PlusNieuws

Huisartsen lopen over door extra werk: ‘Dit is niet vol te houden’

Door het toenemend aantal coronapatiënten kunnen huisartsen het werk amper meer aan. Bovendien neemt het aantal intimidaties toe. Mensen zijn boos als ze niet snel terecht kunnen of lang moeten wachten aan de telefoon. ‘We hopen op meer begrip, want ook huisartsen lopen over.’

Ellen van Gaalen
Door corona houden veel huisartsen een online spreekuur.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Door corona houden veel huisartsen een online spreekuur.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Dat zegt de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV). Al jaren hebben huisartsenpraktijken te maken met meer bedreigingen, maar sinds de coronapandemie loopt het de spuigaten uit. “Er is dagelijks verbaal geweld. Als iets te lang duurt, hangen mensen scheldend aan de telefoon”, zegt voorzitter Mirjam van ‘t Veld. Bij een praktijk ging al een steen door de ruit, bij een ander werd de gevel beklad. “Gelukkig zijn dat excessen.”

Door de drukte in de ziekenhuizen lopen ook huisartsenpraktijken over. Meer coronapatiënten moeten met zuurstof thuis uitzieken, meer mensen hebben ernstige klachten omdat ze lang moeten wachten op een operatie en het is soms lastig om thuiszorg te regelen. “Al die mensen kloppen vaker aan bij de huisarts, omdat ze wél klachten hebben”, verklaart Van ‘t Veld.

Uitgebreide visite

Ruim twintig procent van de tijd van huisartsen gaat naar patiënten met corona of coronagerelateerde klachten, zo blijkt uit een representatieve steekproef van de LHV onder 417 artsen. Bijna de helft van de praktijken neemt coronapatiënten van de ziekenhuizen over, zodat er sneller bedden vrijkomen. Voor deze patiënten moeten dokters meer visites rijden. Van ‘t Veld: “Die mensen zijn vaak zo ziek dat je ze niet even met een telefoontje kunt nalopen, maar een uitgebreide visite nodig is.”

Tegelijkertijd zijn huisartsen veel tijd kwijt om thuiszorg voor patiënten te regelen. “Ze moeten soms wel tien organisaties af bellen, omdat niemand mensen vrij heeft”, weet Van ‘t Veld. Dokters voelen zich verantwoordelijk voor deze patiënten en moeten controleren of het thuis goed met ze gaat. “Het is heel frustrerend als het aan het einde van de dag niet is gelukt om de zorg te regelen die die mensen nodig hebben. Zo stapelt het werk zich op.” Terwijl ook het personeel in huisartsenpraktijken vaker ziek is dan tijdens eerdere golven, bijvoorbeeld door een besmetting of quarantaine.

Voor de dokters zou het helpen als de besmettingen snel omlaag gaan. “Dit is niet vol te houden”, stelt Van ‘t Veld. Bovendien roept ze patiënten op om meer begrip en waardering te tonen. “Zeg vaker bedankt tegen de huisarts of het ondersteunende personeel. Dat maakt de druk op zijn minst draaglijker.”

Drukke week

Huisartsenpraktijken krijgen er met de dag meer werk bij. Patiënten die langer op ziekenhuishulp wachten, eerder worden ontslagen en mensen met corona die thuis begeleiding nodig hebben. Hoe zo’n week eruitziet? Huisarts Esther de Hoon van Ons Medisch Centrum in Oss neemt ons mee.

Maandag
07.00 uur
Na een week vakantie begint de eerste werkdag voor huisarts Esther de Hoon (44) lekker. Dochter Keet (8) snottert en kan niet naar school. Dat betekent dat ze haar eerst moet laten testen en haar man - eveneens huisarts - niet naar het werk kan. “We moeten altijd bekijken welke agenda het volst is en wie het beste gemist kan worden op de praktijk. Dat afstemmen is een behoorlijk gedoe.’'

07.45 uur
Eenmaal bij de praktijk - Ons Medisch Centrum in Oss - aangekomen, is de vakantie snel vergeten. ​Zeker op maandag blijft de telefoon rinkelen. “In het weekend wachten veel mensen met klachten toch tot de eigen praktijk open is”, vertelt De Hoon.

Door corona zijn er aan de telefoon langere wachttijden. De assistentes hebben steeds het gevoel achter de feiten aan te lopen. Bovendien leidt het lange wachten tot frustratie bij patiënten. De gesprekken zijn complexer en duren in deze tijd aanzienlijk langer.

Voordat de assistentes een afspraak kunnen inplannen, moeten ze eerst weten of er coronagerelateerde klachten zijn, of mensen zijn getest, of ze in contact zijn geweest met coronapatiënten, of ze in het buitenland zijn geweest, en ga zo maar door. ,,We helpen iedere patiënt met een hulpvraag, maar dat gaat nu vaker telefonisch of digitaal. Patiënten accepteren niet altijd een telefonisch advies. Ze zijn angstig en moeilijker gerust te stellen. Er zijn meer conflicten aan de telefoon en huisartsen moeten meer telefoontjes overnemen.”

14.00 uur
Tijdens de spreekuren zijn ook de neveneffecten van de coronapandemie merkbaar: de oplopende wachtlijsten in de ziekenhuizen. Een patiënt heeft geheugenproblemen na een opname. Ze staat op de wachtlijst bij de geriater, dus dat betekent werk aan de winkel voor De Hoon. “Ik heb toch weer gebeld met de poli. Deze patiënt staat op de spoedlijst, maar de komende weken is er geen plek en ze moet wél gezien worden. Specialistische kennis is noodzakelijk.”

Normaal gesproken zou De Hoon dit soort patiënten gelijk verwijzen, kent ze de globale wachttijden en kan ze dergelijke casussen loslaten. Nu moet ze bij de familie informeren hoe het met de persoon gaat, het ziekenhuis bellen over de wachttijden, een advies proberen te krijgen van een geriater. “Ik heb geen controle, terwijl ik wel verantwoordelijk blijf. Dat is geen fijn gevoel.”

Dinsdag
09.30 uur
Op dinsdagen is De Hoon altijd vrij. Dochter Keet heeft intussen een negatieve testuitslag en mag weer naar school. Zo heeft de huisarts tijd om even te wandelen met een vriendin.

Woensdag
07.45 uur
De assistentes zijn al bezig om de positieve coronatestuitslagen te verwerken. Het zijn er deze ochtend zes, gisteren kwamen er ook al ongeveer tien binnen. De laatste weken stroomt de elektronische postbus vol. De assistentes moeten in elk dossier nagaan of de patiënt in de twee dagen voor de testuitslag in de praktijk is geweest. “De afgelopen weken gebeurde dat wekelijks. Na vijf dagen moeten medewerkers zich dan steeds laten testen.”

12.00 uur
Het hoestspreekuur begint. Patiënten met luchtwegklachten - soms corona, soms klachten die nog niet zijn getest - komen langs. Het is de beurt aan huisarts De Hoon. Voordat het spreekuur kan beginnen, trekt ze haar ‘outfit’ aan; ze tovert een beschermende jas tevoorschijn, trekt dubbele handschoenen aan, zet een extra veilig mondkapje over haar mond en neus en checkt of alles nog in haar ‘coronabak’ zit.

Vandaag verschijnt een man van 70 die eind november positief testte. Hij is bezorgd dat hij een longontsteking heeft. De patiënt wacht in de auto en mag achterom naar binnen als de assistente hem een seintje heeft gegeven. “Zo’n consult duurt meestal twintig à dertig minuten, maar ook wel eens een uur. Het blijft soms puzzelen: wat is corona en wat is iets anders? Moet een patiënt naar een ziekenhuis?”

Deze man moet naar de fysiotherapeut voor revalidatie. “Ik blijf het heftig vinden hoe ziek mensen kunnen zijn en blijven. En waarom de één wel en de ander niet?”

17.30 uur
Thuis is er voor De Hoon meer slecht nieuws. Oudste dochter Ella (10) moet nu thuisblijven. Een aantal klasgenoten is positief getest, dus de klas gaat in quarantaine. Geluk bij een ongeluk: papa is op donderdag altijd vrij. Dat scheelt puzzelen.

Donderdag
13.00 uur
Een oudere patiënt die De Hoon al jaren kent, worstelt met eenzaamheid. Sinds de coronapandemie gaat de man verder achteruit, een zorg voor de huisarts. Ze gaat bij hem op visite om te controleren of hij depressief is. “We moeten op zoek naar een dagbesteding en plek om te wonen. Zeker dat laatste kan lang duren, dat was voor corona ook al zo.”

Huisartsen zien veel patiënten met psychische klachten en eenzaamheid. Via de gemeente of GGZ proberen ze hulp te regelen, maar dat gaat niet altijd vanzelf. ,,We worden vaker teruggebeld met de vraag of een verwijzing wel echt nodig is of dat onze praktijkondersteuner GGZ het niet kan doen. Maar de huisarts is geen duizenddingendoekje die alles kan.”

14.00 uur
Op de lijst van De Hoon staat vandaag ook nog een visite bij een patiënt die corona heeft. ,,Ze heeft niet de energie om naar de praktijk te komen, dus ik ga langs om naar de longen te luisteren nadat ze een antibioticakuur heeft gehad.”

Bijna elke dag zijn er wel coronapatiënten die thuis bezocht moeten worden. Daar zijn mensen bij die uit het ziekenhuis zijn ontslagen, te ziek zijn om naar het spreekuur te komen of niet meer naar het ziekenhuis willen. “Extra werk, maar daar krijgen we geen extra tijd voor.”

Vrijdag
08.30 uur
Het is vandaag een ongebruikelijke dag. Al langere tijd willen de huisartsen om de tafel over de toekomst van Ons Medisch Centrum. Door corona en een gebrek aan waarnemend artsen was het daar niet van gekomen. ,,We gaan naar een ander gebouw en willen mogelijk groeien, maar is er wel genoeg personeel te vinden?” Naast alle patiëntenzorg moeten huisartsen ook nog een praktijk draaiende houden. “Daar zijn we ook vaak in de avonduren nog mee bezig.”

17.00 uur
De week zit er weer op, De Hoon is moe. Net als al haar collega’s. “We hoopten dat het na de vaccinaties stabiel zou zijn, maar niets is minder waar.”

Waar tijdens de eerste lockdown de gewone spreekuren veelal vervielen, omdat nauwelijks patiënten naar de praktijk kwamen, draait alles nu door én komt er werk bovenop. Dat eist zijn tol, ook in de huisartsenpraktijken. “Er zijn bijvoorbeeld twee medewerkers uitgevallen, maar door overbelasting bij andere praktijken kunnen zij ons ook niet helpen dat op te vangen. Collega’s hebben extra moeten werken.” Al voor de coronapandemie was er een tekort aan huisartsen en assistentes. “Dat heeft nu grotere impact op het hele team.”

Zelf houdt ze het hoofd boven water door grenzen te trekken. “Ik probeer op mijn vrije dag niet te werken.” Al betekent dat wél dat De Hoon niet alles kan doen wat ze zou willen. “Soms lees ik dat patiënten het vervelend vinden dat de huisarts hen niet even belt als ze positief zijn getest, maar dat lukt niet. Dan voelt het alsof ik tekortschiet, maar ik moet het zelf ook volhouden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden