PlusAchtergrond

Honderd procent corona-proof is zelfs een ziekenhuis nooit

Beeld EPA

Het wemelt in de ziekenhuizen van de protocollen tegen het coronavirus. Toch zijn inmiddels verschillende medewerkers, onder andere bij het Amsterdam UMC en OLVG, besmet. Hoe kan dat?

Je zult als kankerpatiënt maar op de oncologie-afdeling van het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) liggen. Dan waan je je, gezien alle ophef en maatregelen in ziekenhuizen, toch van corona gevrijwaard. Tot plotseling blijkt dat nota bene de arts-assistent die aan je bed stond wel degelijk het coronavirus heeft. Moet je ineens naar een isolatiekamer. Uit voorzorg.

Acht patiënten in het Bossche ziekenhuis maakten het deze week mee. Of zij óók met het coronavirus besmet zijn, is nog niet volledig uit te sluiten. “De arts-assistent en de patiënten maken het goed,” meldt het JBZ wel.

Ook in het OLVG werd een medewerker, op de afdeling Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie (MKA), positief getest. Woensdag werden alle collega’s naar huis gestuurd en werd de afdeling gesloten. Inmiddels is bekend dat geen van de directe collega’s besmet is. Wel blijven ze uit voorzorg nog even thuis. De onderzoeken naar de patiënten lopen nog. Ook bij een medewerker van het AMC werd vorige week vrijdag een besmetting ontdekt, nota bene de eerste bij een Amsterdammer. 

Geen verrassing

Dat bij opvallend veel ziekenhuismedewerkers corona wordt vastgesteld, is voor een woordvoerder van het OLVG geen verrassing. “Het is logisch dat zorgverleners sneller getest worden. Ze zijn daar zo alert op. Je wil natuurlijk geen besmetting in het ziekenhuis.”

Ook in het Eindhovense Catharina Ziekenhuis raakte een medewerker besmet met corona en moesten patiënten geïsoleerd worden. Het Bredase Amphia ziekenhuis moest tijdelijk een polikliniek sluiten nadat een medewerker besmet bleek (volgens het ziekenhuis was die overigens niet met patiënten in aanraking gekomen). 

Achter al die besmettingen zitten verschillende verhalen, maar ze werpen wel dezelfde vragen op: zouden niet juist de ziekenhuizen 100 procent corona-proof moeten zijn? Het wemelt er toch van de protocollen om besmettingen te voorkomen? Werken die dan niet?

Vertrouwen

Jawel, zegt arts-microbioloog Jean-Luc Murk van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) Tilburg. Hij vindt het lastig over situaties in andere ziekenhuizen te oordelen, maar meent dat patiënten er in z’n algemeenheid nog altijd op kunnen vertrouwen dat al het mogelijke wordt gedaan om corona buiten de deur te houden.

Eén protocol dat alle ziekenhuizen moeten volgen, is er niet, zegt gezondheidsinstituut RIVM. “Het is aan de ziekenhuizen zelf om de juiste maatregelen te nemen.” Die kunnen per ziekenhuis dus uiteenlopen, legt arts-microbioloog Murk uit.

Het JBZ besloot donderdag bijvoorbeeld om uit voorzorg iedere nieuwe patiënt met verschijnselen van een luchtweginfectie in isolatie te verplegen. Vorige week besloten ze in Den Bosch al om bij zulke verschijnselen sowieso een coronatest af te nemen.

Opvallende verschillen

Maar alleen al tussen de aanpak van het JBZ en die van het Bredase Amphia Ziekenhuis zitten ook opvallende verschillen. In Breda werden medewerkers die direct contact hadden met hun besmette collega uit voorzorg naar huis gestuurd. In Den Bosch daarentegen werken de collega’s van de besmette arts-assistent gewoon door. Zij moeten zelf hun gezondheid monitoren.

Neemt het JBZ daarmee een risico? Niet per se, vindt deskundige Jean-Luc Murk. In principe kunnen corona-patiënten het virus pas overdragen zodra zij klachten hebben. Als ziekenhuismedewerkers klachtenvrij blijven, heeft dus niemand iets te vrezen. Murk geeft overigens toe dat dit wel een klein beetje subjectief is. “Soms zijn mensen zo druk dat ze niet meteen in de gaten hebben dat ze zich lamlendig voelen. De één voelt de pijn eerder dan de ander.”

Je kunt dus zeggen dat het altijd slimmer is om mensen uit voorzorg niet te laten werken. “Maar,” werpt Murk tegen, “dat is ook niet altijd haalbaar.” 

Griepseizoen

Het ziekenhuis heeft handen aan het bed nodig. De luxe om personeel dat in principe gewoon kan werken uit voorzorg thuis te houden is er niet altijd. Zeker niet naarmate het coronavirus meer om zich heen grijpt en ziekenhuizen - door het normale griepseizoen - toch al behoorlijk vol liggen. “Je zou er bijvoorbeeld wél voor kunnen kiezen om personeel dat met een besmet persoon in aanraking is geweest, niet in te zetten op afdelingen met kwetsbare patiënten.”

In een conceptadvies dat nog niet officieel is vastgesteld, stellen RIVM en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) voor om ziekenhuispersoneel uitsluitend bij klachten thuis te laten.

Murk voegt toe: ":Het is ook niet meer haalbaar om iedereen dagelijks uit voorzorg te testen.” Testen op het coronavirus is alléén nuttig bij mensen die ziekteverschijnselen hebben. Het aantal coronatesten slinkt bovendien snel.

Sluitende oplossing

En alle hygiënemaatregelen dan? Zouden die niet een sluitende oplossing moeten bieden? Als ziekenhuispersoneel maar voorzichtig genoeg is, kunnen besmettingen toch uitblijven? Ook niet helemaal waar, zegt Murk. Hij vertelt over een verpleegster in Spanje die ondanks enorme beschermingsmaatregelen tóch besmet raakte met ebola. “Waarschijnlijk raakte zij besmet toen zij, na het uittrekken van de beschermende kleding een klein deeltje van haar hand niet goed genoeg had gewassen.”

Murk wil maar zeggen: ook tijdens een corona-uitbraak blijven ziekenhuizen ‘menselijke instellingen’ waar soms iets fout kan gaan. Honderd procent corona-proof is zelfs een hospitaal dus nooit. Dat hoeft het vertrouwen niet te ondermijnen, beklemtoont hij. Ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd meldt desgevraagd te vertrouwen op de zorgvuldige aanpak van de ziekenhuizen.

Met alle maatregelen om het virus te weren probeert Nederland nog altijd tijd te kopen, legt Murk uit. Zodra het voorjaarsweer ontluikt zou het aantal besmettingen, net als bij een gewone griep, wel weer eens snel kunnen dalen. “Dat is waar we allemaal op hopen.”

Volg alle ontwikkelingen over het coronavirus in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden