de geboren Velsenaar opgroeide: Alphen aan den Rijn. Zeeman droeg in 1999 de dagelijkse leiding over. In 2014 stopte hij als commissaris. Wel bleef hij eigenaar van zijn bedrijf.

Lees verder onder de foto:

Vlaggen halfstok bij het hoofdkantoor van Zeeman wegens het overlijden van oprichter Jan Zeeman.Beeld Merel Klijzing

Heel gedreven

In Alphen woonde Zeeman al een tijd niet meer: zijn laatste jaren sleet hij op een landgoed met een groot bos in het Brabantse dorp Lage Mierde, waar hij dinsdag in het bijzijn van familie na een kort ziekbed stierf. Dat hij de Randstad verruilde voor het groen, verbaast Leen Hoogvliet niets. De 80-jarige oprichter van supermarktketen Hoogvliet is ook Alphenaar, en deelde de passie voor de natuur met Zeeman. Hij kende Zeeman ruim dertig jaar vrij intensief. 

“Hij genoot enorm van de natuur en had er veel kennis van. Die onderhield hij ook,” zegt Hoogvliet. “Het was een intelligente, goede vent. Hij wond er geen doekjes om, zei wat hij voelde en dat kwam uit zijn hart. We kwamen ook privé bij elkaar. Allebei hielden we van eten en drinken. Hij genoot, maar wel met mate, het was geen Bourgondiër.” 

Zeeman was heel gedreven, zegt Hoogvliet. “Hij hield van werken, maar was geen workaholic of zo. Hij vond het gewoon leuk om mooie dingen te doen.” Typerend is dat Zeeman de reclame niet uitbesteedde. Net als de transport: hij zwoer bij de eigen, gele wagens. Veel kleding kwam via het water naar Alphen, vanwaar het werd verspreid door West-Europa. Hij ging geregeld kijken in Azië, bij het productieproces van de textiel. “Hij vond het belangrijk om de mensen daar in hun eigen omgeving op te zoeken en te kijken hoe het reilt en zeilt.” 

Lees verder onder de foto:

Zeeman-baas Erik-Jan Mares. Zeeman heeft twee soorten sneakers op de markt.Beeld Guus Schoonewille

Rechtdoorzee

De textielbaron droeg in 1999 de dagelijkse leiding bij Zeeman over. In 2014 stopte hij als commissaris. Wel bleef hij eigenaar van zijn bedrijf. Stilzitten deed hij in de tussentijd niet: Zeeman richtte investeringsmaatschappij Navitas en het vastgoedbedrijf Green Real Estate op. Navitas investeerde onder meer in Ballast Nedam, Binck Bank en de Vrijbuiter. Green Real Estate ontwikkelde tal van woningen, winkelcentra, kantoren en recreatieparken. Beide bedrijven vallen net als de textieltak onder de Verenigde Ondernemingen Zeeman (V.O.Zee). In het bestuur zitten onder meer zonen. 

Ron Icke is sinds 2009 bestuursvoorzitter bij V.O.Zee: “Bij Jan was het nooit onduidelijk wat hij wilde. Hij was rechtdoorzee, volhardend, integer, eerlijk en vasthoudend. Maar ook was hij mensgericht, wilde altijd de achtergrond van mensen weten en hielp medewerkers met opleidingsprogramma's. Hij geloofde in zijn mensen. Jan was dag en nacht met zijn werk bezig, maar respecteerde de weekenden en vakanties.”

Ontspannen deed Zeeman op het paard. Hij was fervent paardenliefhebber. Zo galoppeerde hij op mooie zondagen door de duinen bij Noordwijk. Dat deed hij met een stel vrienden. “Hij had een gemêleerde vriendenclub. Er zat een vee-arts, een rijschoolhouder en een bakker bij,” zegt Gerard van As (75), wethouder economische zaken in Alphen aan den Rijn en oud-Tweede Kamerlid namens LPF. “Hij had totaal geen kapsones, stond tussen de mensen. Een markante persoonlijkheid en een geweldige zakenman. We zijn blij en trots dat het hoofdkantoor altijd in Alphen is gebleven.” 

Gebbetjes

De textielketen mag een degelijk imago hebben, de laatste jaren zocht Zeeman met gebbetjes steeds vaker de publiciteit. Zo lanceerde de excentrieke modeontwerper Bas Kosters in 2011 een collectie onder- en nachtmode van Zeeman. In 2016 presenteerde het bedrijf een budgetvriendelijke trouwjurk, voor 29.99 euro. 

Twee jaar later bracht het überhippe Amsterdamse modemerk Daily Paper met een speciale collectie hoodies, boxers en joggingbroeken een ode aan Zeeman. Zelf hield Jan niet zo van publiciteit: interviews gaf hij zelden.  Leen Hoogvliet: “Oh, is het niet gelukt om Jan te interviewen? Dan hebben jullie iets niet goed gedaan. Dat was ook het motto van Jan. Want iets niet laten lukken, dat bestond niet voor Jan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden