Huisartsen uren kwijt aan onderbrengen van patiënten in crisissituatie

Het wordt voor huisartsen steeds moeilijker om kwetsbare patiënten als dementerende ouderen, psychiatrische patiënten, chronisch zieken en jongeren met psychische problemen door te verwijzen naar de juiste zorg. Beeld: Getty Images Beeld Getty Images

Huisartsen hebben grote moeite om kwetsbare patiënten in een crisissituatie ergens onder te brengen. Wekelijks zou het om duizenden patiënten gaan waar huisartsen mee moeten leuren.

Huisartsen-actiecomité Het Roer Moet Om luidt de noodklok na een enquête, waaruit blijkt dat artsen veel tijd verspillen aan bureaucratische rompslomp.

“Dit is echt een groot probleem,” zegt de Amsterdamse huisarts Bart Meijman van het actiecomité. “Het is afgrijselijk voor de patiënten en hun naasten, als een patiënt langer thuis moet blijven, omdat er geen plek is. Het geeft onzekerheid en familie kan er radeloos van worden. Maar ook als huisarts ga je weleens met angst en beven op visite bij een moeilijk geval, omdat je denkt: ‘Krijg ik dit wel goed geregeld voor deze patiënt?’.”

Het wordt volgens het actiecomité voor huisartsen steeds moeilijker om kwetsbare patiënten als dementerende ouderen, psychiatrische patiënten, chronisch zieken en jongeren met psychische problemen door te verwijzen naar de juiste zorg. Uren bellen en mailen naar instellingen zijn geen uitzondering. De artsen stuiten volgens het actiecomité, die ervaringen van huisartsen verzamelt, op ‘van-het-kastje-naar-de-muur’-ervaringen, opnamestops door personeelsgebrek en ellenlange wachtlijsten.

Veel tijd

“Dan bel je het ziekenhuis omdat je een patiënt wil verwijzen die kortademig is. Het duurt even voordat je de longarts te pakken hebt, dan zegt hij: ‘Je kan beter naar de cardioloog met deze patiënt’. Maar op cardiologie zeggen ze: ‘We zitten vol’. Dan kun je weer een ander ziekenhuis bellen. Dat kost de dokter veel tijd en het geeft veel onzekerheid voor de patiënt. Het is geen onwil van de andere zorgverleners. Zij zitten ook klem. Zo’n assistent van de spoedeisende hulp moet ‘nee’ zeggen, omdat daar ook geen plek is.”

Het actiecomité hield begin november een peiling onder de 8400 huisartsen tellende achterban van Het Roer Moet Om. Nederland heeft circa 11.000 huisartsen. In de vragenlijst werd de dokters gevraagd om over de afgelopen werkweek de extra inspanningen te meten die nodig waren om een patiënt in nood een goede plek te geven. 

Bijna alle artsen (97 procent) hadden grote moeite met verwijzen, gemiddeld bij zes patiënten in de week. “Als je dat omrekent naar alle huisartsen moet het dus om duizenden patiënten per week gaan.” Gemiddeld is een huisarts drie uur per week extra aan het bellen en mailen om plek te zoeken. Bij één op de zes huisartsen is dat zelfs meer dan vijf uur.

Verpleeghuizen

Bijna 80 procent van de ondervraagden had in de bewuste week verwijsproblemen met ziekenhuizen en GGZ-instellingen. Bij thuiszorg- en verpleeghuizen ging dat om ongeveer 50 procent. De meest tijdrovende instellingen zijn de verpleeghuizen. Gemiddeld zijn huisartsen één uur en een kwartier bezig om daar een moeilijk verwijsbare patiënt onder te brengen. Het regelen van thuiszorg voor zo iemand kost gemiddeld bijna één uur. “De thuiszorg is in Amsterdam, door het absurde concurrentiedenken van de overheid, een veelkoppig monster met wel veertig thuiszorgorganisaties geworden. Dan nog mag je blij zijn als je palliatieve thuiszorg kan regelen voor mensen die thuis willen sterven.”

Het probleem is volgens Meijman dat de regie ontbreekt. “De keten functioneert niet. Door de marktwerking in de zorg, zorgt iedereen dat zijn eigen toko goed draait, maar er is niemand die het overzicht heeft en zorgt dat iedereen goed samenwerkt.” Volgens Meijman deden de ziekenfondsen dat voorheen veel meer samen met de zorgverleners. Maar de huidige zorgverzekeraars zitten volgens hem sinds de invoering van de marktwerking in de zorg in 2006 in een lastige concurrentiepositie, waardoor samenhang ontbreekt.

Tekorten in de zorg

“Dit probleem is veroorzaakt door verschillende factoren. Wat meespeelt is het grote personeelstekort in de zorg, ook omdat het werk minder aantrekkelijk wordt. Maar wat ook zwaar weegt is dat de verzorgingshuizen door de overheid gesloten zijn. Ouderen moeten langer zelfstandig thuis wonen, maar de zorg aan huis is niet goed genoeg geregeld. Ook zijn gemeenten verantwoordelijk gemaakt voor de jeugdzorg, maar er moest wel worden bezuinigd.” 

Daarnaast moet er goed worden gekeken naar overbehandeling, overdiagnostiek en verspilling in de zorg, zegt Meijman. “Net als bij het klimaat, pleiten wij ervoor: ga ook zuinig om met het inzetten van medische hulp. Geen onnodige checks en controles. Want anders zijn de zwakkeren de dupe. De well-to-do vinden hun weg wel, maar de meest kwetsbaren gaan dit het meest voelen.”

Het Roer Moet Om biedt vandaag in de Tweede Kamer het boekje ‘Patiënt tussen wal en schip’ aan, een bundeling van praktijkervaringen uit de spreekkamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden