PlusUitleg

Hoe konden er zó veel Nederlanders in Afghanistan zijn? En 4 andere vragen over de evacuatie

Nederland stopte donderdag uit angst voor een aanslag met de evacuatie van Nederlanders en Afghaanse helpers uit Kabul. Daardoor blijft een ‘een groot aantal’ mensen achter. Wat ging er mis?

Hanneke Keultjes
Talibanstrijders controleren burgers in Kabul. Beeld Getty
Talibanstrijders controleren burgers in Kabul.Beeld Getty

Het is ‘pijnlijk’ en ‘akelig’ dat Nederland geen mensen meer kan ophalen uit Kabul, vindt het kabinet. Hoeveel mensen er achterblijven, is nog onduidelijk – exacte cijfers zijn er niet. Zeker is dat er óók Nederlanders bij zitten.

1. De deadline was toch 31 augustus? Waarom vliegt Defensie niet langer door?

De veiligheid rond het vliegveld is in het geding. En dat komt niet alleen door het grote aantal checkpoints van de Taliban, maar ook door de dreiging van nieuwe bomaanslagen. Maar ook zónder die dreiging had Nederland niet tot 31 augustus 23.59 uur kunnen doorgaan met evacueren. De Amerikanen, die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid op de luchthaven en er als laatste weggaan, hebben ‘enkele dagen’ tijd nodig om hun duizenden militairen plus materieel weg te krijgen. Bronnen hielden er begin deze week al rekening mee dat Nederland tot maximaal vrijdag had om mensen te evacueren.

2. Heeft het kabinet gefaald?

Ja. Althans: als het gaat om het ophalen van tolken die Nederlandse militairen hebben bijgestaan tijdens de missies in Afghanistan. De Kamer was begin juni al duidelijk: zij moesten snel naar Nederland worden gebracht. Een groep (43 tolken met hun gezinnen) kwam ook wel naar ons land, maar niet iedereen. Het proces tussen aanmelding en toestemming om naar Nederland te komen verliep traag en was bureaucratisch. Wat ook niet hielp: vóór de Taliban de macht grepen, wezen de verschillende ministeries vooral naar elkaar – tot grote frustratie van de Tweede Kamer. Het kabinet dacht ook de tijd te hebben: de internationale troepenmacht zou weliswaar vertrekken maar de ambassade zou toch open blijven? Dat kon niet door de oprukkende Taliban.

3. Het waren toch niet alleen de tolken die Nederland moest evacueren?

Nee, de evacuatieoperatie bleef niet beperkt tot tolken. Er kwamen twee grote groepen bij waarmee bij het opzetten van de luchtbrug geen rekening was gehouden – kón worden gehouden. De Tweede Kamer dwong het kabinet vorige week woensdag ook zogenoemde ‘Afghaanse helpers’ in veiligheid te brengen. Afghanen die hebben gewerkt als kok of beveiliger voor de Nederlandse missie of voor hulpprojecten die met Nederlands geld werden gefinancierd, maar ook vrouwenrechtenactivisten die gevaar lopen. Terwijl in veel coalitielanden voor die groep al regelingen werden opgetuigd, werd die in ons land grotendeels vergeten. Het kabinet wilde terughoudend zijn; leek de groep Afghanen die voor asiel in aanmerking kwam beperkt te willen houden. Oók de Tweede Kamer greep pas laat in. In april werd ernaar gevraagd. Het kabinet gaf wel een antwoord, maar niet op de gestelde vraag en de Kamer vroeg niet door.

Omdat er geen goede registratie is van Afghaanse werknemers, wist niemand hoeveel helpers weg zouden willen. Bij het ministerie van Buitenlandse Zaken merkten ze afgelopen week al snel dat de groep heel groot is. Daarnaast werd het kabinet óók verrast door het grote aantal Nederlanders dat in Afghanistan bleek te zijn. Die groep was, verzuchtte minister Ank Bijleveld van Defensie donderdag, ‘veel groter dan we met elkaar hadden gedacht’.

4. Hoe konden er zó veel Nederlanders in Afghanistan zijn? Het reisadvies voor het land staat toch op ‘rood’: niet reizen?

In vrijwel elk land waar Nederland een negatief reisadvies voor uitvaardigt blijken in crisissituaties Nederlanders te zitten, klinkt het bij Buitenlandse Zaken. Het is immers een advies. Mensen worden niet tegengehouden. Bovendien was het tot voor kort nog mogelijk om naar Kabul te vliegen op lijnvluchten. De meeste Nederlanders die in het land waren, zijn van Afghaanse origine en waren op familiebezoek. Zij gaven ook geen gehoor aan de oproep van de Nederlandse ambassade, op 5 augustus al, om het land vanwege de rap verslechterende veiligheidssituatie zo snel mogelijk te verlaten. Dat het kabinet niet wist hoeveel mensen met een Nederlands paspoort in het land zaten – eerst was de verwachting 200, toen 700 en woensdag 1250 – komt ook omdat Nederlandse toeristen in het buitenland nooit worden geregistreerd.

5. Wat gebeurt er nu voor de Nederlanders en Afghanen die achterblijven?

Het kabinet werkt ‘heel hard’ aan een noodplan voor de Nederlanders en Afghaanse helpers die achterblijven in Kabul nadat Nederland de evacuaties stopt. “We werken koortsachtig – met anderen – hoe wij ze de komende tijd zo goed mogelijk kunnen ondersteunen,” zei premier Mark Rutte donderdag. “Dat is onze heilige plicht.” In een Kamerbrief die donderdagavond meer duidelijkheid moest geven over dat noodplan stond alleen dat Nederland zich ‘zal blijven inzetten’ voor iedereen die zich heeft gemeld ‘en aan de criteria voldoet’.

Demissionair minister Ank Bijleveld van Defensie. Beeld ANP
Demissionair minister Ank Bijleveld van Defensie.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden