Plus

Inspectie: vernieuwende school niet per se beter voor leerlingen

Het aantal scholen dat op een nieuwe manier lesgeeft, is de afgelopen jaren explosief gestegen. Maar scholen weten helemaal niet of hun leerlingen daar beter van worden. De Onderwijsinspectie ziet de leerprestaties niet verbeteren.

Onderwijsminister Arie Slob erkent dat scholen meer transparant moeten zijn. Beeld ANP

In hun woensdag verschenen jaarverslag de Staat van het Onderwijs staat dat steeds meer scholen experimenteren met maatwerk of kiezen voor een specialisatie, zoals technasia of cultuurprofielscholen. Ook zijn er steeds meer scholen die volgens een bepaald concept lesgeven, denk aan jenaplan- of montessori-scholen.

In Amsterdam kunnen scholieren voor zo'n gymnasium met speciale aandacht voor techniek bijvoorbeeld terecht het Caland Lyceum in Nieuw-West, het Damstede Lyceum in Noord en het Metis Montessori Lyceum in Oost. Het Montessori Lyceum Amsterdam, in het centrum, heeft zich gespecialiseerd in kunst en cultuur.

Vraagtekens
De inspectie heeft de ontwikkeling van onderwijsvernieuwing over honderd jaar bekeken, zegt inspecteur-generaal Monique Vogelzang. "We zien vooral de afgelopen tien jaar een enorme spurt. Scholen spelen in op de vraag van onder meer ouders en proberen daaraan te voldoen. Maar we zien niet dat het onderwijs er beter van wordt."

Dat komt omdat scholen hun koerswijziging nauwelijks evalueren. En als er wél wordt geëvalueerd, wordt die kennis niet gedeeld met andere scholen. "Ze leren maar matig wat wel en niet werkt," concludeert de inspectie. Ook zet de Onderwijsinspecties vraagtekens bij de reden waarom scholen met een andere vorm van onderwijs beginnen.

"Scholen steken veel in op verandering, maar we zien niet waarom ze die keuze maken," zegt Vogelzang. "Willen ze de prestaties van de leerlingen verbeteren? De motivatie vergroten? Of doen ze het om de concurrentie met andere scholen aan te gaan?"

Onderwijsministers Ingrid van Engelshoven (D66) en Arie Slob (ChristenUnie) erkennen dat scholen transparanter moeten zijn. "Er is kennis nodig van wat werkt - en wat niet. Niet elke innovatie is succesvol, maar ook van mislukkingen valt te leren," stellen zij in hun reactie op het rapport.

Vogelzang wil juist dat de overheid meer de regie pakt. "Ze moet helder zijn over wat de kerntaken van het onderwijs zijn en daarin keuzes maken." Dat vraagt ook om minder vrijheid en vrijblijvendheid voor scholen, stelt de Onderwijsinspectie. Hoewel het Nederlandse onderwijs het internationaal gezien goed doet, zakt het wel op internationale lijstjes.

Lerarentekort
De inspectie maakt zich daarom ook zorgen over het toenemende lerarentekort, dat een bedreiging vormt voor de kwaliteit van het onderwijs. Vooral de ongelijke verdeling van het tekort aan leraren - groot tekort in de steden, met name Amsterdam, een kleiner tekort in de rest van het land - zorgt voor problemen.

Ook ziet de inspectie dat leraren met een hogere opleiding, vooral in steden, vaker kiezen voor een school met leerlingen die hoger opgeleide ouders hebben. Dat versterkt de ongelijkheid (zie kader), stelt de inspectie, omdat juist scholen met veel leerlingen met een niet-westerse achtergrond baat hebben bij dergelijke vakbekwame leraren.

Ook gaat het niet goed met de havo. Havisten blijven het vaakst zitten, het lukt bovengemiddeld veel leerlingen niet om binnen vijf jaar een diploma te halen en er zijn relatief veel havo-afdelingen op middelbare scholen die zwak presteren. De Onderwijsinspectie stelt dat 'alle signalen op rood staan'.

Sinds het schooladvies van de leraar leidend is, gaan meer leerlingen naar havo en vwo. De consequentie is volgens de inspectie dat voormalig vwo'ers veelal te weinig worden uitgedaagd, terwijl doorgestroomde vmbo'ers vaak op hun tenen moeten lopen.

Segregatie
Er staat niet alleen maar slecht nieuws in de Staat van het Onderwijs. De tweedeling in het onderwijs, waar de Onderwijsinspectie in 2016 de noodklok over luidde, is tot stilstand gebracht. De onderwijsinspectie stelt dat de ongelijkheid weliswaar nog hoog is, maar dat die niet verder oploopt 'een belangrijke eerste stap is'.

Op scholen is steeds meer aandacht voor gelijke kansen en de inspectie ziet dat met name leerlingen met een migratieachtergrond daar al van profiteren. Volgens Onderwijsministers Van Engelshoven en Slob is dat te danken aan een gezamenlijke aanpak van kabinet en onderwijs. "Het laat zien dat wanneer het onderwijs ergens de schouders onder zet, leraren, schoolleiders en besturen heel wat kunnen bereiken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden