PlusInterview

Honderden coronapatiënten opgespoord sinds we zijn gaan ‘testen, testen, testen’

Sinds één week is Nederland ook gaan ‘testen, testen, testen’, zoals de WHO al sinds maart roept. GGD-directeur Sjaak de Gouw, die voor alle GGD’en de infectieziektebestrijding leidt, over de eerste week die met horten en stoten verliep. ‘We hebben honderden coronapatiënten opgespoord.’

GGD-directeur Sjaak de Gouw leidt voor alle GGD'en de infectieziektebestrijding.Beeld ANP

In twee dagen tijd zijn er 419 nieuwe coronapatiënten opgespoord. Twee keer zoveel als de dagen ervoor. Komt dat door het testen?

“Dat klopt: de stijging is waarschijnlijk te danken aan het feit mensen met milde klachten nu ook een coronatest kunnen laten afnemen. Per 1 juni testen we iedereen, zonder dat er een arts tussen zit. Op basis van deze resultaten kun je zeggen dat er daardoor honderden patiënten meer zijn opgespoord. We verwachten deze week 70.000 mensen te testen. Op donderdagavond waren er 40.000 afspraken ingepland en 26.000 tests uitgevoerd.”

Hoeveel mensen bleken positief getest?
“De verwachting is dat het percentage tussen de 2 en 8 procent zal zijn. Bij de eerste door de GGD’en geteste mensen blijkt het aantal mensen dat besmet is tussen de 2 en 3 procent te liggen. Maar je kunt natuurlijk altijd verrast worden.”

Waardoor?
“Je kunt met name worden verrast als er grote superspreaders zijn. Dancefeesten met duizenden mensen blijven gewoon verboden. Daarmee hoop je dat je voorkomt dat er plotseling heel grote groepen mensen dicht bij elkaar zijn. De manier waarop we de samenleving inrichten is zo verschrikkelijk veel belangrijker dan het testbeleid en het bron- en contactonderzoek.”

Maakt u zich zorgen om de demonstraties zoals op De Dam?
“Jawel. Maar omdat de demonstratie buiten was verwachten we niet meteen dat mensen massaal besmet zijn. Als die demonstratie in de Amsterdamse RAI was geweest, waar mensen dicht op elkaar hadden gestaan, dan had ik me wel meteen zorgen gemaakt.”

Uw week begon met de opening van het landelijke coronatest afsprakennummer (0800-1202) dat meteen werd platgebeld. Wat ging er mis?
“Doordat mensen meerdere keren probeerden te bellen ontstond een toestroom van 323.000 telefoontjes. We weten nu dat het om ongeveer 71.000 unieke bellers ging. Dat zijn aantallen waar niemand rekening mee had gehouden, het RIVM ging uit van 30.000 bellers. Er zouden gedurende twaalf uur 1100 callcentermedewerkers klaarstaan en het idee was dat ze vijf minuten per gesprek nodig zouden hebben. Daarmee zouden we ruim 158.000 mensen kunnen helpen. Er zijn mensen die tot 22.00 uur ’s avonds hebben doorgewerkt, omdat ze mensen die in de wacht stonden ook wilden helpen. Probleem was dat er ’s ochtends heel veel mensen belden. Als er 70.000 ‘s ochtends gaan bellen naar 1100 callcentermedewerkers, dan blijven er 68.900 in de wacht staan. De gesprekken bleken ook geen vijf minuten maar gemiddeld elf minuten te duren. Normaal gezien heb je weken om zoiets voor te bereiden. Nu hadden we één avond om te oefenen. Kinderziektes zorgden ervoor dat er geen 1100 mensen hebben kunnen werken op de eerste dag.”

Loopt de lijn nog vast?
“We zien nu nog steeds dat er ’s ochtends wachtenden zijn. Om 08.05 uur hingen er al 1360 mensen aan de lijn, terwijl het ’s middags en ’s avonds rustiger is. In het begin zaten er ook heel veel algemene vragen bij. Nu merken we dat mensen bellen die daadwerkelijk klachten hebben.”

Wat is de strategie achter het testen bij milde klachten?
“Als je alleen mensen test die uit Italië komen of bij meer dan 38 graden koorts, dan heb je niet het complete beeld van de piramide van mensen die corona hebben. We weten dat 20 procent geen klachten heeft of het niet herkent. Uit het Sanquin-onderzoek blijkt dat 5,5 procent van de bloeddonoren antistoffen heeft aangemaakt. Op basis daarvan kun je zeggen dat ongeveer 900.000 mensen het virus hebben doorgemaakt. Als je ook mensen met milde klachten test, weet je hoe breed de piramide is. Met rekenmodellen kun je die piramide door de tijd heen laten schuiven en berekenen wat die besmettingen betekenen voor je ic-capaciteit. Als je weet hoeveel mensen milde klachten hebben, weet je van te voren of ze een ic-bed nodig hebben.”

In Rotterdam kon een leraar pas na vijf dagen terecht.
“Rotterdam is aan het opschalen. En het is niet zo dat je in de hele regio Rijnmond vijf dagen moet wachten. Op sommige plekken kun je over tien minuten terecht.”

Hoe kan het dat de testuitslag soms niet binnen 48 uur komt, zoals beloofd?
“Dat onderzoeken we nu. Iedere GGD heeft daarvoor eigen afspraken gemaakt. Bij ons kunnen mensen gewoon op de fiets springen als ze voldoende tests hebben afgenomen. Maar op sommige plekken moet het vervoer per busje omdat de teststraat verder weg is. Daarbij gaat nu tijd verloren.”

Wat gaat daaraan gebeuren?
“Deze operatie zetten we voor anderhalf jaar op. Als het in december 10 graden vriest kun je ook niet van mensen vragen om ver te reizen. We gaan de komende maanden gebruiken om op te schalen naar winterbestendige locaties, bijvoorbeeld in parkeergarages in plaats van in open tenten. We gaan ook testen met portakabins op stations, mobiele testbussen en prikpunten van artsenlaboratoria. Daarvoor bekijken we nu: welke gebouwen staan leeg en welke organisaties kun je gebruiken? Doel is om in alle 355 gemeenten een testlocatie te hebben.”

Als de afsprakenlijn wordt platgebeld en de testuitslag te lang op zich laat wachten, hoe moet dat dan met het bron- en contactonderzoek, waarbij nog veel meer telefoontjes moeten worden gepleegd?
“De GGD’en rekenen op 650 bron- en contactonderzoeken per dag. Daardoor werken wij zeven dagen per week door. Er worden nu zo’n 210 besmettingen per dag geconstateerd, dus die aantallen gaan eigenlijk nog nergens over. Al zijn er wel hele ingewikkelde bij hoor. We hadden laatst de moskee in Den Haag. Dan zie je dat er veel mensen onderling contact hebben, zeker tijdens Suikerfeest. Dat heb je natuurlijk bij een kerkdienst ook. Dan is op een gegeven moment ook niet meer helder wie nou het contact was en wie de bron? We proberen zoveel mogelijk BSN-nummers en 06-nummers te verzamelen. En tekenen de contacten uit. Dan wordt het heel ingewikkeld met allemaal streepjes en lijntjes. Op het moment hebben mensen als je huisgenoten meetelt in de laatste drie dagen gemiddeld met zes mensen langer dan een kwartier contact gehad op minder dan 1,5 meter. Maar er zijn al collega’s een hele dag bezig geweest met tientallen contacten van één persoon.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden