Plus

Is versoepelen met minder vaccins wel slim?

Het wordt niet begin juli, maar half juli voordat alle 18-plussers die dat willen een coronaprik hebben gekregen, aldus het kabinet. Desondanks versoepelt Nederland fors. En dat is niet zonder risico.

Demissionair premier Rutte en minister De Jonge (Volks-gezondheid) tijdens de persconferentie.  Beeld ANP
Demissionair premier Rutte en minister De Jonge (Volks-gezondheid) tijdens de persconferentie.Beeld ANP

Een forse tegenvaller vindt minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) het leveringsprobleem van het Janssenvaccin. Er komen dit kwartaal geen drie miljoen doses naar Nederland, maar slechts één miljoen. “We konden eerdere tegenvallers in de vaccinleveranties opvangen met meevallers,” zei De Jonge gisteravond op een persconferentie. “Nu niet.”

Dat betekent dat niet begin juli elke Nederlander boven de 18 jaar die dat wil ten minste één prik heeft gehad, wat steeds uitgangspunt was. Het wordt half juli, aldus De Jonge. In een fabriek in de VS is een fout gemaakt – het verkoudheidsvirus dat Janssen gebruikt is verwisseld met het verkoudheidsvirus dat AstraZeneca gebruikt – waardoor de levering is vertraagd.

Zo’n probleem komt niet onverwacht. Vaccingezant Hans Schikan, door De Jonge aangesteld om het hele vaccinveld in beeld te brengen en te schetsen welke bijdrage Nederlandse farmabedrijven kunnen leveren, waarschuwde er al voor in zijn rapport van half maart. ‘Er zullen bijna voorspelbaar vertragingen ontstaan,’ zo staat er.

De productieketen is zeer complex, zei Schikan in april in deze krant. Een vaccin vergt soms 280 verschillende componenten, afkomstig van 86 locaties in 19 landen. Waar De Jonge mikte op begin juli – mits de vaccins op tijd komen, zei hij erbij – hield vaccingezant Schikan het daarom op ‘ergens in de zomer’.

Waarschuwingen

Hoewel het belangrijkste doel van de vaccinatiecampagne ondanks de waarschuwingen van de vaccingezant niet wordt gehaald, gaat Nederland de coronamaatregelen fors afschalen. Ben van der Zeijst, emeritus-hoogleraar vaccin­ontwikkeling (LUMC), vindt dat begrijpelijk. Hij wijst op de forse dalingen in ziekenhuis­opnamen en het aantal nieuwe besmettingen.

“Dat zal doorzetten, ook zonder inzet van het Janssen-vaccin,” zegt Van de Zeijst. “Buiten de vaccins speelt daarbij ook de gunstige invloed van de lente een rol. Dat zagen we vorig jaar ook. En je ziet het elk jaar bij andere luchtwegvirussen: die verdwijnen bijna als het lente wordt.”

Demissionair premier Mark Rutte denkt dat Nederland ‘een veel normalere zomer’ wacht dan vorig jaar, ondanks de vertraagde vaccinatiecampagne.

Dat het geschetste vaccinatieplan van De Jonge eerder al rooskleuriger was dan de realiteit, past bij eerdere beloften die De Jonge schetste. “Het ministerie heeft tijdens de pandemie een reputatie opgebouwd om zaken gunstiger te presenteren dan ze in de praktijk bleken,” zegt epidemioloog Frits Rosendaal (LUMC). Ook nu zit het Rosendaal niet lekker.

Het baart hem zorgen dat de vertraging met de vaccinaties ertoe leidt dat mensen ongevaccineerd op vakantie zullen gaan. Dat vergroot de kans dat ze geïnfecteerd terugkeren en de virustransmissie in Nederland weer aanwakkeren, zegt hij.

“Voordat mensen in het vliegtuig stappen voor de terugvlucht, kun je verplichten dat ze over een recente, negatieve pcr-test beschikken. Maar bij autovakanties zie ik zo’n verplichting niet slagen. Dat kan alleen als je elke auto bij de Nederlandse grens aanhoudt.”

Tweede golf

Rosendaal brengt in herinnering dat de tweede golf vorig jaar begon met jongeren die het virus uit vakantielanden mee naar Nederland namen. “Omdat ouderen vanwege vaccinatie nu zijn beschermd, is de situatie zeker niet hetzelfde, maar niet álle ouderen zijn gevaccineerd. Bovendien bestaat de kans dat vakantiegangers virusvarianten mee terug nemen waartegen de vaccins minder goed beschermen.”

Rosendaal plaatst nog een andere kanttekening: Nederland wordt nu eigenlijk afhankelijk van één vaccin: Pfizer. “Dat is toch een beetje eng. Als er een kink in de kabel komt, stokt de toevoer.”

Creatieve oplossingen

Met creatieve oplossingen zou het leverings­probleem van Janssen kunnen worden opgelost. De tweede prik van Pfizer uitstellen, bijvoorbeeld, zoals Van der Zeijst oppert. Of terugvallen op AstraZeneca, dat nu alleen voor 60-plusser dient. Maar dat leidt tot logistieke wijzigingen, die weer vertragen.

Vaccingezant Schikan draagt nog een oplossing aan. “Je kunt de Verenigde Staten vragen om hun voorraad te verdelen. In eerste instantie over landen die het het meeste nodig hebben, zoals Afrikaanse landen. En in tweede instantie ook aan Europese landen.”

Dat verzoek moet via de Europese Unie worden gedaan, zegt Schikan. “Nederland kan dat niet zelf. In politieke zin kun je natuurlijk wel de druk opvoeren. Ik heb in mijn aanbevelingen aan minister De Jonge deze mogelijke herverdeling van vaccins tussen landen onder de aandacht gebracht.”

Nederland verder van het slot

Vanaf volgende week zaterdag treden nieuwe versoepelingen van de coronamaatregelen in werking. Nederlanders kunnen weer naar de bioscoop, het museum en uit eten, tot tien uur ’s avonds.

Stap drie van het openingsplan komt vier dagen eerder dan gepland, maakten demissionair premier Rutte en ­minister De Jonge (Volks­gezondheid) gisteravond ­bekend. Het ‘gesloten, tenzij’ wordt nu ‘open, tenzij’.

De dalende besmettings­cijfers zijn aanleiding voor wat Rutte ziet als het einde van de lockdown.

Vanaf zaterdag 5 juni is er vooral binnen meer mogelijk: bezoek gaat van twee naar maximaal vier personen, evenals de maximale groepsgrootte buitenshuis.

Cafés en restaurants mogen binnen en buiten open tot 22.00 uur. Er mogen in totaal 50 personen binnen zijn, of meer na toegangstests. Reserveren is verplicht en zelfbediening is niet toegestaan. Evenementen in de horeca zoals live-optredens of schermen voor EK-wedstrijden blijven verboden. In een restaurant zijn voor het diner maximaal twee shifts achter elkaar toegestaan.

Ook mogen theaters en bioscopen open, voor een maximaal 50-koppig publiek. Uitzonderingen gelden voor grote zalen met meer dan 1000 zitplaatsen, zoals Afas Live en Carré: daar geldt een maximum van 250 personen. Voor zalen met zitplaatsen die toegangstests hanteren, geldt geen maximum, mits de afstand van 1,5 meter tussen bezoekers wordt aangehouden.

De ‘doorstroomlocaties’ gaan binnen ook open: musea, monumenten, dierentuinen en pretparken. Daar geldt wel een maximum van 1 persoon per 10 vierkante meter; dat maximum geldt ook voor winkels.

In winkels mag alcohol tot 22.00 uur worden verkocht, in plaats van tot 20.00 uur.

Voor de sport geldt een maximum van 50 personen per locatie, zowel binnen als buiten. Bij sporten waar het niet anders kan, wordt de 1,5 meterregel ook boven de 18 jaar losgelaten: dat is het geval bij voetbal, volleybal en judo, aldus de premier, maar niet bij boogschieten of spinnen. Groepslessen mogen weer, douches en kleedkamers mogen open, en de jeugdcompetities tot 18 jaar starten weer.

Ook voor andere ruimtes waar gebruikers vaste zitplaatsen hebben, geldt een maximum van 50 personen. Sauna’s, casino’s en zonnebanken mogen onder die voorwaarden open. Nachtclubs en discotheken blijven vooralsnog gesloten.

Het kabinet denkt dat vanaf 30 juni de volgende stap mogelijk wordt. Er kunnen dan bijvoorbeeld in het theater en de bioscoop weer meer mensen ontvangen worden. Ook concerten en festivals kunnen in de zomer weer georganiseerd worden, met toegangstests. Daarbij noemde minister De Jonge als voorbeeld Lowlands. Op 22 juni wordt besloten of de besmettingscijfers en ziekenhuisopnames voldoende gedaald zijn om echt tot deze versoepelingen over te gaan.

Tahrim Ramdjan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden