PlusTelecomrevolutie

Hoe de smartphone ons leven in kroop

De geboorte van de smartphoneBeeld Rein Janssen

De smartphone is het afgelopen decennium ons leven gaan beheersen. Wordt de komst van het 5G-netwerk een nieuwe revolutie? Eerste deel van een serie: de oorsprong.

‘Ik heb al een antwoordapparaat thuis’, ‘het lijkt me helemaal niet leuk altijd bereikbaar te zijn’, of ‘als mensen me willen bereiken, kunnen ze een brief sturen.’ En op de vraag: ‘heb je een mobiel?’, het antwoord: ‘nee ik ben student’.

Documentairemaker Frans Bromet hoefde in 1998 niet ver van huis om voorbijgangers bij de pont over het IJ hun mening te vragen over de toen opkomende gsm-toestellen.

Vijftien jaar later, toen KPN het 4G-netwerk introduceerde, waarmee mobiel internetten écht doorbrak, klonk de stem des volks in een ver­gelijkbaar filmpje nog steeds sceptisch op de vraag of mensen dachten of ze vaker hun mobiel zouden gaan gebruiken. ‘Ga eens wat anders doen’, of ‘constant met je telefoon, daar zie ik het nut niet van in’.

Die scepsis blijkt niet aanstekelijk te zijn geweest. Inmiddels heeft 93 procent van de Nederlanders een smartphone, kijkt 55 procent van de gebruikers zeker 25 keer per dag op het schermpje ervan en doet ruim een kwart dat meer dan 50 keer.

Buienradar

Ook Koen Pijnenburg zag er niet zoveel in toen Steve Jobs op 9 januari 2007 in San Francisco aan een verbluft publiek liet zien dat een muziekspeler, een mobiele telefoon en een ‘internetcommunicator’ in één apparaat – de iPhone – bleken te zitten. “Ik heb er toen eentje uit de Verenigde Staten geïmporteerd,” zegt de software­programmeur, “maar ik kon er niet veel bijzonders mee.”

Tot Apple begin 2008 aankondigde dat ontwikkelaars zich konden melden om ‘applicaties’ voor de iPhone te maken. “Ik heb me ingeschreven en kreeg een paar weken later een mailtje dat ik was toegelaten,” zegt Pijnenburg. “Ik dacht: ik en de rest van de wereld. Tot ik las dat er wereldwijd maar drieduizend ontwikkelaars waren toegelaten.” Achteraf bleken daar slechts drie Nederlanders tussen te zitten.

“Ik had vanuit mijn programmeerwerk contact met de toenmalige eigenaren van Buien­radar. Die wilden per se de eerste iPhoneapp in Nederland hebben. Dát kon ik niet beloven, maar ik ben die app gaan bouwen. Met horten en stoten. De documentatie van Apple was slecht. Het voelde echt als pionierswerk.”

Personal Digital Assistant

Toen Apple in juli 2008 zijn appstore opende, stonden daar vijfhonderd apps in – waaronder die van Buien­radar. “Al snel gebruikte 95 procent van de Nederlandse iPhonebezitters hem. Mensen uit de hele wereld installeerden hem – terwijl hij alleen voor Nederland informatie gaf.”

Apple heet de pionier van de smartphone te zijn, maar al in 1994 liet IBM zijn Simon Personal Computer zien, waarmee de gebruiker kon bellen, mails versturen en een agenda bijhouden. Het was Ericsson die in 1997 zijn Penelope-gsm smartphone noemde.

Maar zulke personal digital assistants (PDA’s) kriebelden nooit de grote massa. “Dat had vooral te maken met gebruiksgemak,” zegt analist Tim Poulus van analysebureau Telecompaper. “Apple heeft als eerste goed doorzien dat het niet alleen om functies gaat maar vooral om eenvoud en design.”

Googlefoon

Toch was de allereerste iPhone vooral een curiositeit. De doorbraak kwam met opvolger iPhone 3G. Google, dat al in 2005 een bedrijfje in besturingssystemen overnam dat Android heette, volgde begin 2009 de eerste ‘googlefoon’.

Anderen, Nokia en Microsoft voorop, misten de boot. “Apple heeft het goed gedaan doordat ze hardware en software strak in eigen hand hebben gehouden. Google heeft het gered door het open model van Android.”

Waren de mogelijkheden met het toenmalige 3G-netwerk aanvankelijk beperkt – dataverkeer kostte een lieve duit – met de komst van 4G gingen in 2013 alle remmen los. “Ik zag het zelf toentertijd nog niet,” erkent Poulus, “maar Face­book en Google voorspelden dat de toekomst van internet mobiel zou worden. Ze hebben meer dan gelijk gekregen.” Inmiddels verstoken we volgens telecomtoezichthouder ACM per abonnement gemiddeld drie gigabyte data per maand.

Sociale media en berichtendiensten bleken het paard van Troje. Uit recent onderzoek van Deloitte blijkt dat 90 procent van de gebruikers dagelijks en ruim 30 procent meermalen per uur ‘appt’, gevolgd door e-mailen en sociaal netwerken. Traditioneel bellen komt pas op plek vier. Het totaal aantal belminuten per kwartaal is sinds begin 2018 geslonken van 7,9 naar 7,5 miljoen.

Toch verandert niet alles. Twaalf jaar na de eerste introductie staat Buienradar nog altijd in de top tien van meestgebruikte apps. “Het is totaal anders geworden,” zegt apppionier Pijnenburg, “maar ik herken nog steeds dingen die ik er destijds heb ingebouwd. De basisfunctie is niet veranderd.”

5G: vooral van alles méér

Veel meer apparaten en vooral: veel meer data. Het nieuwe 5G-netwerk voor mobiele netwerken maakt het mogelijk naast smartphones ook allerlei andere apparatuur – van bewakingscamera’s tot zelfrijdende auto’s – op het mobiele netwerk aan te sluiten.

Zo wordt het mogelijk filmpjes niet alleen in 4K te bekijken, maar die ook zelf te streamen. En kan straks in de Johan Cruijff Arena direct worden meegekeken met herhalingen van belangrijke voetbal­momenten. Omdat het netwerk ook veel nauwkeuriger is dan het huidige 4G, kunnen zelfrijdende auto’s en drones precies weten waar ze zich bevinden.

Binnenkort start het kabinet met de veiling van de eerste radiofrequenties die nodig zijn voor het nieuwste mobiele netwerk, 5G (met de g van generatie). Nederland loopt daarbij achter op de rest van Europa. Dat komt mede doordat de belangrijkste frequentie wordt gebruikt voor de digitale jacht op spionnen en terroristen vanuit het Friese Burum. Als die installatie is aangepast en deels naar elders is verhuisd, komt ook die frequentie in 2023 beschikbaar. Daar zal een nieuwe veiling voor plaatsvinden.

Telecomrevolutie

Dit voorjaar veilt het rijk de eerste frequenties voor 5G mobiel internet. Brengt dat net zo’n revolutie ­teweeg als de introductie van 4G, of vergroot het alleen maar de problemen met smartphonegebruik?

Volgende aflevering: Bepaalt techniek ons leven of bepaalt ons leven de techniek?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden