PlusAchtergrond

Hoe GroenLinks zichzelf buitenspel zette bij de formatie

GroenLinks had één doel: meeregeren. In 2017 was een formatiepoging stukgelopen, nu moest het wél lukken. Maar de partij zette zichzelf buitenspel door aan de PvdA te blijven vasthouden.

Jesse Klaver (GroenLinks) na afloop van gesprekken over de kabinetsformatie. Beeld Phil Nijhuis
Jesse Klaver (GroenLinks) na afloop van gesprekken over de kabinetsformatie.Beeld Phil Nijhuis

Toen uitlekte dat informateur Johan Remkes aanstuurde op een kabinet-Rutte III 2.0 stuurden GroenLinksers al tweets waar de teleurstelling van afdroop. ‘De ruggengraat van D66 is gemaakt van papier-maché,’ twitterde de jongerenorganisatie Dwars. Een voormalig fractiemedewerker postte een landkaart van Nederland met in elke regio een andere windrichting. ‘De principes van D66,’ schreef hij erbij.

De Amsterdamse wethouder Rutger Groot Wassink zei op het sociale medium ‘best zin in verkiezingen’ te hebben. De boodschap refereerde aan de keus waar D66-leider Sigrid Kaag voor stond: nieuwe verkiezingen of onderhandelen met de huidige coalitiepartijen. Zij koos het laatste.

Bij GroenLinks is de verslagenheid daarover groot. Daar was er na de teleurstellende verkiezingsuitslag (bijna een halvering, van 14 naar 8 zetels) maar één doel: meeregeren. Er klonk in de partij zelfs al dat partijleider Jesse Klaver maar moest opstappen als hij er niet in zou slagen GroenLinks het kabinet in te loodsen. Maar na bijna zeven maanden gedoe en gesprekken trekt Klaver aan het kortste eind. Terwijl zijn partij én de PvdA lange tijd nadrukkelijk in beeld waren bij de formatie. Daarbij dachten ze ook rugdekking te hebben van D66. Die wilde toch een zo progressief mogelijk kabinet?

Samen sterker

Al vóór de verkiezingen ontstond het plan om de formatie samen in te gaan. Samen dachten PvdA en GroenLinks sterker te staan. Klaver had in 2017 gemerkt dat ‘de rechtse onderhandelaars’ bikkelhard konden zijn. Progressieve partijen moesten elkaar vasthouden, vond hij. De SP viel af; de PvdA van Lilianne Ploumen bleef over. Er was ook nog een electorale overweging: als één linkse partij het kabinet in zou gaan, zou de ander ten koste van die partij hard oppositie kunnen voeren.

Maar ze hadden niet gerekend op het weerbarstige verzet van met name het CDA. Die wilde niet met twee linkse partijen om tafel. Ook VVD-leider Mark Rutte zei het al vóór de verkiezingen: met ‘een hele linkse wolk’ ging hij niet onderhandelen. Een van de twee zag hij wel zitten. En dan nog het liefst met GroenLinks, voegde hij er aan toe.

Maar Klaver liet Ploumen niet los. Sterker: de twee partijen kwamen met de belofte om als één fractie de onderhandelingen in te gaan. Rutte zou dat binnenskamers aangemoedigd hebben. Buiten de deur bleef hij het linkse duo afwijzen.

Houdgreep

Andere partijen zagen hoe PvdA en GroenLinks steviger aan elkaar vastgeklonken raakten na het uitlekken van het beruchte ‘functie elders’-memo. Daarop viel namelijk óók te lezen: ‘Linkse partijen houden elkaar niet echt vast’. Als dat al zo was, dan was dat na het uitlekken anders: toen, zagen betrokkenen, werd het een houdgreep. Ook binnen GroenLinks klinkt dat de partijen na het uitgelekte memo ‘nog meer in elkaars armen werden gedreven’. Spijt zou Klaver daar niet van hebben.

De partijleider maakt zich nu op voor de oppositie, ‘vol vuur’, mailde hij aan partijleden. Er zou geen haar op zijn hoofd zijn die aan opstappen denkt. Nee, de afgelopen maanden hebben hem juist extra strijdbaar gemaakt.

De kater is al een beetje weggeëbd, zeggen ingewijden. In augustus was Klaver echt zuur. Toen had hij in de Stadhouderskamer een harde ‘nee’ gehoord van Rutte en Hoekstra. Hun lichaamstaal was toen duidelijk: de combi GroenLinks-PvdA bliefden ze niet. Al is het duo straks in de Eerste Kamer, waar VVD, D66, CDA en ChristenUnie géén meerderheid hebben, misschien hard nodig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden