PlusProfiel

Hugo de Jonge, ‘minister van de schoenen’, kan ook ‘schofterig hard werken’

Minister Hugo de Jonge met zijn vrouw Mireille na de bekendmaking dat hij de CDA-lijsttrekkersverkiezing heeft gewonnen.Beeld ANP/Sem van der Wal

Hugo de Jonge gaat het CDA leiden. Mensen die met hem werken roemen zijn grote inhoudelijke kennis, maar toch wordt hij vaak gezien als ‘de man met die schoenen en dat haar’.

Soms maakt dominee Bert Davelaar zich wel eens zorgen. Zorgen om de impact die de baan van Hugo de Jonge op zijn gezin heeft. “Al die kritiek die hij kreeg rondom de doden in het verpleeghuis, hij werd ‘moordenaar’ genoemd... Dat lezen zijn kinderen ook, hè?” Het ‘gif’ op sociale media raakt het gezin De Jonge, weten mensen die dicht bij hen staan.

De Jonges dominee kan er boos om worden. Terwijl Davelaar zelf óók mensen zag van wie hij durft te stellen dat zij overleden aan eenzaamheid. Bezoekers mochten immers niet in het verpleeghuis komen. “Het is echt een dilemma, want je wilt ook niet dat dat virus door het verpleeghuis raast.”

Davelaar kent De Jonge als ‘een betrokken kerkganger’, die graag ‘een stukje meezingt’ in de kleine cantorij – tot het zingen in de kerk niet meer mocht. Maar zelfs toen de fysieke diensten in de Oude Kerk in Rotterdam-Charlois vanwege het virus niet konden doorgaan en De Jonge tot over zijn oren in het werk zat, keek de CDA-minister nog mee, weet de predikant. “Want dan reageerde hij na afloop.”

Blauw

Bij het grote publiek staat De Jonge misschien het meest bekend als ‘de minister met die gekke schoenen’. Voor die schoenen is Jochem Grund van de Rotterdamse schoenenwinkel Mascolori verantwoordelijk. “Ik ken hem goed, hij heeft maat 45.” Zo ongeveer eens per twee maanden komt De Jonge in zijn zaak voor nieuwe schoenen; hij heeft een voorkeur voor stappers met een blauw motief. “Hij heeft ook blauwe ogen, hè?”

Ook tijdens de bordesscène na de beëdiging van kabinet-Rutte III stond De Jonge met zijn kenmerkende schoenen naast koning Willem-Alexander.Beeld ANP/Robin Utrecht

Soms neemt De Jonge zijn vrouw Mireille mee, de twee zijn al sinds hun jeugd samen. “Dat is een schat,” aldus Grund. “Soms zie je hulpeloze mannen die met hun vrouw winkelen. Die zeggen dan grappend: ‘Dat moet ik even aan de baas vragen’. Maar dat is dan geen grapje. Hun vrouw beslist. Hugo niet hoor. Dat is een alfa-man.”

Zelf ‘zwalkt’ Grund ‘tussen GroenLinks en D66’, maar De Jonge is ‘een man met het hart op de juiste plaats’. “Hij is heel betrokken, ook als er géén camera’s zijn.” Maar dat De Jonge ‘zijn’ schoenen draagt, is marketingtechnisch ook wel fijn: “Eén op de vijf klanten komt ‘voor de schoenen van de minister’.”

Door ‘die schoenen en dat haar’ word je op het verkeerde been gezet, zeggen mensen die met De Jonge werken en werkten. IJdel, ja... dat was hij altijd al. Maar het is niet zo dat hij met de glimmende buitenkant een gebrek aan inhoud wil compenseren. Het is iemand die ‘schofterig hard kan werken’, nooit chagrijnig is, die zijn medewerkers oppept als iedereen moe is en altijd álles wil weten.

Koninklijke kaart

In zeer drukke tijden houdt De Jonge oog voor kleine dingen. Zo is één van zijn naaste medewerkers idolaat van alles wat met het Koninklijk Huis te maken heeft. En als minister krijgt hij nog wel eens kaartjes van de koninklijke familie. Zo plofte rond Pasen, midden in de coronacrisis, een kaart van prins Constantijn en Laurentien op de deurmat in Rotterdam. Die kaart gaf hij, nadat-ie een paar weken thuis op de schouw had gestaan, aan de koningshuisfan. “Hij doet alles met de volle aandacht,” zegt een andere medewerker.

Maar hij is ook veeleisend, een controlfreak bovendien, die zelfs nog komma’s aanpast in teksten, en berichten in de media altijd eerder leest dan de media-analisten die het ministerie juist daarvoor in dienst heeft.

Zijn eerste stappen in de Haagse politiek zette De Jonge in 2006, als politiek assistent bij het ministerie van Onderwijs. CDA-staatssecretaris Marja van Bijsterveldt kreeg De Jonge ‘doorgeschoven’ van minister Maria van der Hoeven, weet ze nog, en wilde dat ‘eerst nog even aankijken’.

Scherp

Van Bijsterveldt weet nog precies het moment dat ze dacht: ‘deze moet ik houden’. “Bij het constituerend beraad van Balkenende IV spreek je in het kabinet af wie welke verantwoordelijkheid heeft en welk budget daarbij hoort. Dat móet je goed afspreken, anders heb je daar de hele kabinetsperiode last van.” Van Bijsterveldt liep de Trêveszaal uit met een heldere portefeuille en voldoende middelen, met dank aan De Jonge. “Hugo was heel scherp.”

Van huis uit is De Jonge basisschoolleraar. Hij deed de Pabo, werkte jaren op basisschool De Akker in een achterstandswijk in Rotterdam, en klom uiteindelijk op tot adjunct-directeur van de Da Costa school in dezelfde wijk. Uit die tijd kent oud-CDA-wethouder in Rotterdam Leonard Geluk hem. “Eigenlijk vanaf het moment dat hij CDA-lid werd.” Geluk kreeg een tip van iemand uit zijn netwerk: “Op die school werkt iemand, die anders is dan anders – óók in zijn kledingkeuze.” De Jonge sprong er, toen al, letterlijk en figuurlijk tussenuit. Lef hebben in een wereld van grijze en blauwe pakken, noemt Geluk dat.

Flair

“Het is niet alleen zijn flair,” benadrukt hij. De Jonge was ook ‘sterk op de inhoud’ en ‘kritisch’. “Hij werkte in één van de meest kwetsbare buurten van Rotterdam. De school moest de taken van de opvoeders vaak overnemen. Maar hij sprak ouders ook scherp aan op hún rol.”

In 2010 werd De Jonge wethouder. In die functie was hij aangeslagen toen in 2013 in zijn Rotterdam een vrouw was gevonden die al tien jaar dood in haar huis lag. Christine Eskes, nu CDA-fractievoorzitter in de Maasstad en toen al actief binnen de partij, ziet De Jonge nog staan. “Het heeft hem ongelooflijk hard geraakt: hoe kón het zo zijn dat niemand haar had gemist?”

Dat gevoel maakt daarna plaats voor verbetenheid, zegt Eskes. Waar andere mensen susten dat dit nu eenmaal kon gebeuren in een grote stad, timmerde De Jonge als wethouder een actieplan tegen eenzaamheid in elkaar. Eskes: “Hugo legt zich nooit neer bij ‘het is wat het is’.” Nu, stelt zij, krijgen in Rotterdam alle 70-plussers eens per jaar bezoek van een vrijwilliger.

Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Geen stadse jongen

Die gedrevenheid komt zeker voort uit zijn opvoeding, zegt broer Marien de Jonge. “Het gevoel dat je je nuttig moet maken zit heel diep van binnen. Hij heeft een ontembare energie, bijna onstuitbaar.” De Jonge ergert zich nog wel aan het beeld van ‘stadse jongen’ dat aan zijn ‘broertje’ kleeft. De Jonge (26 september 1977) is geboren in een domineesgezin in een vissersdorp (Bruinisse) en opgegroeid op het Zeeuwse platteland. ,,Bij de boer leerde hij werken. Daar sjouwden we in de zomers met balen stro en voerden we de koeien.”

De Jonge is ‘een echte familieman’, zegt zijn broer, die steevast degene is die het initiatief neemt voor familie-uitjes. “Het liefst zou hij willen dat ik bij hem in de straat kom wonen. Hij heeft zijn familie graag dichtbij.” Zijn medewerkers weten: om 23.30 uur ‘schakelt hij uit’. Dan gaat hij een uurtje Netflixen met zijn vrouw. Om 06.30 uur is hij weer paraat. Dat hij voor die familie steeds minder tijd heeft, levert ‘een spagaat’ op, zegt zijn broer. “Hij wil graag alles goed doen.”

Kritiek

Dat lukt niet altijd. De Jonge kreeg als ‘chef corona’ kritiek op de app, die hij met grote haast wilde invoeren. Hij moest daarvan terugkomen, nadat een eerste test van beschikbare apps bepaald niet vlekkeloos verliep. Maar mislukkingen deren hem niet, zegt een oud-collega, De Jonge realiseert zich dat in het leven niet alles perfect gaat.

Ook kreeg hij kritiek op zijn breedsprakigheid in de coronadebatten in de Tweede Kamer. Kamervoorzitter Khadija Arib moest hem meermaals manen tot kort en bondige formuleringen. Geluk, die ook het ‘visiestuk’ Zij aan zij schreef dat de CDA-koers voor de komende jaren uitstippelt, begrijpt waar dat vandaan komt. “Het is een talige man, die uit de gereformeerde traditie komt. Daar wordt waarde gehecht aan woorden en zinnen.”

De komende tijd wordt druk. De Jonge zal zijn stempel willen drukken op het verkiezingsprogramma van het CDA en het land in willen gaan, terwijl ook het coronavirus zijn aandacht blijft opeisen. De zorgen om de pandemie maakten dat hij de afgelopen tijd ’s nachts vaak wakker schrok, zeggen intimi. Maar volgende week neemt hij even vrij. Zijn medewerkers op het ministerie van Volksgezondheid vrezen dat moment. Zij weten wat dat betekent: meer tijd om na te denken en met allerhande plannen te komen. “Zijn hoofd staat nooit stil.”

De Jonge in een onderonsje met gebarentolk Irma Sluis voorafgaand aan één van de persconferenties die hij met premier Mark Rutte over het coronavirus hield.Beeld ANP/Bart Maat
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden