Plus

Jaap van Dissel: ‘Inenten van kinderen heeft effect’

Als kinderen vanaf 12 jaar ingeënt worden, drukt dat de verspreiding van het coronavirus in de winter flink. Vaccineren scheelt volgens modellen zo’n 15 procent van de R-waarde, het kabinet beslist snel over het gevoelige dilemma.

RIVM-directeur Jaap van Dissel. Beeld Guus Schoonewille.
RIVM-directeur Jaap van Dissel.Beeld Guus Schoonewille.

Het Pfizer-vaccin is door het Europese Medicijnagentschap (EMA) recent goedgekeurd voor kinderen vanaf 12 jaar. De Gezondheidsraad broedt nu op een advies over de inzet van het vaccin bij tieners in Nederland. Als Nederlandse kinderen vanaf 12 jaar worden ingeënt kan dat in de wintermaanden de verspreiding van het coronavirus met zo’n 15 procent remmen, vertelt RIVM-directeur Jaap van Dissel.

“De modelleurs hebben het alvast doorgerekend en dan zie je dat de reproductiewaarde in de winterperiode met zo’n 15 procent afneemt als je kinderen vanaf 12 jaar ook hebt ingeënt. Dat kan van belang zijn om de verspreiding ook in die periode laag te houden,” zegt Van Dissel, die wel benadrukt dat het besluit hierover ‘aan de politiek’ is.

Ook Jaap van Dissel heeft behoefte aan vakantie na een jaar vol restricties, corona-overleg, studie, OMT’s en Catshuis-sessies. En het kan een mooie periode worden, is de voor zijn doen opvallend optimistische boodschap. “Het aantal ziekenhuisopnames ligt nu 70 procent lager dan op de piek van de derde golf eind april, ” zegt Van Dissel in de week dat hij de Akademiepenning krijgt uitgereikt voor zijn werk als RIVM-directeur en voorzitter van het OMT. De versoepelingen van vandaag ziet hij dan ook met ‘zeer veel vertrouwen tegemoet’. “We verwachten op korte termijn geen snelle toename.”

Dat is een wereld van verschil met de voorzichtige teksten bij versoepelingen vorig jaar zomer, in het najaar of dit voorjaar, toen scholen weer opengingen en het OMT waarschuwde dat verruimingen een nieuw golfje konden veroorzaken.

Wat is er zo anders nu?
“We zitten in een totaal andere fase met nu bijna 10 miljoen vaccinaties. Dat is een zeer belangrijke verandering. Tot voor kort hadden we alleen niet-medische maatregelen, contactvermindering en isolatie, om het virus te remmen. Nu hebben we vaccins. En die lijken te doen wat ze zouden moeten doen: ze remmen het virus met tussen de 50 en 90 procent volgens de laatste onderzoeken, en ze zorgen ervoor dat – na blootstelling – mensen veel minder vaak ziek zijn, tot wel 90 procent. Dan zie je daarna een afname van het aantal patiënten zoals we die nu zien.”

Speelt het mooie weer niet ook een rol?
“We modelleren met tal van onzekerheden, het seizoenseffect schatten we op 10 tot 15 procent. Maar veel groter is de rol van vaccinatie in onze berekeningen. En het aantal ziekenhuisopnames volgt vrij precies onze eerdere prognoses, we zitten in het scherp dalende been nu.”

Waarom waren dit jaar zoveel zwaardere restricties nodig dan vorig jaar?
“Dat had een aantal oorzaken. Je zag in het najaar een vermoeidheid optreden met maatregelen, waardoor de naleving minder werd en dus het effect van dezelfde restricties kleiner. Dat is logisch: mensen worden meer berekenend, het virus is niet nieuw meer. Dan zie je ook dat de maatregelen uit de eerste golf niet meer genoeg zijn om de tweede te keren.”

Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM. Beeld ANP
Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM.Beeld ANP

En toen kwam er ook nog een nieuwe variant bij.
“Ja, de Britse, en blijkt dat je nog meer moet doen. Dat was eind vorig jaar. Als we die niet hadden gehad, zouden de maatregelen van het najaar genoeg geweest zijn. Maar nu moest je eigenlijk weer opnieuw beginnen, een tandje erbij. Toen is voor de feestdagen hard ingegrepen. Landen die dat niet of minder deden, Portugal, het Verenigd Koninkrijk, Ierland, die kregen later toch een erg grote druk op de zorg.”

Vorig jaar was een van de lessen: we moeten niet te snel versoepelen. Zijn we dat weer vergeten?
“Zeker niet. De boodschap is ook: we zijn er nog niet. Als je 10 miljoen inentingen hebt gezet, zijn ook miljoenen mensen nog niet beschermd. Je moet de vaccinatiecampagne afmaken. Anders houd je het risico op grote uitbraken in doelgroepen of regio’s waar de vaccinatiegraad lager ligt.”

Volgens uw modellen kan het coronavirus nog verder geremd worden als kinderen gevaccineerd worden. Moet Nederland daarvoor kiezen?
“Dat is aan de politiek, de modelleurs hebben het wel alvast doorgerekend. En dan zie je dat de reproductiewaarde in de winterperiode met zo’n 15 procent afneemt als je kinderen vanaf 12 jaar ook hebt ingeënt. Dat kan van belang zijn om de verspreiding ook in die periode laag te houden. Er zijn landen - neem Frankrijk - waar het al gebeurt, dus daar hoop je ook het nodige van te leren. De Gezondheidsraad adviseert hier binnenkort nog over, maar volgens onze prognoses heeft het effect.”

Slide uit de Catshuis-presentatie van Jaap van Dissel van 22 mei. Links de r-waarde als kinderen vanaf 12 jaar gevaccineerd worden, rechts als dat niet gebeurt. Het scheelt grosso modo 15 procent in de verspreiding van corona.  Beeld Rijksoverheid
Slide uit de Catshuis-presentatie van Jaap van Dissel van 22 mei. Links de r-waarde als kinderen vanaf 12 jaar gevaccineerd worden, rechts als dat niet gebeurt. Het scheelt grosso modo 15 procent in de verspreiding van corona.Beeld Rijksoverheid

Moeten we rekening houden met een najaarsgolf?
“Dat hangt dus af van veel factoren, zoals de vaccinatiegraad en de duur van immuniteit. En nieuwe varianten kunnen roet in het eten gooien. Nu zie je dat de bestaande vaccins een goede bescherming bieden tegen de bekende varianten. Ik ben niet pessimistisch over de komende periode, maar er is altijd een mogelijkheid dat er een ‘escape-variant’ komt, een mutant van het virus die onder de vaccins uitglipt. Let wel: die is er nu nog niet, maar hij zou kunnen komen. Dat zou een gamechanger zijn die je niet wil.”

Hoe voorkomen we dat?
“Snel vaccineren helpt. Het virus vermeerdert zich in de gastheer, als je snel veel mensen inent, verklein je de kans dat het virus zich vermeerdert en verklein je dus de kans op varianten. Daarbij moeten we ook wel verder kijken dan onze landsgrens. We hebben het - en dat is logisch hoor - heel veel over Nederland en de situatie hier. Maar als veel landen op de wereld erg ver achterlopen met vaccineren houd je daar dus steeds een risico dat er wel nieuwe varianten blijven opkomen. Dat moet je ook meewegen in je beleid, bijvoorbeeld door vaccins te leveren aan andere landen.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden