Plus Serie: Zandvoort 2020

Hoe overleeft een beschermd natuurgebied de Formule 1?

Boswachter Sven Pekel: ‘De status van het gebied verplicht ons wettelijk om het gebied te beschermen.’ Beeld Renate Beense

De Formule 1 komt eraan in 2020, dus Zandvoort bereidt zich voor op een turbulente meimaand. Vandaag: houdt de moeraswespenorchis stand? 

Het lawaai is geen probleem, daar zijn dieren minder gevoelig voor dan mensen. De grote zorg is de aantrekkingskracht van de Formule 1 op de liefhebbers, zegt Sjakel van Wesemael van het Nationaal Park Zuid-Kennemerland. “We houden rekening met een invasie, vooral van de mensen die geen kaartje hebben kunnen bemachtigen. Die fans gaan misschien toch proberen om vanaf onze duinen een glimp van de race op te vangen.”

Dat is geen wilde gedachte, zo blijkt uit een bezoek aan de scheiding van het natuurgebied en het circuit. De duinrand biedt prima zicht op de passerende auto’s. Boswachter Sven Pekel vertelt over de flora in het natte duingebied: zeldzame soorten als moeraswespenorchis en stijve-ogentroost komen hier veel voor. “Daar zijn we ontzettend zuinig op. Je moet er niet aan denken dat hier wildkampeerders neerstrijken met een koelbox en een barbecue.”

Tegengestelde belangen

Het is een unieke situatie: een luidruchtige racebaan die grenst aan een beschermd natuurgebied. De Kennemerduinen behoren tot de Natura 2000, een Europees netwerk van bijzondere natuurgebieden. Wat dit terrein bijzonder maakt, zijn de zogeheten grijze duinen: droog grasland met een bijzondere rijkdom aan plantensoorten. Pekel: “De status van het gebied verplicht ons wettelijk om het gebied te beschermen. De kwaliteit moet minstens behouden blijven.”

Ondanks de tegengestelde belangen gaan de buren goed met elkaar om, zegt Van Wesemael. “Anderhalf jaar geleden heeft het circuit een hek geplaatst. Met name op drukke dagen zochten supporters via ons terrein een plekje op de duinrand. Nu is in elk geval een deel van de duinenrij afgesloten.” Achter het hek zijn de door mensen gevormde olifantspaden nog goed zichtbaar. Boswachter Pekel: “Dit is kwetsbaar natuur­gebied, geen tribune voor races op het circuit.”

De beheerders van het natuurgebied vrezen dat het verlangen om de coureurs in de Formule 1 met eigen ogen te zien zo groot is, dat ook het hek geen hindernis vormt. Van Wesemael: “Tien mensen zijn geen probleem. Vooruit, honderd ook niet. Maar duizend toeschouwers kunnen we hier echt niet hebben. Zeker niet als mensen traytjes bier meenemen voor tijdens de race, of misschien een vuurtje willen stoken voor de sfeer.”

Extra toezichthouders

De leiding van het nationaal park denkt nog na over maatregelen. Dat gebeurt in overleg met de collega’s op het circuit. “Misschien moeten we het terrein een paar dagen op slot gooien,” zegt Van Wesemael.

“In dat geval hebben we extra toezichthouders nodig. De Amsterdamse Waterleidingduinen is omhekt, met dank aan de damherten. Wij hebben geen damherten en dus ook geen hek. De meerkosten voor het toezicht zullen we bij het circuit neerleggen.”

‘Vooralsnog alleen nadelen’

Vanuit Haarlem wordt het circuit onder vuur genomen door Rust bij de Kust. Het platform van milieuorganisaties en wijkraden startte dit jaar een petitie tegen de komst van de Formule 1 naar Zandvoort, die meer dan 5000 maal werd ondertekend.

“Eén grote tokkievertoning,” zegt voorzitter Karel van Broekhoven over het evenement. “Maar wat ons vooral hindert zijn de honderden andere racedagen. We zitten hier met een buurman die elke dag luidruchtig feestviert.”

Van Broekhoven noemt het onbegrijpelijk dat het circuit een vergunning heeft gekregen. “Een heel kleine groep mensen verstoort de rust van een heel grote groep mensen. De racedagen trekken twaalf dagen per jaar veel publiek, maar op de andere dagen praten we over groepen van veertig of vijftig man die gebruikmaken van het circuit. Personeelsuitjes en vriendengroepen. Het lawaai dat zij produceren stoort tienduizenden mensen in de wijde omgeving. Het staat in geen verhouding.”

Bedreigingen

Van Broekhoven, oud-wethouder in Haarlem voor GroenLinks, hamert met het platform op minder racedagen, maar heeft weinig hoop in een goede afloop. “We drinken af en toe een kop koffie met de leiding van het circuit. Dat is best gezellig, maar het levert niets op. Het lastige is dat Zandvoort zich van oudsher weinig gelegen laat liggen aan de buurgemeenten. En de gemeente en het circuit zijn twee handen op één buik. De belangen van het toerisme wegen het zwaarst.”

Dat verklaart ook de soms felle reacties op pogingen van buitenaf om het circuit aan banden te leggen. Van Broekhoven ontving de afgelopen maanden een aantal bedreigingen – waarvan er twee afkomstig bleken van vrijwilligers van het circuit. “Daar zijn ze door de leiding wel op aangesproken. Een van hen heeft persoonlijk zijn excuses gemaakt. Hij had geschreven dat ik een nekschot verdiende, en zat nu bedremmeld tegenover mij. Een beetje sneu eigenlijk.”

Het verbale geweld weerhoudt het platform niet van verdere actie. Rust bij de Kust heeft zich aangesloten bij de Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland in Zaanstad die heeft aangekondigd de komende tijd scherp toe te zien op de gang van zaken in Zandvoort. “Het is niet onze bedoeling het feestje te verpesten,” zegt directeur Sijas Akkerman. “Maar we zullen ook niet accepteren dat de Formule 1 ten koste gaat van de natuur in de omgeving van het circuit.”

Juridische procedures

Daarbij worden juridische procedures niet geschuwd, kondigt de organisatie aan. “De Formule 1 past binnen de vergunning, maar we kunnen wel bezwaar maken tegen bij voorbeeld de aanleg van een extra uitvalsweg bij het circuit,” legt Akkerman uit. “Op het circuit moeten tribunes komen en ook daarvoor is een vergunning nodig. Dat stelt ons in staat met klem aandacht te vragen voor de gevolgen voor natuur en milieu.”

Akkerman benadrukt dat ook het circuit heeft aangekondigd dat de race in Zandvoort de groenste ter wereld moet worden. “Ik ga ervan uit dat dat geen loze praatjes zijn. Wij zien vooralsnog alleen de nadelen van het evenement. Meer auto’s, meer parkeerplaatsen, helikopters die heen en weer vliegen om de coureurs naar het circuit te brengen. En ik vraag me af of die honderdduizend bezoekers inderdaad allemaal op de fiets komen, vegaburgers eten en flesjes tapwater drinken.”

Zomerserie

Volgende week: altijd strijd om het ­circuit.

1. Brullende motoren, rinkelende kassa’s
2. De terugkeer van de holiday race
3. Houdt de moeraswespen-orchis stand?
4. Altijd strijd om het circuit
5. Beach for Amsterdam
6. Van de prins geen kwaad

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden