Plus Achtergrond

Het sleutelwoord bij de begrotingsonderhandelingen: koopkracht

De ministers waren gisteren in Oisterwijk informeel bijeen, om te praten over wat hun te doen staat in de rest van de kabinetsperiode. Beeld ANP

Het kabinet is woensdag begonnen aan de onderhandelingen over de begroting van 2020. Dinsdag hielden de ministers hun jaarlijkse ‘heidag’. Ze vrezen dat iedereen maar op één ding let: de koopkracht.

Een maand voor Prinsjesdag geven de ministers van Rutte III een winstwaarschuwing af. Dit kabinet gaat níét beloven dat íédereen er volgend jaar op vooruitgaat. “Ja, de belastingen gaan voor iedereen omlaag. En ja, we streven ernaar dat iedereen dat ook merkt, maar garanties bestaan niet,” benadrukt minister van Financiën Wopke Hoekstra op het gazon van hotel Bos en Ven in Oisterwijk.

Elk jaar als de ministers terug zijn van reces, gaat Rutte met zijn kabinet ergens op de hei ‘het hoofd leegmaken’. Zaterdag gingen ze met hun gezinnen een dagje sporten. Gisteren volgde een benen-op-tafelsessie om alle neuzen weer dezelfde kant op te krijgen. “Zodat we het – even weg van de waan van de dag – kunnen hebben over allerlei nieuwe ontwikkelingen, zoals de internationale veiligheid en de wereldeconomie,” zegt premier Mark Rutte. “Moeten we dingen aanpassen aan ons beleid?”

Niet aan een touwtje

In september presenteert het kabinet de begroting voor komend jaar. En 2020 is het laatste volledige jaar dat Rutte en de zijnen nog kunnen laten zien wat ze waard zijn. In maart 2021 staan de verkiezingen voor een nieuwe Tweede Kamer voor de deur en wordt de ministersploeg demissionair. Het is daarmee ook de laatste kans om de belofte gestand te doen dat ‘iedereen moet voelen dat het beter gaat met Nederland’.

Daar is ook geld voor, benadrukt Hoekstra. “Zo gaan we de belasting op de energierekening verlagen, maar als het een extreem koude winter wordt en mensen veel moeten stoken, gaat de rekening toch niet omlaag.”

Voorgaande jaren viel de voorspelde koopkracht achteraf telkens tegen, bijvoorbeeld door de hogere energierekening. De hele kabinetsploeg grijpt daarom nu de gelegenheid aan om te benadrukken dat het kabinet zijn best doet, maar ‘we hebben de koopkracht niet aan een touwtje’, aldus minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken).

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken) vindt sowieso dat we te veel op koopkracht gefixeerd zijn. “Ik wil dat we het nu ook gaan hebben over het verdienvermogen over vijf en tien jaar. Hoe zorgen we dat de welvaart in Nederland blijft? Misschien moeten we op zoek naar een nieuw economisch model.”

Slechte geluiden

Dat de ministers voorzichtig zijn, is wel te verklaren. Hoewel het Centraal Planbureau ook voor volgend jaar nog economische groei verwacht, pakken zich wel donkere wolken samen. De wereldeconomie hapert. Er zijn de onvoorspelbare gevolgen van de brexit. De groeiverwachtingen zijn al verlaagd. In de ons omringende landen is zelfs al een krimp.

Hoekstra zegt zich niet te willen laten afleiden door de ‘slechte geluiden’. “We willen én lastenverlichting geven én investeren in belangrijke zaken als onderwijs en defensie én de staatsschuld aflossen. We hebben immers nog steeds 400 miljard schuld op de teller staan.”

Alles ‘on hold’

Toch heeft koopkracht voor alle vier de coalitiepartijen, VVD, CDA, D66 en CU, nu even prioriteit. De komende weken zal weer druk gedraaid worden aan allerlei knoppen, als de ouderenkorting en andere belastingtarieven, om ervoor te zorgen dat alle inkomensgroepen op Prinsjesdag een ongeveer even groot plusje laten zien.

De komende twee weken moeten de ministers het eens worden over de verdeling van het geld. Daarna moet het kabinet zich nog buigen over twee enorme problemen waar het iets mee moet. Zo zijn er de dreigende kortingen op pensioenen van veel ouderen. Ook al is er dan een pensioenakkoord gesloten vlak voor de zomer, die kortingen zijn nog steeds niet van tafel.

Minister Wouter Koolmees werd er tijdens zijn vakantie zelfs op aangesproken toen hij op het terras zat, vertelt hij. “De pensioenfondsen hebben echter last van dingen waar het kabinet weinig aan kan doen, zoals de inzakkende wereldeconomie.”

Dan werd het kabinet voor de zomer ook nog geconfronteerd met een andere tegenvaller: de rechter zette een streep door de ‘PAS-regeling’. Daardoor liggen abrupt allerlei bouwprojecten stil omdat er door de bedrijvigheid te veel stikstof vrijkomt. Dat is slecht voor de natuur. Windmolenparken, boerenbedrijven, nieuwe wegen, van alles staat ineens ‘on hold’. Volgens minister Carola Schouten (Landbouw) is dat géén onderwerp op de heidag. “We hebben het er wel vaak over, maar nu even niet.”

Al met al heeft geen van de aanwezigen het gevoel dat dit kabinet aan zijn laatste volledige jaar bezig is. Vicepremier Hugo de Jonge: “We zitten eigenlijk in de kleedkamer, we moeten de tweede helft nog spelen. Er is echt heel veel te doen. We moeten ook het hele pensioenakkoord én het klimaatakkoord nog uitwerken.”

Bovendien, valt Hoekstra hem bij, is dit kabinet na de verkiezingen van maart 2021 niet ineens weg. “Misschien moeten we net als onze voorgangers nog bijna een jaar demissionair doorregeren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden