Plus Interview

Is het straks gedaan met de auto zoals wij die kennen?

Heeft de auto zoals wij die kennen de langste tijd gehad? Historicus, journalist en dieselrijder Peter Giesen denkt van wel. Hij schrijft een boek over de cultuurgeschiedenis van de auto.

Jongetjes klimmen in 1954 op een sloopauto langs de weg in Amsterdam. Beeld Nederlands Fotomuseum /HH

Nog een paar jaar en dan is het gedaan met de auto. De dieselmotor is al op sterven na dood, de benzinemotor volgt en vervolgens verdwijnen het gaspedaal en het stuur en worden auto’s door computers bestuurd. In Giesens boek, dat in 2023 verschijnt, geen overzichten van modellen en pk’s, maar de verhalen vanaf de eerste auto van Carl Benz in 1886. Een boek over de pioniers, de rijke avonturiers die per automobiel wereldreizen maakten en levens­gevaarlijke races hielden, tot de in gele hesjes gestoken arbeiders die in opstand kwamen tegen de verhoging van de dieselprijs.

Wat raken we kwijt met de auto?

“Met de elektrische auto die komt, verdwijnt veel van de beleving, minder romantiek, minder vroem-vroem. Een auto met printplaten in plaats van tandwielen en als die ook nog zelfrijdend wordt, dan is de lol er wel vanaf. De lol is de beheersing van het voertuig. Daarom vinden zoveel mensen het leuk om in de bergen te rijden en zo soepel mogelijk door de bochten te gaan. Met een auto die je zelf rijdt, heb je een soort verhouding. Met een zelfrijdende auto heb je dat veel minder, dat is meer te vergelijken met openbaar vervoer.”

Wat heeft de auto ons gebracht?

“De droom van individuele mobiliteit. Voorheen moest je met de trein of met de koets. En het werd al snel een enorm statussymbool. Dat zal minder worden als het particulier bezit afneemt en mensen auto’s delen. In de toekomst heb je een app en een auto komt voorrijden.”

De auto bracht ook veel ellende.

“Ja, honderden verkeersdoden per jaar. Onvoorstelbaar dat je nu een mobiliteitssysteem zou introduceren en zegt: o ja, er vallen wel ieder jaar honderden slachtoffers. Dat zou nooit worden ingevoerd. Belachelijk, dat kan niet. We zijn eraan gewend geraakt. Ik ken niemand die zegt: ik rij geen auto, mij te gevaarlijk.”

Wat bracht de auto nog meer?

“Op het gebied van ruimtelijke ordening en steden­bouw is Nederland uit elkaar getrokken door de auto. Vroeger woonden mensen in de stad en dicht bij hun werk. Zonder de auto waren plaatsen als Nieuwegein, Houten en Almere nooit ontstaan. Dat is ook niet meer terug te draaien, mensen zijn enorm gehecht aan hun huisje met tuin en hebben het ervoor over om in de file te staan.”

Willen we de zelfrijdende auto wel?

“Er zal weerstand zijn, maar uiteindelijk denk ik van wel. Autorijden betekent: tijdverlies. De hoofdontwerper van Peugeot vertelde me: op een gegeven moment wordt het gewoon verplicht. Onze kleinkinderen zullen vol ongeloof terugkijken op deze tijd en zeggen: mochten jullie zelf rijden? Wat onverantwoord!”

Was er weerstand toen de auto werd ­uitgevonden?

“Het was een speeltje voor de rijken. Er was veel ergernis over patsers die op de wegen paarden aan het schrikken maakten. In Engeland was het tot ongeveer 1910 zo dat je niet harder dan 10 mijl per uur mocht rijden. Pas toen een bredere groep ging autorijden, veranderde dat. Nu is het omgekeerd. Een grote groep houdt vast aan de auto zoals we die kennen. En er is angst dat de happy few ze uit hun auto wil ­jagen.”

Blijft de auto als statussymbool?

“Voor mijn ouders was het fantastisch om een auto te kunnen kopen. Voorheen waren het alleen de notaris en de dokter die er een hadden. Mensen willen zich onderscheiden met consumptiegoederen en de auto leent zich daar uitstekend voor. Na het huis is de auto hetgeen dat het meeste status geeft. Dat zal ook verdwijnen met de zelfrijdende auto. Die zal vooral nuttig en praktisch zijn, een gebruiksvoorwerp. Wellicht blijven merken als Ferrari als een soort ­Rolexen auto’s met een stuur maken.”

En verder?

“Meer eenheidsworst. Een merk als Citroën ontwikkelde vroeger auto’s voor de Franse markt. De Eend was voor de Franse boer die een auto wilde waarmee hij ook lange palen kon vervoeren via het open dak en die zo goed ­geveerd moest zijn dat er een mandje eieren in kon worden vervoerd. Nu zijn alle modellen voor de internationale markt. Met de zelfrijdende auto wordt dat nog meer het geval. Zo bezien is de lol er ook al een beetje af.”

Peter Giesen. De historicus schreef ­diverse boeken, onder meer Retour de France, waarin hij op zoek gaat naar de ziel van Frankrijk. Beeld Dingena Mol
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden