Punt voor punt

IC’s lopen vol met coronapatiënten. Wie krijgt een bed? En wie niet?

Op de intensive cares liggen ruim zeshonderd coronapatiënten en dat aantal zal stijgen. Welke patiënten belanden op de ic en wat is hun perspectief? Zes vragen over het Nederlandse ic-beleid.

Coronapatiënten worden van het Amphia Ziekenhuis in Breda vervoerd naar ic's in ziekenhuizen buiten Brabant. Beeld ANP/Robin Utrecht

Wanneer gaan coronapatiënten naar het ziekenhuis?

De voornaamste ziektesymptomen zijn kortademigheid en benauwdheid. Als patiënten het thuis niet redden, verwijst de huisarts naar het ziekenhuis.

Daar liggen ze vanwege het besmettingsgevaar op een speciale afdeling. Met een slangetje of masker krijgen ze extra zuurstof. Zo worden ze geholpen om het coronavirus te verslaan. Er bestaat immers geen specifieke behandeling; het eigen immuunsysteem moet het virus overwinnen.

Bij een deel van de patiënten lukt dat; zij kunnen naar huis. Bij een ander deel lukt dat niet.

Die laatste patiënten worden steeds zieker en benauwder. Ze kunnen naar de intensive care, waar ze in slaap worden gebracht en – vanwege verminderde druk op de longen – in buikligging aan een beademingsmachine worden geplaatst. Ze ademen niet meer zelfstandig; dat doet de machine.

Hoe vindt de selectie plaats voor een ic-bed?

Op dit moment zijn er (nog) voldoende ic-bedden. Dat betekent dat de bestaande richtlijnen gelden. “Het uitgangspunt is dat een ic-behandeling kort duurt, eerder dagen dan weken, en zinvol is,” zegt Marcus Schultz, intensivist bij Amsterdam UMC. “Een ic-patiënt moet perspectieven hebben na de behandeling. Het ene mensenleven is niet waardevoller dan het andere, maar we kijken wel of de ene behandeling zinvoller is dan de andere.”

Nederlandse intensivisten gaan daarom altijd het gesprek aan met een patiënt en diens familieleden. “We kunnen een patiënt soms maanden in leven houden, maar het is de vraag waarom diegene en diens naasten dat zouden willen,” zegt Schultz.

Wat maakt het voor coronapatiënten anders op de intensive care?

Zij liggen er langer dan gebruikelijk, om het lichaam de tijd te geven het virus te verslaan. Dat kan drie weken of meer duren. Zodoende is de doorlooptijd op de ic’s nu langer dan normaal. Een patiëntenpiek verwerken gaat daarom niet.

Bijkomend probleem is dat een wekenlang verblijf op de ic voor ernstige lichamelijke schade zorgt. Zo gaan de longen en spieren stuk.

“Na weken op de ic wacht een zwaar hersteltraject van een jaar of meer,” zegt Schultz. “Werken en zelfstandig functioneren zijn waarschijnlijk niet meer mogelijk.” Artsen bespreken deze vooruitzichten met coronapatiënten en hun naasten vóór een ic-opname.

Wat is het gevolg van die gesprekken?

Ongeveer 80 procent van de 434 Nederlandse coronadoden stierf niet op de ic, maar elders in het ziekenhuis, of in een verpleeghuis. Sommige patiënten zagen bewust af van een ic-behandeling.

Andere coronapatiënten komen niet voor een ic-bed in aanmerking, ook niet nu er voldoende ic-bedden zijn. “Bij een hoogbejaarde patiënt met een ernstige Covid-19, of bij een patiënt met kanker zonder genezingskans en een ernstige Covid-19, zijn de perspectieven zo slecht, dat we ic-beademing niet meer zinvol vinden,” zegt Schultz. Zodoende komen de meest kwetsbare coronapatiënten niet op een ic te liggen.

Daarin verschilt Nederland van andere landen, zegt Diederik Gommers, intensivist in het Erasmus MC en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC). “In Italië of Duitsland liggen coronapatiënten met slechtere behandelperspectieven op de ic’s dan hier.”

Dat verklaart waarom Duitsland (262 doden) nu nog relatief weinig coronadoden kent, zegt Gommers. “Ik verwacht dat het Duitse sterftecijfer toeneemt, omdat er een uitstel-effect in zit. Patiënten kunnen niet eeuwig op de ic blijven liggen.”

Wat is het sterftecijfer op de Nederlandse ic’s?

Nu is dat 9 procent, maar het is te vroeg voor conclusies. Behandelingen lopen nog en de patiëntenpiek staat voor de deur.

Een recente Chinese studie in The Lancet (17 maart) concludeerde dat liefst 97 procent van de ic-patiënten overlijdt. Vanwege de relatief jonge en gezonde ic-populatie in Nederland verwacht Gommers (NVIC) niet dat zulke sombere prognoses uitkomen. “Het ic-sterftecijfer zal hier uitkomen tussen de 30 en 50 procent.”

Schultz is terughoudender. “Zelfs als die Chinese studie er tientallen procenten naast zit, is de conclusie schrikbarend. Dan halen zeven of acht van de tien het niet.”

Hebben we voldoende ic-bedden?

“Deze week wel nog,” zegt Gommers. “Maar het wordt heel spannend.” Donderdag maakte minister De Jonge bekend dat er volgende week 1600 ic-bedden beschikbaar zijn in de Nederlandse ziekenhuizen, waarvan er 1025 zijn gereserveerd voor coronagevallen.

Iedereen hoopt dat het niet gebeurt, maar bij een tekort treedt een noodprotocol in werking. De vraag wie wel of geen ic-bed krijgt, wordt beantwoord met medische ratio: wie het meeste voordeel van de behandeling heeft, gaat voor. Hoge leeftijd en lichamelijke complicaties, bijvoorbeeld, verkleinen de kans. “We kennen deze triage in Nederland alleen uit oorlogssituaties,” zegt Gommers.

Schultz vindt dat mensen in deze tijden moeten stilstaan bij het einde van hun leven, en hoe zij willen dat het geschiedt. “Het klinkt hard, maar iedereen gaat dood. Bij coronapatiënten is dat proces anders dan gebruikelijk. Ze worden geïsoleerd en sterven in eenzaamheid.”

Schultz (55), die gezond is en een vrouw en twee kinderen heeft, heeft zelf ook nagedacht over de vraag wat hij zou doen als hij ernstige coronapatiënt werd. “Ik zou via een slang of masker extra zuurstof willen. Helpt dat niet, dan zou ik geen ic-behandeling wensen. Althans, zo denk ik erover als de resultaten bij ons net zo slecht zijn als in die Chinese studie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden