Hoekstra gaat zich beraden als bestuur hem vraagt CDA-lijsttrekker te worden

Wopke Hoekstra zegt zich te zullen beraden als het CDA-bestuur hem zou vragen Hugo de Jonge op te volgen als lijsttrekker. ‘Mocht er een vraag voor mij zijn dan ga ik daarover nadenken en het thuis bespreken,’ zei hij vrijdagochtend bij aanvang van de wekelijkse ministerraad.

Wopke Hoekstra op het Binnenhof voorafgaand aan de wekelijkse ministerraad. Beeld ANP
Wopke Hoekstra op het Binnenhof voorafgaand aan de wekelijkse ministerraad.Beeld ANP

Hoekstra erkende dat er donderdag al gesprekken zijn gevoerd. Maar volgens hem is het nu eerst de beurt aan het partijbestuur, dat vrijdag bij elkaar komt. “Daarna zal ik me beraden.” Volgens Hoekstra kwam het besluit van De Jonge donderdag ook voor hem als een verrassing.

Hoekstra zei eerder dat hij zich meer bestuurder dan politicus voelt en daarom afzag van het lijsttrekkerschap. Hierop kandideerden De Jonge en het populaire Kamerlid Pieter Omtzigt zich. Nu De Jonge weg is, komt formeel Omtzigt in aanmerking om bij de komende verkiezingen de CDA-lijst aan te voeren. Hij is de nummer 2 en kreeg bijna de helft van stemmen van de leden bij de interne lijsttrekkersverkiezing.

Het is nog onduidelijk of Omtzigt het podium aan Hoekstra wil laten. Wel was Omtzigt in het verleden fan van Hoekstra. Pas nadat Hoekstra dit voorjaar besloot niet voor het lijsttrekkerschap te gaan, kandideerde Omtzigt zich. Ook wilde Omtzigt Hoekstra als premierskandidaat.

Omtzigt heeft nog niet van zich laten horen. Dit weekeinde zou het CDA het lijsttrekkerschap formaliseren tijdens een online congres, maar dat is uitgesteld.

Verdwijnt van de lijst

De Jonge liet donderdag weten dat hij zijn ministerschap en leiderschap van het CDA niet ten volle kan waarmaken. Hij blijft wel aan als minister van Volksgezondheid, maar verdwijnt helemaal van de lijst. ‘De verantwoordelijkheid voor de aanpak van de coronacrisis moet voorgaan,’ stelt hij. ‘Het CDA verdient een lijsttrekker die alle tijd en energie aan de partij kan besteden, dat is mij nu niet gegeven.’

“De beslissing valt zwaar, ik hou van de partij en geloof in de kracht van het CDA,” aldus De Jonge tijdens een kort persmoment. “Maar allebei goed doen is onmogelijk. Er is altijd deining bij wisseling van de partijleider. Dat is goed te doen als je tijd hebt. En dat heb ik nou precies niet.”

Helemaal onverwacht komt het besluit niet. Een delegatie van het dagelijks bestuur van het CDA bezocht de lijsttrekkerskandidaat eerder donderdag. Daarop heeft De Jonge zijn conclusies getrokken, stellen ingewijden. De vicepremier zegt zelf echter dat hij donderdagochtend al aan de ontbijttafel, omringd door zijn gezin, de knoop heeft doorgehakt.

Naar eigen zeggen liep hij al langer met het idee rond. De Jonge: “De afgelopen weken, maanden, is het besef gegroeid dat deze rollen zich moeilijk laten combineren. De partij verdient ook mijn tijd en aandacht, en die kan ik maar één keer geven. Wat het zwaarste is, moet het zwaarste wegen. Dat is de aanpak van de coronacrisis.”

Nu De Jonge opzij stapt, hoopt de partij de uitzichtloze situatie voor het CDA in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van maart volgend jaar te doorbreken. Het omzetten van de wissel komt op een cruciaal moment: dit weekend zou de kandidatenlijst via een online congres worden vastgesteld. Het congres wordt echter uitgesteld, maakte partijvoorzitter Rutger Ploum zojuist bekend. Maandag komt het bestuur met een nieuwe datum.

Over wie hem als lijsttrekker zou moeten opvolgen, laat De Jonge zich niet uit. “De partij staat voor een nieuwe keuze, dat laat ik echt aan de partij.”

Kritiek

De druk op De Jonge werd de afgelopen tijd al flink opgevoerd. Leden toonden zich bezorgd over de enorme kritiek die de lijsttrekker als coronaminister kreeg te verduren en die zijn populariteit geen goed heeft gedaan. In de peilingen staat het CDA onveranderd op verlies.

In de aanloop naar het congres van vrijdag en zaterdag raakte het hele proces echter in een stroomversnelling, zeggen ingewijden. Katalysator is de aanhoudende onvrede over de lijsttrekkersverkiezingen in juli. De Jonge wist toen uitdager Pieter Omtzigt maar net te verslaan en slaagde er sindsdien nooit in de hele partij achter zich te krijgen. Dit kwam mede doordat er tot in de top van de partij twijfels zijn blijven bestaan over de vraag of de verkiezingen wel eerlijk zijn verlopen.

De conclusie van it-bureau CGI dat er destijds ‘geen grove onregelmatigheden’ zijn geweest, strookt niet met de vele tekortkomingen die in datzelfde CGI-rapport werden opgesomd, zeggen kritische partijleden. Dat het partijbestuur desondanks aan deze conclusie vasthoudt en vragen tot dusver onbeantwoord heeft gelaten zorgt voor aanhoudende grote frustratie in de partij.

De Jonge plaatste een verklaring op Twitter:

‘De ongekende crisis die Nederland doormaakt, vraagt al maanden al mijn tijd en energie. Ook de komende maanden zal dit zo zijn,’ schrijft hij op Twitter. ‘Voor de zomer ben ik naar voren gestapt om het lijsttrekkerschap van de partij op me te nemen, omdat ik hou van onze partij en geloof in ons verhaal. Ik heb me altijd gerealiseerd dat de combinatie van het ministerschap en het lijsttrekkerschap zwaar zou zijn. Maar, van hard werken is nog nooit iemand minder geworden.’

‘Ik ben echter tot de conclusie gekomen dat ik niet beide verantwoordelijkheden ten volle kan waarmaken. De verantwoordelijkheid voor de aanpak van de coronacrisis moet voorgaan. Het CDA verdient een lijsttrekker die alle tijd en energie aan de partij kan besteden, dat is mij nu niet gegeven.’

‘Dit heeft mij gebracht tot het besluit om het CDA-bestuur mee te delen dat ik niet langer beschikbaar ben voor het lijsttrekkerschap van onze partij. Nederland moet deze crisis te boven komen. Daar zal ik me met alles wat ik in me heb voor blijven inzetten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden