PlusAchtergrond

Hoe (on)handig was het Griekse tripje van de Oranjes?

Het vakantiehuis van koning Willem-Alexander en koningin Máxima in Griekenland.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Na veel kritiek heeft koning Willem-Alexander zijn gezinsvakantie in Griekenland afgebroken. Hoe onhandig was het idee om op vakantie te gaan terwijl de rest van het land wordt afgeraden om te reizen? ‘De koning en zijn naaste omgeving hebben gefaald.’

“Dit was een beetje dom,” zegt Reinildis van Ditzhuyzen, historica en expert op het gebied van koninklijke omgangsvormen, over de Griekenlandvakantie van de Oranjes – een knipoog naar Máxima's beroemde uitspraak over haar echtgenoot.  

Maar, voegt Van Ditzhuyzen toe: “De koning is nooit alleen schuldig. Hij heeft een team van slimme mensen om zich heen.” De historica wijst de politiek dan ook aan als medeverantwoordelijk. “Het is verbazingwekkend dat niemand dit heeft afgeraden.”

Buitenland

Koning Willem-Alexander vloog vrijdag met het regeringstoestel naar zijn vakantiehuis in Griekenland. Het vliegtuig werd gespot door journalist Menno Swart. Na veel kritiek maakten de koning en zijn gezin bekend rechtsomkeert te zullen maken. Griekenland is code geel, de vakantie ging dus niet tegen de coronaregels in – toch strookt een tripje naar een Griekse villa niet met het advies van de rijksoverheid om zo min mogelijk te reizen. 

“We zien de reacties van mensen op berichten in de media. En die zijn heftig, en die raken ons,” zeiden Willem-Alexander en Máxima in een gezamenlijk statement. Vanuit de Tweede Kamer kwam felle kritiek; zo wil Jesse Klaver (GroenLinks) uitleg van premier Mark Rutte. Ook in het buitenland is de vakantie van de Oranjes opgevallen. Onder meer persbureau Reuters, de Duitse nieuwssite Focus en het Britse Sky News schreven erover. 

Grove inschattingsfout

Het incident komt vlak na ophef over het salaris van de koning, waar wederom 5 procent bovenop komt. Dat gebeurt elk jaar en is vastgelegd in de grondwet, maar vanwege de economische gevolgen van de coronacrisis was er dit jaar veel verontwaardiging over. 

En nu deze vroegtijdig afgebroken vakantie. Ook Justine Marcella, koningshuisdeskundige en hoofdredacteur van Vorsten, benadrukt de ministeriële verantwoordelijkheid voor de koning van Rutte. “Maar tegelijkertijd is het de keuze van de koning zelf geweest.”

Zo’n grove inschattingsfout is niet veel vaker voorgekomen, denkt Van Ditzhuyzen. Ja, er was die keer dat Willem-Alexander en Máxima - toen nog prins en prinses - een vakantiehuis in Mozambique lieten bouwen en de projectontwikkelaar smeergeld aan de lokale autoriteiten zou betalen. “Maar dat is anders dan heel bewust op vakantie gaan, terwijl iedereen zoveel mogelijk thuis moet blijven.”

En dan was er ook nog die keer in 2001, toen de toenmalige kroonprins verwees naar een brief van de Argentijnse dictator Videla. In de brief zou staan dat zijn schoonvader, die minister was tijdens het Videla-regime, geen kwalijke rol had gespeeld. De prins wist echter niet dat de brief door Videla zelf geschreven was. 

Deze zomer was het ook al raak, óók in Griekenland. Willem-Alexander en Máxima poseerden met een Griekse restauranthouder, zonder daarbij de 1,5 meter in acht te houden. Ook daar ontstond een hoop ophef over, waarna het echtpaar zich verontschuldigde

Snakken naar vakantie

Over de vakantie is volgens Van Ditzhuyzen ‘niet goed nagedacht'. Toch kan de koningshuisdeskundige wel enig begrip voor de beslissing opbrengen: “Zij gaan met het regeringsvliegtuig, zonder andere passagiers, naar een afgesloten stuk land. Zelf dachten ze waarschijnlijk dat ze het heel goed en veilig deden. Vergeet niet: zij kunnen geen vakantie vieren binnen Nederland, omdat ze overal herkend worden. En die mensen snakken natuurlijk ook naar vakantie. Maar ja, dat doet iedereen.”

Maar, zo voegt Marcella toe: “Overal hoor je: we gaan dit ‘samen’ doen. Daar hoort ook, of zelfs júíst, het koningshuis bij. Dat signaal geven ze zo niet af.” Van Ditzhuyzen: “Over de beeldvorming is helaas niet nagedacht. Daarin heeft de koning, maar ook zijn naaste omgeving, gefaald.” 

Leermoment

Of de Oranjes nu onherstelbare imagoschade hebben opgedaan? “Dat denk ik niet,” zegt Van Ditzhuyzen. “De koning kan zich eens in de zoveel jaar wel een grote fout veroorloven. Het is weer een leermoment.” Het scheelt dat de Oranjes meteen hun vakantie afbraken, zegt Marcella: “Zo hebben ze verdere schade kunnen voorkomen.”

Marcella vindt het vooral jammer dat het Griekenlandreisje al het goede werk, ‘dat ze ook zeker doen’, overschreeuwt. “Vooral wat betreft corona zijn ze echt heel betrokken.” Zo ontving de koning deze week het eerste exemplaar van het ‘Coronadagboek’, een bundel waarin mensen vertellen wat de pandemie met ze doet. “Dat wordt nu vergeten. Dat is echt zonde.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden