PlusReconstructie

Hoe relschoppers de macht grepen in Rotterdam: ‘De politie heeft niks meer te zeggen’

Relschoppers waren vrijdagavond de baas op de Coolsingel. Een verhaal over hoe de politie de macht op straat verliest, gericht schiet op relschoppers en meter voor meter terrein moet terugwinnen.

Adrianne de Koning
Meerdere politieauto’s brandden uit tijdens de coronarellen op de Coolsingel. Beeld ANP
Meerdere politieauto’s brandden uit tijdens de coronarellen op de Coolsingel.Beeld ANP

Rotterdam in opstand! De Nederlandse vlag met de oproep voor een demonstratie op vrijdagavond bij de Koopgoot vliegt rond op internet. ‘Nederland pikt het beleid niet langer. Nee tegen 2G!’

19.00 uur. ‘De politie verwacht enkele tientallen demonstranten’

Is het protest aangemeld? “Nee,” vertelt de woordvoerder van de burgemeester. Maar bij de politie is de aankondiging natuurlijk bekend. Bij de burgemeester, politiechef en hoofdofficier al enkele dagen, zo vertelt Ahmed Aboutaleb vele uren later. De politie verwacht enkele tientallen demonstranten. Vergelijkbaar met eerdere coronaprotesten in Rotterdam. Er worden enkele tientallen agenten achter de hand gehouden, zo wordt later verteld. “Ook een niet aangemelde demonstratie verdient ruimte.”

19.36 uur. ‘Een bijzondere combinatie van demonstranten heeft elkaar deze avond gevonden’

Die tientallen politiemensen zijn nergens te bekennen. Slechts enkele laten zich voor acht uur op de Coolsingel zien. Geen machtsvertoon met helmen, wapenstokken of schilden. Maar mannen die met de pet op en armen over elkaar wachten op wat komen gaat.

Het is vreemd stil in de Koopgoot, waar de meeste winkels al dicht zijn. Maar boven op de kruising is het druk. Veel drukker dan bij de eerdere demonstraties. Het is een bijzondere combinatie van mensen die elkaar deze avond heeft gevonden. Knuffelende coronademonstranten, mannen met halveliterblikken bier in de hand en jongeren die met hun mobieltje in de aanslag staan.

Slechts een enkeling heeft een protestbord meegenomen. ‘Vaccinatie=medisch experiment’, houden drie meisjes op. ‘Stop met deze prikcircus’, staat op een spandoek. Van een hele andere orde lijken de mannen met een bivakmuts of balaclava op. Om hen heen gezichten met het mondkapje opgetrokken tot net onder de ogen. Op een trui staat FIIIR – de derde generatie van de harde kern van Feyenoord. Op een latere foto wordt ook de vlag van R.J.K. als een trofee in de lucht gestoken, de Rotterdam Jongeren Kern. Wat zijn die van plan? Zijn zij boos over het vuurwerkverbod?

Op sociale media wordt ook gesproken over Dockers United, een groep havenwerkers van verschillende bedrijven en terminals die een dag eerder nog de Maasvlakte blokkeerde als protest tegen het coronabeleid.

19.50 uur. ‘Er zitten mensen bij die erop uit zijn om te rellen’

“Rond tien voor acht ben ik door de politie gebeld: ‘Dit ziet er niet vredig uit, we gaan opschalen,’” vertelt Aboutaleb na middernacht. “Vrij snel is de conclusie dat er nogal wat mensen bij staan die erop uit zijn om te rellen, de politie uit te dagen.”

De burgemeester zit nog thuis op de bank, in zijn badjas, en kleedt zich snel om. Hij kijkt op zijn mobieltje mee met een van de online zenders, die alles filmen en voorzien van commentaar. “Duizenden mensen kijken mee en horen hoe de grote drukte wordt toegejuicht.” Ook de politie heeft de harde kern van Feyenoordsupporters herkend. “Maar ook van voetbalclubs elders in Nederland,” aldus Aboutaleb.

En vele andere coronademonstranten, uit alle hoeken van Nederland. “Eentje zegt op beeld dat hij geen idee heeft waar hij staat. Op de Coolsingel schijnbaar.” Het bonte gezelschap wordt aangevuld met talloze jonge jongens die verrukt om zich heen kijken. Als politie te paard achter iemand aanjaagt, gaat een golf van opwinding door de massa die zich in beweging zet. Wat gebeurt daar? De rust keert snel terug.

19.59 uur. ‘De wapenstok bungelt langs het been’

“Er zou een sfeeractie komen,” zegt een agent die met zijn collega samen aan de ene kant van de massa staat in zijn mobilofoon. Een paar seconde later kleurt de lucht rood van de eerste fakkel. Vuurwerkpijlen schieten de lucht in. Rode lichtkogels aan de hemel. Steeds als een knetterend lont over de grond kruipt, schieten mensen weg. Bij de ontploffing die volgt trillen de trommelvliezen en broekspijpen. Auto’s rijden nog heen en weer. Een meisje hangt uit het raam en filmt alles.

Een moeder met kleine kinderen duikt voorovergebogen de metro in, onverwacht tussen het vuurwerkgeweld terechtgekomen. De politie staat verderop. De lange wapenstok bungelt langs het been. De mobilofoon aan het oor. Het is een vreemd stil protest, slechts doorbroken door de vuurwerkknallen. Er klinken amper leuzen, al helemaal niet tegen het coronabeleid of vuurwerkverbod dat die middag is afgekondigd. Alleen ‘Rotterdam Rotterdam’, ‘Rotterdam Hooligans’ en antisemitische teksten. Niemand lijkt de leiding te hebben.

20.19 uur. ‘De meute krijgt vleugels, alsof ze hierop hebben gewacht’

Hete vlammen schieten omhoog van een brandende scooter. Struiken vatten vlam. Een fotograaf die het in beeld wil brengen, krijgt klappen. Pottenkijkers niet gewenst, is de duidelijke boodschap. De agenten blijven op afstand. Aboutaleb: “De bedoeling was: laat deze mensen een statement maken. Stoom afblazen. We verwachten ook wat van vuurwerk. We waren niet van plan daartegen op te treden. Dat is te ingewikkeld ’s avonds.”

Minuten later komt de politie toch in actie. Had iemand hulp nodig? Dreigde meer gevaar dan alleen de illegale knallen en brandjes? Het busje schiet door de mensenmassa. Een groot stuk vuurwerk ontploft onder het voertuig, dat weg scheurt. Richting de Erasmusbrug.

De meute krijgt vleugels, alsof ze hierop hebben gewacht. Tientallen relschoppers in zwarte kleding rennen schouder aan schouder achter de busjes aan. Er zouden ook agenten op straat hebben gestaan, om zichzelf in veiligheid te brengen. Minister Grapperhaus spreekt over georganiseerde criminele groepen, hooligans, de jongeren meetrekken in hun spiraal van geweld.

Onder de strijdkreet ‘Rotterdam Hooligans’ jaagt een grote groep achter de politie aan. Stenen worden uit de straat gewrikt. Een man rukt aan een putdeksel, omleidingsborden losgetrokken. Dit zijn geen beginnelingen in het rellen. Ze weten wat ze doen. De relschoppers grijpen de macht over de Coolsingel.

Aboutaleb beschrijft het later als een ‘orgie van geweld’. En een orgie is het. Het is een extatisch feest van mannen die voelen dat zij het voor het zeggen hebben. Dat zij samen de politie kunnen wegjagen. Onder het oog van vele meelopers en kijkers, die niet weggaan bij de geweldsuitbarsting maar het filmen. Allemaal hebben ze hun eigen live televisiekanaal.

20.40 uur. ‘De vlammen uit de politiewagen slaan vervaarlijk tegen het woongebouw’

Alleen de politiehelikopter cirkelt nog boven het centrum. Op straat is geen ME’er of agent te zien. De enige ogen van de politie zijn nog de vele camera’s. De agenten hebben de Coolsingel verlaten. Overal in het centrum staan lege politiewagens. Een surreëel gezicht.

In de zijstraat van de Coolsingel, achter de C&A , zijn agenten opgejaagd door de trappelende massa uit hun voertuigen gevlucht. Het is niet voor te stellen wat hen is overkomen. De achterbak van een van de auto’s staat open. De inhoud ligt op straat. “Niet fotograferen’,” roept een man gestoken in het zwart, voor hij de ruiten van de politiewagen aan gruzelementen slaat. Steeds meer relschoppers volgen zijn voorbeeld.

Minuten later vliegt de voorste politiewagen in brand. De vlammen slaan vervaarlijk tegen het hoge woongebouw, waar mensen vanaf hun balkon naar de chaos beneden kijken. “De versterking was onderweg. De politiemensen in het vredestenue, die moesten weg en wachten op de ME. Dit was maar heel kort het geval.”

20.55 uur. ‘Een man pakt een roze kinderfietsje dat hij met kracht tegen een leeg politiebusje gooit’

Geen relschopper in de buurt op het Churchillplein. Een politiebusje staat schuin op de weg, om verkeer tegen te houden. Opeens pakt een man een roze kinderfietsje dat hij met kracht tegen de ramen gooit. Omstanders kijken het met een mengeling van verontwaardiging en enthousiasme aan. “Ziek man, doe eens niet.” Hij pakt het fietsje op en gooit een tweede keer.

Bij de winkels loopt een man met een koevoet in de hand. Een groepje – waarschijnlijk hooligans – loopt met stalen pijpen in de aanslag. De politie is nergens. Aboutaleb: “Begin van de avond was er overmacht aan relschoppers en demonstranten. Het aantal politiemensen was daar niet op toegerust. Daarom moesten we snel opschalen om weer de baas te worden.”

21.00 uur. ‘Agenten schieten. Waarschuwingsschoten. Gerichte schoten’

De crisisstaf is opgeroepen. De Rotterdamse politie heeft groot alarm geslagen. Acht pelotons Mobiele Eenheid uit heel Nederland zijn opgeroepen, in totaal vierhonderd ME’ers naast de inzet van arrestatie-eenheden, bereden brigade en gewone agenten. Om negen uur is de eerste eenheid op straat. Schild voor zich, helm op, wapenstok in de hand staan ze op een rij bij de brandende politiewagen. Meermaals trekken ze zich weer terug. Belaagd, bekogeld.

Dit is ook een van de plekken waar agenten schieten. Waarschuwingsschoten. Gerichte schoten. Een coronademonstrant die filmt wordt in zijn buik geraakt. Op een ander filmpje is te zien hoe een jongen neervalt. Jongens vliegen er op af. De meeste niet om te helpen, maar om te filmen. Aboutaleb, die de hele avond contact heeft met premier Rutte: “Je ziet mensen die horen dat er geschoten wordt en dan juist de politie op zoeken. Deze groep is er niet om te demonstreren, die waren ergens anders op uit.”

(Tekst gaat verder onder foto.)

null Beeld ANP
Beeld ANP

21.05 uur. ‘Brandweerlieden, onbewapend, slechts beschermd door hun helm, worden belaagd’

Een brandweerwagen komt bij de brand die geblust moet worden voor de vlammen overslaan naar het woongebouw. Maar de brandweerlieden – onbewapend, slechts beschermd door hun helm – worden belaagd. Ze vluchten weg. Moeten hun bluswagen achterlaten. Ze kunnen niet de hulp verlenen, waarmee zij zoveel Rotterdammers eerder hebben kunnen redden.

Ook de ME trekt zich terug om vervolgens nogmaals schouder aan schouder te proberen de relschoppers op afstand te houden. Een videoverslaggever met een microfoon van de Bild Zeitung, helm op zijn hoofd, doet in het Duits verslag. “De politie heeft niets meer te zeggen hier in Rotterdam.” Als eindelijk de brandspuit erop staat, is de brandende politiewagen snel geblust. Wat achterblijft is een uitgebrand geraamte, het symbool van de Rotterdamse politie die de macht op Coolsingel verloor alsof het in een Franse banlieue was. De ruitenwisser schraapt over de kapotte voorruit van de auto erachter. Een inbraakalarm loeit. Steeds weer maken voorbijgangers foto’s.

21.26 uur. ‘De gelegenheidsrelschoppers scheuren rond op hun scooters’

Uit alle hoeken van de stad lijken vooral jongeren en mannen naar de rellen te zijn gekomen. Het treinverkeer ligt stil, metro’s stoppen niet in het centrum om meer toevoer te voorkomen. Het zijn de typische gelegenheidsrelschoppers. Toeterend op scooters. Rennend met groepjes. Net als bij de avondklokrellen blijken er vele Rotterdammers te zijn die als ze de kans krijgen, mee willen doen. Relschoppers beuken op de ramen van de C&A.

Is dit de volgende stap? Het plunderen van winkels zoals ook in het verleden gebeurde? Het mislukt, ze worden weggejaagd. Achter elkaar scheuren de politiebusjes over de Coolsingel, om de menigte uit elkaar te jagen. Ze stappen niet uit. Uit alle hoeken vliegen keien en zwaar vuurwerk naar de busjes. Wie wil hoeft maar te bukken om een projectiel op te pakken. De Coolsingel ligt bezaaid met kapotte stenen. Scooters, fietsen en wat er maar voorhanden is liggen op brandstapels. Met dranghekken en terrasstoelen ontstaan barricades. Niet een, maar meerdere. Onbekenden werken samen in hun strijd tegen de politie.

22.24 uur. ‘ME’ers rennen vloekend achter groepjes aan die weigeren te vertrekken’

Meter voor meter verovert de politie het centrum terug, om weer net zo hard meters te verliezen. Aboutaleb: “De agenten hebben heldhaftig opgetreden.” Er is een noodbevel, waar honderden geen boodschap aan lijken te hebben. ‘Opzouten. We gebruiken geweld tegen wie niet vertrekt’ klinkt het uit de luidsprekers. Manschappen stappen uit, om de groepjes die Oost-Indisch doof blijken te zijn weg te slaan.

ME’ers rennen, vloekend, achter diegene aan die het kat- en muisspelletje bovenal grappig vinden. Soms rent eentje vele meters verder door. Tot collega’s hem terugroepen om snel weer in het busje te springen, om naar de volgende plek te scheuren. Twee waterkanonnen spuiten de hardleerse kijkers weg. De politie heeft traangas achter de hand maar gebruikt het niet.

‘Mediamarkt, Mediamarkt’, klinkt het uit bij alle wagens. Uit alle hoekjes schieten ME-busjes naar het Binnenwegplein, waar gepoogd wordt om de ruiten te vernielen. De vandalen schieten weg. Verderop bij het Erasmus MC zitten coronademonstranten verslagen op een bankje. Een van hun bekenden ligt op de operatietafel, geraakt door een politiekogel. Gaat Aboutaleb straks wat zeggen? “Terrorist,” klinkt het. “Je schiet toch niet gericht op mensen.”

0.30 uur. ‘De politie heeft weer de overhand en de macht terug in het centrum’

De teller staat op twintig arrestaties, zeven gewonden aan de kant van de demonstranten en een onbekend aantal bij de politie. Aboutaleb vertelt over de avond waarbij de politie lange tijd niet de baas was op straat, met hoofdofficier Hugo Hillenaar en politiechef Karin Krukkert aan zijn zijde. “De politie heeft weer de overhand en de macht terug in het centrum.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden