PlusAnalyse

Hoe zorgelijk is de Britse mutatie van het coronavirus?

Het vliegverkeer met het Verenigd Koninkrijk is abrupt stilgelegd om de verspreiding van een mutatie van het coronavirus te stoppen. Moeten we ons zorgen maken over deze nieuwe variant van Covid-19?

null Beeld EPA
Beeld EPA

In delen van Engeland verspreidt de mutatie van het coronavirus zich zo snel dat premier Boris Johnson zich genoodzaakt zag de maatregelen aan te scherpen. Alle winkels zijn dicht, behalve supermarkten en apotheken, de Engelsen moeten zoveel mogelijk thuiswerken en mogen kerst alleen met het eigen huishouden vieren. Deze virusvariant verspreidt zich volgens de Engelsen zeventig procent sneller.

Voor het Nederlandse kabinet genoeg reden om het vliegverkeer met het Verenigd Koninkrijk acuut stil te leggen. Al blijkt uit onderzoek van het RIVM dat de mutatie eerder deze maand ook al in Nederland is aangetroffen.

Wat heeft het voor zin om het vliegverkeer te stoppen als de mutatie toch al in ons land is?

Uit een bemonstering van een casus in Nederland, begin december, is een virus met de variant zoals beschreven in het Verenigd Koninkrijk vastgesteld, meldt het kabinet. Deze bemonstering wordt verder onderzocht. Met de GGD wordt gekeken om wie het gaat, hoe diegene besmet is geraakt en of meer gerelateerde gevallen bekend zijn.

De mutatie kwam naar voren uit een steekproef van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), dat wekelijks de hele samenstelling van de ontdekte virussen bekijkt. Dat zou betekenen dat de mutatie al wekenlang in ons land is. Heeft een vliegverbod dan wel nut? Dat valt te betwijfelen, erkent viroloog Ab Osterhaus, maar alle maatregelen die het virus terugdringen hebben zin. “Als er echt maar één persoon met deze mutatie besmet is, heeft het zin, maar dat is onwaarschijnlijk. Zo’n vliegverbod zal niet veel doen als het al aan land is. Maar hoe eerder je het indamt, hoe beter het is.”

Toch hoeft het niet zo snel rond te gaan als in Engeland, zegt viroloog Marion Koopmans. Want lang niet alle coronapatiënten in Nederland verspreiden het virus verder. Tachtig procent van de besmettingen wordt veroorzaakt door twintig procent van de positief getesten. “In Engeland waren ook echt minder maatregelen dan in Nederland. Dit maakt het des te belangrijker om ons goed aan de lockdown te houden,” aldus Koopmans.

Moeten we ons zorgen maken over deze nieuwe variant?

Volgens premier Johnson verspreidt de mutatie zich zeventig procent sneller. Dat is reden tot zorg. Want als het virus zich sneller verspreidt, worden meer mensen ziek en kunnen er meer problemen ontstaan, bijvoorbeeld in de ziekenhuizen.

Nederlandse virologen willen snel meer onderzoek doen om te kijken of de mutatie zich echt zo snel verspreidt. “In gebieden waar het aantal besmettingen snel oploopt, wordt dat snel gekoppeld aan de mutatie. Maar ik weet helemaal nog niet of dat terecht is,” aldus Osterhaus. Collega Bart Haagmans vult aan: “Het is moeilijk om een verband te leggen tussen transmissies en mutaties. Komt de snelle verspreiding echt door een mutatie of spelen andere factoren voor de verspreiding.”

Toch zijn er in Engeland grote zorgen over de verspreiding. In korte tijd is de mutatie de meest voorkomende variant geworden in Londen en het oosten van Engeland. Het Britse statistiekbureau ONS heeft becijferd dat de nieuwe mutatie op 9 december al goed was voor 62 procent van alle nieuwe coronabesmettingen in de Britse hoofdstad. In Oost-Engeland ging het op die datum om 59 procent van alle gevallen die aan het licht kwamen.

De cijfers maken duidelijk hoe snel de gemuteerde versie van het virus om zich heen grijpt. Op 18 november maakte deze coronavariant, die in september voor het eerst opdook in Engeland, nog maar 28 procent van de geconstateerde gevallen in Londen uit.

Britse virologen onderzoeken de mutatie. “Er zijn wel aanwijzingen dat deze variant besmettelijker is,” weet viroloog Koopmans. Het voordeel is dat Nederland al in lockdown is. Dat zou helpen om een snelle verspreiding hier tegen te gaan.

Er zijn al zoveel mutaties opgedoken. Wat maakt het dat bij deze variant de alarmbellen rinkelen?

Dagelijks krijgt Osterhaus berichten binnen van nieuwe mutaties. “Virussen muteren altijd,” zegt hij. Virologen houden de veranderingen nauwlettend in de gaten. Zo zijn er in Denemarken zorgen over een variant die bij nertsen is geconstateerd. Bij de Britse mutatie zijn vooral zorgen over de snelheid waarmee het rondwaart. “Dan zijn maatregelen al snel minder effectief,” verklaart Osterhaus.

Want coronapatiënten zullen snel meer anderen besmetten. “We moeten meer doen om hetzelfde te bereiken en het virus in te dammen. Dat willen we natuurlijk niet,” zegt Koopmans. Al lijken mensen niet zieker te worden door het Britse coronavirus en zouden ook niet meer patiënten sterven. Koopmans: “In theorie kan het zelfs nog zo zijn dat het virus besmettelijker is, maar mensen minder ziek maakt. Maar dat moeten we allemaal onderzoeken.”

Wat betekent dit voor de werkbaarheid van het vaccin?

Het vaccin komt niet direct in gevaar. Alleen bij bepaalde veranderingen in de genetische code kan dat impact hebben op de werkbaarheid van de inenting. Osterhaus sluit niet uit dat het vaccin op den duur een aanpassing nodig heeft. “Maar dat hoeft geen probleem te zijn. Dat doen we bij influenza ook. Influenza en hiv muteren vele malen sneller dan een coronavirus.”

Volgens Koopmans komt er systematisch onderzoek naar de varianten van het coronavirus. Virologen bekijken de veranderingen en als ze vermoeden dat de mutatie van invloed kan zijn op het verloop van de ziekte gaan ze het nader onderzoeken. “Het is speculeren, maar het lijkt erop dat het vaccin hooguit iets minder goed werkt. Maar dat moet verder worden uitgezocht,” stelt de viroloog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden