PlusPunt voor punt

Hoe gevaarlijk is lachgas? ‘Je kunt blijvend verlamd raken’

Lachgas valt binnenkort niet meer onder de Warenwet maar onder de Opiumwet.Beeld ANP

Het ballonnetje lachgas voor vertier leek lang onschuldig, maar een alarmerend rapport dat maandag werd gepubliceerd maakt abrupt een einde aan die schijn. Het roesmiddel wordt opgenomen op lijst 2 van de Opiumwet. ‘Je kunt er blijvend verlamd van raken.’

1. Om bij het begin te beginnen: wat is lachgas?

Distikstofmonoxide, de scheikundige naam van lachgas, is een zogenoemd analgeticum. Het is een pijnstillend middel dat zorgt voor geheugenverlies. Het kleurloze gas wordt al sinds de 18de eeuw in de geneeskunde gebruikt om patiënten kortdurend onder narcose te brengen, aldus het maandag gepresenteerde onderzoeksrapport van het Coördinatiepunt Assessment en Monitoring nieuwe drugs (CAM). Ook is het roesmiddel een veelgebruikt verdovingsmiddel voor vrouwen bij bevallingen.

2. De afgelopen twee jaar is het gebruik van lachgas in de uitgaansscene explosief gestegen. Hoe komt dat?

Sinds 2016 valt lachgas niet meer onder de Geneesmiddelen-, maar onder de Warenwet waardoor het voor particulieren vrij te verkrijgen is en maakte het roesmiddel een glorieuze comeback. Net als in een korte periode in de jaren negentig wordt lachgas veelvuldig gebruikt in het uitgaansleven. Van het Amsterdamse uitgaanspubliek heeft meer dan de helft ooit aan een ballonnetje met lachgas gezogen. Het effect: een kortdurende roes van ongeveer een minuut. Gebruikers omschrijven het gevoel als ‘een wow-effect’ of ‘een prettige kortdurende trip’.

3. Wat zijn de lichamelijke gevolgen van lachgas?

Het korte antwoord: gebruikers kunnen er blijvend verlamd van raken, aldus Wendy Achterberg, revalidatiearts bij Reade in Amsterdam. “We zijn gespecialiseerd in dwarslaesies en zagen het aantal dwarslaesies door lachgas explosief stijgen.”

Alleen al in het afgelopen half jaar kwamen twaalf Amsterdamse ‘slachtoffers’ van lachgas het revalidatiecentrum binnen. “Het gebruik van lachgas zorgt voor een tekort aan vitamine B12,” zegt Achterberg. “Dat is het stofje dat nodig is voor het onderhoud van zenuwen. Bij een tekort aan vitamine B12 kunnen stoffen die essentieel zijn voor het onderhoud van de zenuwen niet goed omgezet worden en kunnen deze stoffen zich ophopen in het ruggenmerg. Wanneer dat uitvalsverschijnselen geeft noem je dit een dwarslaesie. Dan kan naast verminderde kracht of gevoel in armen en of benen ook voor problemen op gebied plassen, ontlasting en seksualiteit geven. Dat zijn schrijnende gevolgen voor iets dat zo onschuldig lijkt.”

4. Hoeveel lachgas moet iemand gebruiken om een dwarslaesie te krijgen?

Volgens Achterberg is er nog te weinig bekend om dat met zekerheid te zeggen. “In eerste instantie zagen we vooral patiënten die honderden ballonnen in een weekend hebben gebruikt. Maar we zien nu ook steeds meer jongeren die tientallen ballonnen gebruiken op een structurele basis. Dat betekent dat langdurig gebruik van minder lachgas eveneens tot verlammingen kan leiden.” De revalidatiearts geloof niet direct dat één ballon schadelijk kan zijn - lachgas wordt immers ook in de medische wereld gebruikt. “Maar eigenlijk weten we te weinig om er met zekerheid iets over te kunnen zeggen. We weten niet wat het effect van dat ene ballonnetje over tien jaar is. Zover reikt onze data simpelweg niet.” 

Overigens kunnen verlammingen ook elders in het lichaam optreden. Achterberg: Polyneuropathie is ook een mogelijkheid. Dan zorgt het tekort aan vitamine B12 ervoor dat de zenuwen in de armen en benen niet meer goed het signaal kunnen doorgeven en kan de kracht en het gevoel in de armen en benen verstoord raken. 

5. Kun je na revalidatie volledig herstellen?

“Ja, dat kan. We helpen patiënten met intensieve behandelingen en vullen hun vitamine B12 aan met injecties. Die hebben een hogere dosering dan pillen. De meeste patiënten komen hier in een rolstoel binnen en gaan lopend naar buiten, gelukkig. Sommigen hebben nog wat restklachten, anderen niet. Tot nu toe is er één geval met blijvende schade. Dat is een jonge twintiger die voor de rest van zijn leven in een rolstoel zit door het gebruik van die ballonnen.”

6. Het gaat om een tekort aan vitamine B12, dat is ook de vitamine die veganisten bijslikken omdat ze het niet uit hun dieet kunnen halen. Zijn zij extra gevoelig voor lachgas?

“Nee, niet direct. Het gaat bij de gevallen die we tot nu toe hebben gezien om de plotselinge daling van B12 - dat zijn de mensen die honderden ballonnen in een weekend gebruikten en de mensen die het structureel hebben gebruikt. Dan put je de reserves in je lichaam uit.” Ondanks dat het analgeticum ook in de medische wereld wordt gebruikt, raadt Achterberg het gebruik met klem af. “We weten er te weinig van. Wat we wel met zekerheid weten, is dat lachgas lang niet zo onschuldig is als we de afgelopen jaren vermoedden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden