PlusAchtergrond

Inhaalzorg op losse schroeven door uitgeput personeel: ‘We zijn er niet met een paar weekjes vakantie’

Het nog dit jaar inhalen van 140.000 uitgestelde operaties komt op losse schroeven te staan doordat een meerderheid van de zorgmedewerkers kampt met fysieke en mentale klachten. ‘De kans dat Oranje het EK wint is groter.’

Een internist-infectioloog luistert naar de longen van een coronapatient op de verpleegafdeling voor coronapatienten van het HMC Westeinde ziekenhuis. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Een internist-infectioloog luistert naar de longen van een coronapatient op de verpleegafdeling voor coronapatienten van het HMC Westeinde ziekenhuis.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Een ruime meerderheid van de zorgmedewerkers (60 procent) geeft aan nog met één of meer klachten te kampen. Van de zorgprofessionals tobt 54 procent zelfs met drie of meer klachten. Dat blijkt uit een enquête van beroepsvereniging Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN) en de Federatie Medisch Specialisten onder zevenduizend medewerkers, zoals verpleegkundigen en verzorgenden, medisch specialisten, seh-artsen, anesthesiemedewerkers en huisartsen.

Voorzitter van V&VN Bianca Buurman, die tot voor kort adviseur van het kabinet was, betoogt: “Met deze uitkomsten over uitgeput zorgpersoneel, is het onrealistisch om in 2021 de 140.000 operaties uit te voeren.” Zij krijgt bijval van Peter Paul van Benthem, voorzitter van de Federatie Medisch Specialisten: “De resultaten zijn verontrustend. Zeker in het licht van de enorme berg inhaalzorg die op ons wacht. De patiënten die moesten wachten hebben ook recht op uitgeruste, gemotiveerde zorgprofessionals.”

Door corona hebben specialisten niet het werk kunnen doen wat zij normaal doen. Van Benthem: “Daarnaast zijn er 1,4 miljoen minder verwijzingen geweest. Zo zijn er bijvoorbeeld veel minder melanomen geconstateerd. Die mensen hebben een vlekje op hun arm, maar denken mogelijk: ze zullen het wel druk hebben. Straks komen zij het ziekenhuis binnen in een verder gevorderd stadium van de ziekte. Ook dat zal beslag leggen op de capaciteit.”

De V&VN-voorzitter wijst erop dat twee jaar geleden ongeveer 13 procent van het zorgpersoneel aangaf het vak te willen verlaten. “Nu is dat bijna een kwart, een flinke stijging.” Dat personeel kan de zorg volgens Buurman niet missen.

Eén op de vijf medewerkers is uitgevallen door fysieke en mentale klachten, in de helft van de gevallen voor langere tijd.

Uitval

Iwan van der Horst (49), hoofd van de ic-afdeling van het Maastricht UMC, herkent de impact van het constant onder druk staan. “Zolang je niet sliep was je ermee bezig. Ik heb niet niet geslapen. Maar als ik 's ochtends wakker werd om half vijf, dan kon ik ook niet meer inslapen. Vaak ging ik dan vast vroeg naar het ziekenhuis, bijvoorbeeld om te kijken hoe we code zwart konden voorkomen. Altijd stond je aan.” Pas toen de intensivist zelf onder het mes moest voor een ingreep realiseerde hij zich welke tol dat had geëist. “Toen moest ik het zelf helemaal loslaten en realiseerde ik me pas wat voor een belasting het is geweest. Ik vermoed dat veel collega's in de zorg dat niet beseffen, omdat corona nog niet voorbij is. Voor mij is dit het meest intensieve dat ik ooit heb meegemaakt.’’

 Intensivist Iwan van der Horst Beeld Koen Verheijden
Intensivist Iwan van der HorstBeeld Koen Verheijden

Dat beaamt verzorgende Zainab Osman (47) volmondig. Zij ondervond aan den lijve hoe veel impact corona kan hebben. “In december heb ik zelf corona gehad en daar ben ik heel erg ziek van geweest. Ik ben echt lang uit de running geweest en ben nu nog steeds aan het revalideren.” Osman werkt als verzorgende in de wijkverpleging, maar is nu in opleiding tot verpleegkundige. “In het begin hadden we niet eens beschermende middelen, en vroeg je je af: wat breng ik naar die patiënt en wat neem ik mee naar huis? Je bent constant in staat van paraatheid. Dat maakt het uitputtend. We moesten keuzes maken, uit nood werden patiënten gescheiden van hun geliefde en familie. Op dat moment ben je professional en sta je er. Maar de emotie - de man met de hamer - komt later. Je kunt maar dragen, wat je dragen kunt. Er was geen tijd voor de vraag: hoe is het met je draagkracht gesteld?”

Er wordt volgens haar nu ‘heel simplistisch gezegd: ‘die 140.000 operaties halen we dit jaar wel in’. “Dat vind ik echt te kort door de bocht. Van mensen die dat roepen, denk ik echt: met wie heb jij dan gepraat? Het beeld dat in politiek Den Haag leeft, is dat wij alles weer aankunnen. Maar dat is niet waar. Het wordt tijd dat er ook voor mensen die altijd voor anderen zorgen, wordt gezorgd.”

V&VN en de Federatie Medisch Specialisten pleiten voor een persoonlijk herstelplan per zorgmedewerker. Buurman: “Een zorgverlener moet eerst herstellen voordat hij of zij aan de slag kan met de reguliere en inhaalzorg. We zijn er niet met een paar weekjes vakantie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden