PlusInterview

Hugo de Jonge: ‘Ik zie geen tweedeling door de coronapas, we komen juist weer samen’

Ook bij het Stedelijk kunnen de afstandsstickers worden verwijderd, nu de 1,5 meter niet meer geldt. Beeld ANP
Ook bij het Stedelijk kunnen de afstandsstickers worden verwijderd, nu de 1,5 meter niet meer geldt.Beeld ANP

Met het loslaten van de afstandsregel zet Nederland zaterdag een ‘belangrijke, betekenisvolle en symbolische’ stap naar het oude normaal, zegt demissionair minister Hugo de Jonge. Maar helemaal gerust op een winter zonder zorgen is hij niet.

Burgemeesters die dreigden om de handhaving van de nieuwste QR-regels te weigeren, horeca-ondernemers die de kont tegen de krib gooien, een Tweede Kamer waarin de steun afbrokkelt en een dalend vertrouwen bij Nederlanders in de corona-aanpak. De ‘hopelijk laatste’ fase van de coronabestrijding, is voor demissionair minister Hugo de Jonge (CDA) geen gemakkelijke.

Maar zijn beleid zal hij niet veranderen, zegt hij in de week dat Nederland na anderhalf jaar afscheid neemt van de 1,5 meterplicht. “Ik zie de kritiek vooral als collectieve uiting dat iedereen er totaal klaar mee is. Wie niet? U, ik, wij allemaal toch,” zegt hij in een vergaderzaaltje van de Tweede Kamer. De Algemene Politieke Beschouwingen zijn even gepauzeerd, De Jonge moet deze dagen vooral luisteren, ondertussen appt en mailt hij voortdurend om zaterdag de 1,5 meter los te kunnen laten. De test- en QR-systemen moeten op orde zijn, de vaccinatiegraad moet hoger.

Is het nog spannend, deze versoepeling?

“Zeker. Het RIVM schat dat er duizenden extra ziekenhuisopnames te verwachten zijn als de 1,8 miljoen mensen die niet gevaccineerd of niet eerder besmet zijn geraakt alsnog ziek worden. Het virus is nog niet weg. Maar we staan achter deze versoepeling, de adviseurs stellen dat het kan, we zien dat overal de rek eruit is. We doen het wel verantwoord, met tien vingers aan de pols.”

Een lek systeem dreigt. Als ondernemers niet controleren, heeft de coronapas niet veel zin.

“We zullen dit samen tot een succes moeten maken. Het kan ook, dat zien we in voetbalstadions en het buitenland al langer. En de burgemeesters zullen handhaven als het moet. Maar het begint bij mensen zelf. Ik roep iedereen op: neem je verantwoordelijkheid. En als je baalt van de regels, dat mag, tuurlijk. Maar mopper dan op het virus, desnoods op het kabinet. Maar niet op degene aan de cafédeur.”

Het coronadebat op sociale media is al tijden ontspoord, inclusief oorlogsvergelijkingen en de roep om ‘tribunalen’ voor beleidsmakers. Maar ook in het parlement zijn partijen kritisch over ‘discriminatie en tweedeling’ die de QR-bewijzen in de hand zouden werken. Daarvan wil De Jonge niks weten. Als Forum-aanvoerder Thierry Baudet losgaat met complottheorieën over het coronavirus, keert de minister hem demonstratief de rug toe tijdens de politieke beschouwingen.

De CDA’er ziet dan ook geen ongelijke behandeling: de toegangstest blijft gratis, dus kan straks iedereen – ingeënt of niet – terecht in een bioscoop of restaurant. “We maken het nu juist mogelijk dat iedereen kan samenkomen. Dat is geen tweedeling, integendeel. En het interessante is: de beperkingen die we nog hebben, zijn vooral nodig omdat er een groep is die zich niet heeft laten vaccineren. Zij hebben de grootste kans anderen te besmetten en zelf besmet te raken. Omdat deze groep nog zo groot is, komt ook de toegankelijkheid van de zorg mogelijk weer in het gedrang. Dus laat ik duidelijk zijn: juist de groep niet-gevaccineerden keert zich het hardst tegen de coronabewijzen, terwijl dat systeem nu uitgerekend voor hén bedoeld is. We zitten met maatregelen omdat te veel mensen geen prik nemen. Dat is de harde waarheid.”

Maar is het wel een redelijk alternatief, drie keer per week tientallen kilometers reizen voor een koffietje in het café of een theaterbezoek?

“We hebben veel testlocaties, we gaan naar een capaciteit van 400.000 tests per dag. Iedereen kan binnen dertig minuten rijden bij een testlocatie zijn. Het eerste weekeinde kan je ergens in een bepaalde regio nog wat meer wachttijd zien omdat vraag en aanbod niet precies aansluiten. Is zo’n test een enorme beperking? Ik vind van niet. Het is een kleine moeite.”

Begrijpt u de vaccinweigeraars? Kent u ze uit uw eigen omgeving?

“Nee, niet in mijn directe kring. Ik respecteer dat mensen soms bewust geen vaccin nemen, het is hun recht. Maar eerlijk gezegd begrijp ik het niet, nee. Daarvoor heb ik te veel leed gezien door dit virus. Ik ken duizend goede redenen om je te laten vaccineren en nul om het niet te doen. Ik ben minister van Volksgezondheid, niet de minister van ‘kijk maar wat je doet’. Ik voel het als mijn verantwoordelijkheid zoveel mogelijk mensen te beschermen. Ik denk dat we met de vaccinatiegraad boven de 90 procent uit kunnen komen, zodat we ook van de maatregelen verlost kunnen raken.”

Het vertrouwen in de corona-aanpak is gedaald, ook in de Kamer slinkt de steun. Dat is geen reden uw beleid of stijl te wijzigen?

“Nee, die sentimenten horen volgens mij echt bij de vaststelling dat men klaar is met het virus, terecht ook. De rek is eruit. Daarom zetten we vandaag een grote stap, is veel van ons leven weer zo goed als normaal. Ik denk dat veel mensen ook nuchter redeneren: joh, als dit even nodig is, dan is dat zo.”

U wil nu geen einddatum noemen voor alle maatregelen, terwijl de vaccinatiegraad veel hoger is dan het aanvankelijke doel van 60 tot 70 procent voor groepsimmuniteit.

“Met de deltavariant moeten we groepsimmuniteit gewoon afschrijven. Duidelijk is: als je je niet vaccineert, raak je zeer waarschijnlijk vroeg of laat besmet. Als dat te snel gaat, riskeer je alsnog veel ziekenhuisopnames in korte tijd. Vandaar dat we stap voor stap, en eerst met het coronabewijs, versoepelen. Ondertussen gaan we door met vaccineren van mensen die we eerst lastig bereikten, die twijfelen. We schatten dat zo’n 5 procent van de volwassenen echt niet wil en niet over te halen is. Maar voor iedere bovenarm werken we hard. We zitten nu op 82 procent van de volwassenen, we kunnen echt boven de 90 procent uitkomen.”

Veel mensen willen een eindpunt: 1 december is het klaar.

Zo eenvoudig werkt het niet. Dit virus is grillig. We doen alles zo tijdelijk mogelijk. Begin november bekijken we het opnieuw.”

Kunnen grote publieksevenementen wel weer straks, de sinterklaasintochten bijvoorbeeld? Of moeten we rekening houden met winterlockdowns?

“Over die sinterklaasintochten: dat is nog te vroeg om te zeggen. Over die mogelijke heftige stijging: helemaal uitsluiten kan je het niet, maar niets wijst er nu op dat nieuwe lockdowns nodig zijn. De bescherming tegen ziekenhuisopnames door de vaccins is echt indrukwekkend, van wel 95 tot 97 procent. Dat is iets om heel dankbaar voor te zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden