Nieuws

Inspectie: willekeur bij asielprocedure door te weinig tijd en slechte controle

De manier waarop asielaanvragen worden afgehandeld, is onder de maat. Wanneer asielzoekers een aanvraag doen om in Nederland te mogen blijven, hangt er te veel af van wie ze toevallig tegenover zich krijgen.

Hanneke Keultjes
Het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel. Beeld ANP, Vincent Jannink
Het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel.Beeld ANP, Vincent Jannink

Sommige medewerkers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zijn naar eigen zeggen ‘te goedgelovig’, anderen wijzen aanvragen sneller af. Daarnaast is er vooral veel tijdgebrek.

De Inspectie Justitie en Veiligheid waarschuwt dinsdag in een rapport voor een ‘kwetsbare situatie’, waarbij de beslissing over een asielaanvraag ‘te veel afhankelijk wordt van de individuele beslismedewerker’. Zij beslissen of een asielverhaal geloofwaardig is of niet. Subjectiviteit en beslissingen op basis van onvolledige informatie liggen daarom op de loer.

Meer geld en mensen

De inspectie nam de asielaanvragen tussen juni 2020 en juni 2021 onder de loep na signalen dat de werkwijze onder druk staat. Dat is ook het geval, concludeert de inspectie nu. De inspectie wil dat de IND meer mensen en geld krijgt, zodat de medewerkers meer tijd krijgen voor het grondig en zorgvuldig afhandelen van asielaanvragen.

De reguliere asielprocedure waarin wordt besloten of iemand recht heeft op asiel, mag inmiddels maximaal negen dagen duren, maar dat was nog acht dagen in de periode dat de inspectie het onderzoek deed. In die tijd moet een IND’er de twee gesprekken met de asielzoeker voorbereiden, informatie verzamelen, zich verdiepen in het land van herkomst, de identiteit en reisroute van de asielzoeker vaststellen en waarom diegene asiel wil in ons land. Voor de voorbereiding daarop is geen tijd ingeruimd, waardoor medewerkers dat in hun vrije avonduren doen of in pauzes.

Medewerkers voelen druk om de aanvragen snel af te handelen, zo blijkt uit interviews die de inspectie afnam bij een aantal IND’ers. Zij spreken asielzoekers die al jaren in een asielzoekerscentrum zitten en al die tijd uitzien naar de behandeling van hun aanvraag. “Dan denk ik: iemand is al drie jaar aan het wachten op dit moment [...], dus dan doe ik er alles aan om het af te krijgen. Dus je eet achter je bureau en je gaat door tot het gehoor af is.” Als dat niet lukt, komt een asielzoeker in een verlengde asielprocedure terecht, waardoor hij of zij nog langer moet wachten op een beslissing.

Te vrijblijvend

IND-medewerkers krijgen geen structurele feedback. IND’ers geven bij de inspectie aan dat er geen tijd is ‘voor een collegiale toets’. “Ook al zou je graag willen dat iemand meeleest. Ja, iedereen is heel druk, dus om nog ergens op een dag last minute een uur lang nóg een zaak te gaan lezen is gewoon lastig.” Het overleg tussen collega’s dat er wel is, is ‘te vrijblijvend’.

Er kan wel extra hulp worden ingeroepen voor aanvragen van lhbtq-asielzoekers, of iemand die zich heeft bekeerd of juist afgekeerd van een geloof. Ook is er een speciale afdeling voor asielzoekers die worden verdacht van oorlogsmisdaden. Maar in die zogeheten Unit 1F is weinig vertrouwen. Om een aanvraag door die afdeling te laten overnemen, moeten er concrete aanwijzingen zijn en moet de zaak voldoen aan allerlei juridische kaders. Dat is meestal niet het geval, wat op onbegrip stuit bij medewerkers die ‘een onderbuikgevoel’ hebben bij een asielzoeker.

‘Besluit over leven en dood’

Wil Eikelboom, asieladvocaat en voorzitter van de Vereniging van Asieladvocaten is niet verrast door het rapport. “De kwaliteit van besluiten staat al jaren onder druk. IND-medewerkers hebben te weinig tijd om de juiste informatie te krijgen. Voor een goed besluit is het nodig dat ambtenaar en vluchteling elkaar in de ogen kunnen kijken.” De aanbevelingen van de Inspectie moedigt hij aan. “Er moet structureel meer geld bij. Een asielaanvraag kan een besluit zijn over leven en dood, zo’n besluit moet grondig onderbouwd worden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden