PlusInterview

Hoogleraar: ‘Huidige maatregelen zijn economisch extreem schadelijk’

Verlenging van de lockdown brengt de economie nog grotere schade toe, terwijl de effecten verwaarloosbaar zijn. Volgens hoogleraar economie Bas Jacobs is het tijd voor een nieuwe aanpak. ‘Het instrument van de lockdown is bot geworden.’

Amsterdam in lockdown: de Kalverstraat is leeg.Beeld Anouk Hulsebosch

“De gevolgen van de huidige lockdown waren al erg negatief,” zegt Bas Jacobs. “Verlengen vergroot de problemen alleen maar. Hoe langer de maatregelen duren, des te groter de economische schade wordt.”

Met de verlenging komen volgens de hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Erasmus Universiteit meer bedrijven in de problemen, raken meer mensen werkloos, krijgen zelfstandigen nog minder opdrachten, lopen leerlingen en studenten verdere onderwijsachterstanden op en groeit de sociale en psychische druk in de maatschappij. “Je mag hopen dat zulke gevolgen invloed hebben op het besluit dat het kabinet neemt.”

Wat weegt zwaarder?

Jacobs verwacht dat niet. “Het kabinet heeft geen duidelijke coronastrategie, anders dan het controleren van problemen in ziekenhuizen. Ik zou willen dat de overheid duidelijk maakt hoe ze de problemen in de zorg afzet tegen problemen in de economie, tegen ongelijke onderwijskansen, inbreuken op grondrechten en beperkingen van vrijheden van mensen om te handelen, te reizen, te sporten, te recreëren en sociale activiteiten te ontplooien.”

“Waar ligt de prioriteit, welke belangen wegen zwaarder dan andere? Welke afwegingen worden gemaakt en hoe worden die uitgelegd? Als het beheersen van problemen in de zorg de enige maatstaf is, zoals tot nu toe het geval lijkt, dan hebben al die andere zaken nul gewicht. Dat kan niet de bedoeling zijn.”

Jacobs is een van de 15 deskundigen achter Herstel NL, een recente oproep van economen, artsen en ondernemers voor een gebalanceerder coronabeleid. “In de politiek is een steeds exclusievere focus op de zorg ontstaan. Het kabinet lijkt zich vooral bezig te houden met logistieke kwesties – mondkapjes, testen, ic-capaciteit, vaccins – maar inhoudelijke afwegingen over de gevolgen van het coronabeleid worden niet gemaakt.”

“We zitten met jojobeleid: als het goed gaat in de zorg, verminderen we de maatregelen, gaat het slecht, dan knellen we economie en samenleving weer af. Dat is het slechtste van alle werelden. De huidige harde maatregelen en afwachten tot vaccins effect hebben – in de hoop dat we daarmee het virus onderdrukken – zijn economisch extreem schadelijk. Lockdowns maken dingen stuk waarvan we niet weten of die te repareren zijn.”

Jacobs pleit voor gerichtere aanpak om de coronapandemie onder de duim te krijgen. “Een betere strategie is om kwetsbaren die grotere kans hebben om ziek te worden, meer te beschermen en niet-kwetsbaren meer vrijheid te gunnen en zo immuniteit op te bouwen. Stel winkels een paar uur exclusief open voor kwetsbaren. Of maak huisvesting elders mogelijk voor mensen die kleinbehuisd zijn en geïnfecteerd zijn geraakt, zodat ze niet hun hele gezin besmetten.”

Uit den boze

“Waarom niet met sneltesten scholen, restaurants en theaters openen? Dan kunnen we de samenleving veel sneller herstarten, met beperkte risico’s op de volksgezondheid. Het kabinet differentieert wel het beleid voor de toediening van vaccins: zorg­medewerkers en verpleeghuisbewoners eerst. Terecht. Maar als het om de economie gaat, lijkt differentiatie uit den boze.”

Jacobs ziet het verkiezingsspook boven het nieuwe kabinetsbesluit hangen. “De politiek lijkt bevreesd om met Italiaanse scenario’s te worden geassocieerd: beelden van ziekenhuizen die overstromen. Maar het is duidelijk dat het stilleggen van de economie steeds minder goed werkt. Het aantal besmettingen gaat niet significant omlaag terwijl deze lockdown strenger is dan tijdens de eerste piek. We zitten lang niet op belasting van de zorg zoals toen. Op de ic’s is de bezetting ongeveer 60 procent.”

“Dat betekent dat het lockdown­instrument steeds botter wordt. Moet je dan steeds hardere maatregelen nemen met steeds meer schade voor de economie en het maatschappelijk leven?”

Bas Jacobs, hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.Beeld RV - EUR

Met volharding door op de verkeerde weg 

“Ik zie qua maatregelen geen wezenlijke verandering in het beleid van het kabinet,” reageert Jacobs op de  uitleg die premier Mark Rutte dinsdagavond gaf aan de verlenging van de lockdown. “De regering gaat met volharding door op de ingeslagen weg: het controleren van het virus en voorkomen van problemen in ziekenhuizen. Dat lijkt het te zijn. Maar het blijft nog altijd onduidelijk hoe de gezondheidsvoordelen worden afgewogen tegen de problemen in de economie en samenleving.”

“Ook de exitstrategie blijft onduidelijk: wat gaan we na drie weken doen? Uiteindelijk moet de regering een pad vinden naar immuniteit van de samenleving voor corona. Hetzij via vaccinaties, hetzij via natuurlijke weg. De regering moet duidelijk maken welke weg we moeten bewandelen om dat te bereiken en vervolgens terug redeneren naar maatregelen die dan nu moeten worden genomen.”

“De regering lijkt volledig in te zetten op vaccinatie. Maar er zijn problemen met het tempo van vaccineren. Misschien kun je daardoor pas in de zomer, of zelfs nog later, de coronabeperkingen opheffen, met grote economische en maatschappelijke schade tot gevolg. Als dat inderdaad de strategie is, dan wil ik dat horen.”

“Echter, met een meer gedifferentieerd beleid en veel meer testen kun je de zorgbelasting ook omlaag brengen, maar met minder ingrijpende beperkingen voor de economie en samenleving. Daarmee kan je betere resultaten in de zorg te bereiken met minder inperkingen van economie en samenleving. Dat geldt voor ieder niveau van besmetting, ook als die zouden oplopen op vanwege de Britse variant. Het is immers altijd beter om met minder inperkingen meer positieve effecten voor de gezondheid te bewerkstelligen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden