PlusAchtergrond

Huisartsen willen 60-minners prikken: ‘Zo lang sigaretten mogen, blijf ik AstraZeneca aanbieden’

Een miljoen 60-minners met medische indicatie wordt toch eerder gevaccineerd, maar huisartsen willen ook andere mensen onder de 60 kunnen inenten die extra risico lopen bij corona. Ze vrezen voor verspilling van hun vaccins. ‘Het laatste wat we willen, is dat ze in de prullenbak verdwijnen.’

Woensdag werd ook de eerste prik met het Janssenvaccin gezet, onder het toeziend oog van demissionair minister Hugo de Jonge in Rijksmuseum Boerhaave. Beeld ANP
Woensdag werd ook de eerste prik met het Janssenvaccin gezet, onder het toeziend oog van demissionair minister Hugo de Jonge in Rijksmuseum Boerhaave.Beeld ANP

Ook de Tweede Kamer wil ruimere richtlijnen.

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) kondigde dinsdag al aan dat meer dan een miljoen zestigminners met astma, diabetes of bijvoorbeeld hartziekten toch voorrang krijgen bij het vaccineren. Ze zijn niet tegelijkertijd met, maar vóór de gezonde vijftigers aan de beurt. Zij krijgen het vaccin van Pfizer/BioNTech of Moderna. Vanaf begin mei worden zij via hun huisarts uitgenodigd voor een coronavaccinatie. Om tempo te maken wordt de prik niet door de huisarts gezet, zoals eerst het plan was, maar door de GGD's, die hun prikcapaciteit flink aan het opschalen zijn.

“We waren inmiddels echt bang dat het kabinet ons was vergeten. Veel van ons zitten al meer dan een jaar met hun gezin in strikte isolatie. Dat heeft grote impact,” zegt Marlies Karman (48), oprichtster van de actiegroep #VergeetOnsNietHugo, die afgelopen maanden samen met andere patiëntenorganisaties streed voor versnelde vaccinatie van mensen met een chronische ziekte of aandoening. “Met de versoepelingen op komst wordt het voor ons alleen maar moeilijker om onszelf tegen het coronavirus te beschermen.”

Kankerpatiënten buiten boot

Maar niet alle mensen die extra kwetsbaar zijn voor corona, staan op de lijst voor de jaarlijkse griepprik. Zo valt een deel van de kankerpatiënten buiten de boot. “Terwijl bekend is dat kankerpatiënten bij corona een aanzienlijk hoger risico lopen om te overlijden,” zegt Irene Dingemans van de Nederlandse Federatie Kankerpatiënten. Zij raadt (ex-)kankerpatiënten aan om contact op te nemen met hun huisarts. “Zorg dat je op de lijst komt om uitgenodigd te worden voor vaccinatie.”

Baarmoederkankerpatiënt Carol Richel (39) kreeg woensdag al van haar huisartsenpraktijk woensdag te horen dat zij niet op een uitnodiging hoeft te rekenen. “Terwijl ik net een operatie en een hele serie bestralingen achter de rug heb. Mijn immuunsysteem is kwetsbaar,” zegt ze. “Ik zou heel graag worden ingeënt. Maar als ik moet wachten tot mijn leeftijdsgroep aan de beurt is, sta ik achteraan in de rij.” Het Nederlands Huisartsen Genootschap stelt dat (ex-)kankerpatiënten via hun ziekenhuis worden uitgenodigd voor vaccinatie.

Oudere leraren

Ook andere kwetsbare groepen vallen via het griepvaccinatieregime buiten de boot. Denk aan mensen met overgewicht. “Zij lopen bij griep niet zozeer extra risico, maar bij corona wel. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor vijftigers in contactberoepen zoals fysiotherapeuten, of oudere leraren,” zegt huisarts Lotje Vernooy uit Amersfoort. Zulke patiënten zou zij graag inenten met de AstraZenecavaccins die ze overhoudt na het vaccineren van de 60- tot 65-jarigen in haar praktijk. “Natuurlijk alleen als zij dat zelf willen en met zorgvuldige afweging van de risico’s,” benadrukt de huisarts, die nu al kan voorspellen dat zij donderdag, bij haar derde prikronde, spuitjes overhoudt.

Huisartsenpraktijken weten namelijk nooit precies hoeveel patiënten komen opdagen voor hun prikafspraak. Sinds het nieuws over de zeldzame ernstige bijwerkingen van AstraZeneca kampen zij met meer afzeggingen. Daar komt bij dat zij vaccins krijgen aangeleverd in grootverpakkingen met tien flacons. Uit een flacon halen ze elf of twaalf doses. Een flacon die open is kan maar zes uur worden bewaard.

Benadelen

Volgens het kabinet moeten huisartsen hun overtollige vaccins aan patiënten boven de 65 geven; ‘de mensen die ze het hardste nodig hebben’. Na een spoedadvies van de Gezondheidsraad in verband met de zeldzame ernstige bijwerkingen mag AstraZeneca volgens de officiële richtlijn niet meer worden toegediend aan 60-minners. Maar aan 65-plussers kunnen huisartsen de vaccins ook niet meer kwijt. Zij kunnen vanaf woensdag immers een afspraak bij de GGD inplannen voor een Pfizervaccin. Dat vaccin beschermt beter, geeft minder bijwerkingen en beschermt ook nog eens sneller, omdat mensen al na zes weken hun tweede prik krijgen. Bij AstraZeneca zitten er twaalf weken tussen. “Als ik ze AstraZeneca zou geven, benadeel ik de 65-plussers nu dus in feite,” zegt Vernooy. “Vanuit mijn artseneed kan ik dat niet doen.”

De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) bevestigt dat het voor huisartsen in het hele land steeds moeilijker wordt om hun voorraad AstraZenecavaccins kwijt te raken. “Het laatste wat we willen, is dat ze in de prullenbak verdwijnen.”

Toch prikken

Sommige huisartsen negeren de officiële richtlijn en vaccineren toch 60-minners, zoals de Zwolse huisarts Johan de Jonge. “Zo lang sigaretten, de grootse veroorzaker van trombose, niet verboden worden, blijf ik aan iedereen in mijn praktijk onder de zestig op vrijwillige basis een AstraZeneca-vaccin aanbieden,” stelt hij. Ook in Amsterdam lieten artsen eerder weten soms door te prikken met AstraZeneca.

De Inspectie Gezondheidszorg heeft laten weten daar niet actief op te handhaven. Maar het overtreden van de officiële richtlijn is in feite illegaal; als er toch iets misgaat kan een huisarts daar persoonlijk voor aansprakelijk worden gesteld. “Zolang de minister er geen toestemming voor geeft, is ons advies dan ook om in de huisartsenpraktijk geen AstraZeneca meer toe te dienen,” stelt het Nederlands Huisartsen Genootschap, dat laat weten te 'balen van de onduidelijkheid'. “Voor huisartsen en patiënten is dit erg vervelend.”

De Tweede Kamer eist donderdag actie van De Jonge tijdens het coronadebat. Een meerderheid wil ruimere richtlijnen. Partijen vinden dat huisartsen de mogelijkheid moeten krijgen om restanten alsnog aan kwetsbare 60-minners te geven. D66-Kamerlid Jan Paternotte zegt: “Voor sommige mensen telt elke week. Geef huisartsen de keuze, je wil geen vaccins weggooien.” PvdA-leider Lilianne Ploumen: “Ik wil dat huisartsen zelf kunnen bepalen wat ze doen als er AstraZenecavaccins overblijven. Een meerderheid heeft mijn motie gesteund, dus ik wil in het coronadebat van de minister horen hoe dat uitgevoerd gaat worden.”

Een woordvoerder van De Jonge meldt dat het kabinet vasthoudt aan de adviezen van de Gezondheidsraad.

Het coronavaccin van AstraZeneca. Beeld ANP
Het coronavaccin van AstraZeneca.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden