PlusUitleg

Is de derde prik in Nederland noodzaak of een extraatje nu groepsimmuniteit niet lukt?

Terwijl Nederlandse ziekenhuizen al gevaccineerde patiënten met corona behandelen, broedt de Gezondheidsraad op een advies over een derde vaccinatie: noodzaak of extraatje?

Jop van Kempen
null Beeld ANP
Beeld ANP

Wanneer blijkt of gevaccineerde Nederlanders nog een prik krijgen?

Uiterlijk over drie weken komt de Gezondheidsraad met een advies, maar de overheid houdt al rekening met zo’n derde prik. Alle GGD’s in Nederland is al verzocht om tot en met de eerste drie maanden van 2022 paraat te staan voor een nieuwe massavaccinatie.

Een ‘boostervaccinatie’ als opkikker voor het immuunsysteem van kwetsbare personen is ook aangekondigd of in studie in Duitsland, Frankrijk, Engeland en de Verenigde Staten. Israël geeft inwoners boven de 40 jaar al een derde prik met Pfizer.

Welke groep komt eerst?

“Ouderen en mensen met een zwakkere basisgezondheid, want zij hebben de grootste kans op een ziekenhuisopname die bovendien de zorgcapaciteit in gevaar brengt,” zegt hoogleraar epidemiologie Frits Rosendaal (LUMC). “Mogelijk kan de overheid daarvoor de groep uitnodigen die nu al in aanmerking komt voor de jaarlijkse griepprik.”

Bijna 60 procent van de covid­patiënten in de Nederlandse ziekenhuizen is niet gevaccineerd. Volgens cijfers van 2 augustus is 15 procent wél volledig gevaccineerd, van wie 5 procent een slechte afweer heeft.

In Israëlische ziekenhuizen is zo’n 60 procent van de covidpatiënten juist wél gevaccineerd. Daarom zet het land al vaccinboosters in. Ook in Nederland zullen meer dubbel gevaccineerde coronapatiënten in het ziekenhuis komen, mede omdat de vaccins niet volledig beschermen.

We zouden toch worden beschermd via groepsimmuniteit?

“Groepsimmuniteit bestaat niet bij dit virus,” zegt Rosendaal. “Dat is de eenvoudige vertaling van de technische RIVM-briefing in de Tweede Kamer. Of je wordt geïnfecteerd, of je wordt gevaccineerd. De groep kan het individu niet beschermen.”

Dat komt doordat de deltavariant door de vaccins heen kan breken en door het hoge reproductiegetal ervan. “Net als het griepvirus blijft dit coronavirus in een samenleving zonder lockdowns gewoon circuleren.”

Is dat erg?

“Als de zorg niet wordt overspoeld, dan kan Nederland dat aan,” aldus Rosendaal. Hij rekent binnen een half jaar op nieuwe medicaties, die een ziekenhuisopname van coronapatiënten voorkomen of verkorten: allereerst een ontstekingsremmer die je kunt inademen. “Dat is eenvoudiger dan de ontstekingsremmer dexamethason, die via een infuus werkt.” Ook komen er specifieke antistoffen aan, die de arts in een vroeg stadium kan injecteren bij mensen met een grote kans op een ernstig ziekteverloop, aldus Rosendaal.

Kunnen vaccins de deltavariant aan?

De kans op een besmetting neemt naar schatting met 75 procent af. Veel belangrijker is de bescherming tegen ziekenhuisopname. Boven de 50 jaar daalt die met 85 procent, onder de 50 jaar is dat 92 procent, volgens Israëlische gegevens over vaccins van Pfizer/BioNTech.

Emeritus hoogleraar vaccinologie Ben van der Zeijst (LUMC) wil daarom met de booster wachten op een aangepast vaccin. “Dat kan binnen zes tot negen maanden, schat ik.”

Ook een ander boostervaccin behoort tot de mogelijkheden. Wellicht verbetert een boosterprik met AstraZeneca de immuniteit beter dan een derde prik met Pfizer. AstraZeneca werkt immers net iets anders, wat mogelijk bijdraagt aan de afweer.

Verder heeft de Europese Unie een deal gesloten voor ten minste 100 miljoen doses met Novavax, dat ook weer een specifieke bijdrage levert aan de immuniteit. “Novavax kent wel voortdurend productieproblemen,” zegt Van der Zeijst. “Het is de vraag of die Amerikaanse firma binnen zes tot negen maanden kan leveren.”

En de arme landen dan?

Veldepidemioloog-microbioloog Amrish Baidjoe pleit voor eerlijker delen. “In de laag- en middeninkomenslanden heeft slechts 1,4 procent van de bevolking een eerste prik gehad. Daar redt vaccinatie dus veel meer levens, een ethische kwestie.”

Wereldwijde vaccinatie verlaagt ook het risico op mutaties en varianten die via reizigers de gevaccineerde landen bedreigen, zegt Baidjoe. “Als in India ook goed was gevaccineerd, was de kans kleiner geweest op de problematische deltavariant.”

De Gezondheidsraad beoordeelt de derde prik voor Nederland, niet de toestand in de wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden