PlusExclusief

In de wereld van cryptotelefoons was An0m een relatief kleine speler

In Nederland zijn 49 arrestaties verricht, 25 drugslabs ontmanteld, 2,3 miljoen euro en 8 vuurwapens in beslag genomen. Beeld Politie
In Nederland zijn 49 arrestaties verricht, 25 drugslabs ontmanteld, 2,3 miljoen euro en 8 vuurwapens in beslag genomen.Beeld Politie

Overheidsdiensten hebben zelf een aanbieder van versleutelde communicatie opgericht en konden zo anderhalf jaar live meelezen en -luisteren met criminelen, die zich onbespied waanden. Deze week klapte de val dicht.

In het criminele milieu was het al jarenlang onderwerp van gesprek: stel dat een opsporingsinstantie een aanbieder van cryptocommunicatie zou beginnen om zo de communicatie in de onderwereld te kunnen onderscheppen... Dat verhaal, dat vervolgens altijd werd afgedaan als wel heel vergezocht, blijkt nu werkelijkheid.

In 2018 richtte de Amerikaanse FBI crypto-provider An0m op. Toen het afgelopen jaar meerdere grote cryptoaanbieders waren opgerold, ontstond een vacuüm waarin de onderwereld naar een nieuwe versleutelaar zocht, omdat die nu eenmaal mondiaal opereert. Toen werd de dienst verder uitgebouwd. Vanaf oktober 2019 konden internationale opsporingsinstanties live meelezen en luisteren met duizenden gebruikers van An0m.

Opnieuw geven de berichten opsporingsinstanties in meerdere landen een, inmiddels al niet meer zo uniek, inkijkje in het reilen en zeilen van criminele organisaties die zich bezighouden met zaken als internationale drugssmokkel, wapenhandel en liquidaties.

“We hebben het weer gedaan,” stelde Jannine van den Berg, hoofd van de Landelijke Eenheid van de recherche, tijdens een persconferentie van Europol. Het was de zoveelste keer dat de politie communicatie die geheim moest blijven inzichtelijk wist te maken – alleen nu was de aanbieder de FBI. Volgens Van den Berg stond An0m in het criminele milieu bekend als betrouwbaar. Dat mag zo zijn, toch had An0m een relatief beperkt aantal gebruikers. Wereldwijd waren dat er ruim 12.000 in meer dan honderd landen, waarvan 1200 in Nederland.

Daarmee geldt An0m als een vrij bescheiden speler in de wereld van cryptocommunicatie. Ter vergelijking: PGP-netwerk Ennetcom, waarvan de servers in 2016 in Canada in beslag werden genomen, had meer dan 30.000 gebruikers – vooral Nederlanders. EncroChat, het netwerk dat in de zomer van 2020 werd opgerold, had er 55.000. Netwerk Sky ECC, dat begin dit jaar werd ontmanteld, was de grootste met zeker 70.000 aansluitingen. Daarnaast zijn kleinere aanbieders gepakt, zoals het door Amsterdammers opgezette PGP Safe, waarvan de servers draaiden in Costa Rica.

49 verdachten aangehouden

Bij invallen zijn maandag in Nederland 49 verdachten aangehouden. Ook werden 25 drugslabs ontmanteld en werd ruim twee miljoen euro in beslag genomen. Wereldwijd zijn in de gezamenlijke operatie van 16 landen volgens de opsporingsdiensten meer dan 800 verdachten gearresteerd, in meer dan 100 landen.

Of het verkopen van geprepareerde telefoons door overheidsinstanties aan criminelen rechtmatig is, zal ongetwijfeld een twistpunt worden tijdens de vele rechtszaken die volgen.

De gebeurtenissen rondom An0m maken één ding nog maar weer eens duidelijk. In de wereld van de internationale georganiseerde criminaliteit blijft communicatie essentieel. Internationale drugstransporten zijn ingewikkelde logistieke operaties. Het antwoord op de vraag waarom criminelen überhaupt nog gebruik maken van versleutelde communicatie is dan ook simpel: ze kunnen domweg niet anders. Dat blijft de opsporingsdiensten steeds weer de kans bieden hun berichten te onderscheppen en leesbaar te maken. Die zijn doorgaans weliswaar in straattaal, maar glashelder.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden