PlusAchtergrond

Hielden Ollongren en co zich wel aan de coronarichtlijnen?

Het kabinet ondervindt nu aan den lijve hoe de coronaregels in de praktijk uitpakken. We leggen het coronagedrag van de Haagse top langs de meetlat van de RIVM-regels.

Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren verlaten het gebouw van de Tweede Kamer na afloop van een persconferentie.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren verlaten het gebouw van de Tweede Kamer na afloop van een persconferentie.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

1. Wat is de exacte situatie?

Maandagochtend meldde staatssecretaris Mona Keijzer dat ze positief getest had op corona. Dat gebeurde exact om 09.00 uur, via Twitter. Ze zei zich goed te voelen, en ging in isolatie.

Het exacte moment waarop zij getest werd, is niet bekend. Het moment waarop zij klachten kreeg evenmin. Een woordvoerder van de staatssecretaris wil daarover ook vandaag geen helderheid verschaffen, ‘uit privacy-overwegingen’. Laten we aannemen dat Keijzer op zondag een test onderging, en zaterdag of vroeg op de zondag klachten kreeg. Dan begon haar besmettelijke periode volgens de richtlijnen van het RIVM twee dagen eerder: op donderdag of vrijdagochtend dus.

In het geval van een positieve test gaat de GGD over tot bron- en contactonderzoek. Iedereen die de besmette persoon zag in de periode van twee dagen vóór de eerste klachten tot het moment van de positieve test, wordt in kaart gebracht. Zij worden in drie categorieën verdeeld. De eerste categorie zijn de huisgenoten - Keijzers man en vijf zonen dus. Zij moeten linea recta in quarantaine. De tweede categorie: overige nauwe contacten. De derde categorie: overige niet-nauwe contacten.

2. In welke categorie viel Ollongren?

Keijzer was binnen de periode waarin ze mogelijk besmettelijk was aanwezig bij de wekelijkse vergadering van de ministerraad, die elke vrijdagochtend plaatsvindt. Daar was ook Kajsa Ollongren, als demissionair minister van Binnenlandse Zaken. Die vergaderingen vonden altijd plaats in de Trêveszaal op het ministerie van Algemene Zaken, maar zijn afgelopen voorjaar verplaatst naar de Rolzaal. Die is groter, en daar kan de anderhalvemeterregel beter worden nageleefd, aldus de Rijksoverheid. Bij die vergadering zijn wekelijks alle ministers aanwezig. Ook schuiven regelmatig staatssecretarissen aan, zoals Keijzer afgelopen vrijdag.

De bij de ministerraad aanwezige personen vallen volgens de definities van het RIVM in categorie 3. In categorie 3a, om precies te zijn. ‘Personen die langdurig contact (langer dan 15 minuten) hadden met de bevestigde persoon op meer dan 1,5 meter afstand in dezelfde ruimte, bijvoorbeeld op kantoor, in de klas of tijdens vergaderingen.’

Ook in het geval dat Keijzer nog even een tête-à-tête met een collega-bewindspersoon had, waarbij kortstondig de anderhalvemeter werd genegeerd, wordt die collega tot de niet-nauwe contacten gerekend. Dan valt diegene in categorie 3b. ‘Personen die op minder dan 1,5 meter contact hadden met de bevestigde persoon tijdens diens besmettelijke periode gedurende minder dan 15 minuten (waarbij geen sprake was van hoog-risicoblootstelling).’

Bij hoog-risicoblootstelling gaat het om ‘in het gezicht hoesten, of direct fysiek contact zoals zoenen’. Signalen dat hiervan vrijdag sprake is geweest, zijn er niet.

3. Wat zijn de regels voor mensen die in categorie 3 vallen?

Deze mensen krijgen van de GGD het advies om ‘algemene maatregelen te nemen om Covid-19 te voorkomen’. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om social distancing en ‘goede hoest- en handhygiëne’. Eigenlijk alles wat iedereen al zou moeten doen dus. Ook vraagt de GGD ze om alert te zijn op klachten die passen bij Covid-19, en de GGD bij klachten direct te bellen.

Verder krijgen niet-nauwe contacten het verzoek een afspraak te maken zich te laten testen. Die test zou moeten plaatsvinden op of rond ‘dag 5 na het laatste contact met de index’, Mona Keijzer in dit geval. Er moet ook getest worden als er geen klachten zijn.

In afwachting van de testuitslag hoeven de niet-nauwe contacten niet thuis te blijven, stellen de voorschriften expliciet.

Dat verandert als er klachten ontstaan. Dan moet een test zo snel mogelijk plaatsvinden, en moet de geteste persoon in afwachting van de testresultaten ‘strikt thuis’ blijven. Ze krijgen zelfs huiswerk mee: in afwachting van de uitslag moeten ze een overzicht maken van hun eigen contacten vanaf 2 dagen voorafgaand aan het ontstaan van de klachten.

4. Is het niet gek dat deze categorie gewoon naar buiten mag?

Nee, zegt een woordvoerder van het RIVM. “Dat is een risico-afweging. De kans dat het virus verspreid wordt richting de mensen die niet in nauw contact zijn geweest met de besmette persoon, is gewoon klein.”

De maatschappelijke impact die het heeft als veel mensen tegelijk in quarantaine gaan, speelt niet mee, zegt de woordvoerder. Toch zou die erg groot zijn. Vergelijk de situatie op het Binnenhof maar eens met die op een willekeurig bedrijf. Als daar dan een van de medewerkers op kantoor of in de productiehal besmet blijkt, zou iedereen die met hem samenwerkt in quarantaine moeten. De Nederlandse economie zou in no time plat liggen. Ander voorbeeld: een zorginstelling. Als al het personeel na één besmetting plots naar huis moet, ontstaan er grote problemen.

5. Hield Ollongren zich aan de regels?

Volgens de regels van het RIVM moesten de bewindspersonen die in de Rolzaal zaten, op of rond vijf dagen na het contact met Keijzer een test ondergaan. Dat was dus gisteren. Gegeven het feit dat Ollongren vanochtend spoorslags van het Binnenhof vertrok, met de formatiedocumenten niet helemaal goed afgeschermd in haar armen, kwam de uitslag van die test vanmorgen binnen en heeft ze die test inderdaad gisteren of anders eergisteren ondergaan.

Als zij geen klachten had, was er tussen het moment waarop Ollongren van de besmetting van Keijzer hoorde tot het moment dat ze de uitslag kreeg geen formeel beletsel om in Den Haag aanwezig te zijn en de verkennende formatiegesprekken te voeren. Volgens de inmiddels ook opgestapte collega-verkenner Annemarie Jorritsma (VVD) werd tijdens deze gesprekken de anderhalve meter afstand gerespecteerd: ook daaraan heeft Ollongren zich dus in principe gehouden.

Wel kun je je afvragen hoe het Haagse vergadergedrag zich verhoudt met het advies om thuis te werken, ‘tenzij het niet anders kan’. Dat geldt al sinds maart vorig jaar. Uit het feit dat premier Rutte vanochtend aankondigde dat de ministerraad voorlopig digitaal bijeenkomt, blijkt dat het wél anders kan. De vraag is of dat ook geldt voor de formatiegesprekken.

6. Is al duidelijk of Ollongren de besmetting via Keijzer kreeg?

Nee, dat is ook niet met zekerheid vast te stellen. Om daar een betrouwbaar antwoord op te kunnen geven, moet nader onderzoek in het lab van het RIVM worden gedaan. Dat gebeurt in Nederland niet standaard. Onduidelijk is overigens of Keijzer en Ollongren in de ministerraad naast of vlak bij elkaar zaten.

Het is ook mogelijk dat Ollongren het virus niet van de staatssecretaris, maar van iemand anders kreeg, bijvoorbeeld van een huisgenoot. Het coronavirus kan ook worden overgedragen door mensen zonder symptomen.

7. Wat zijn nu de gevolgen voor de mensen die met Ollongren in contact kwamen?

In principe begint het verhaal weer hierboven, bij vraag 1, met de naam van Ollongren op de plaats van die van Keijzer, en die van haar contacten op de plaats van die van de D66-minister zelf. In de dagen voor haar positieve test kwam Ollongren in elk geval in contact met mede-verkenner Jorritsma en met de zeventien leiders van de in de Tweede Kamer verkozen partijen. Ook ontmoette ze Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA).

Lilianne Ploumen (PvdA) kondigde op Twitter aan in quarantaine te gaan tot ze een uitslag heeft van haar test. GroenLinks-voorman Jesse Klaver doet dat eveneens, net als Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren en Sylvana Simons van Bij1. Maar dat is dus niet verplicht.

8. Hoe zit het eigenlijk met de app Coronamelder?

We mogen ervan uitgaan dat in elk geval de leden van het kabinet de door de overheid warm aanbevolen Coronamelder-app op hun telefoon hebben geïnstalleerd. Als je lange tijd met iemand zit te vergaderen die achteraf als besmet geregistreerd wordt, krijg je dan een melding van je app? Alleen als je echt langer dan een kwartier binnen anderhalve meter bent geweest, zegt een woordvoerder van minister De Jonge. Zo scherp staat die app afgesteld.

Mócht een van de kabinetsleden, of een van de zeventien fractieleiders, alsnog een melding via de app krijgen, dan heeft dat gevolgen. Dan verandert diegene van niet-nauw contact in nauw contact, en moet hij of zij meteen in quarantaine. Dan volgt er ook zo snel mogelijk een test.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden