PlusExclusief

Het mondkapje neemt grotendeels afscheid, maar we blijven er nog wel even over kibbelen

Het einde van de draagplicht voor mondkapjes betekent voor de één afscheid van een trouwe makker, voor de ander het gedroomde einde van een verplichte omgangsregeling. Maar we zijn er nog niet helemaal van af.

null Beeld Jakob van Vliet
Beeld Jakob van Vliet

Tot op de dag van vandaag twisten wetenschappers over zijn nut en noodzaak. Pas na eindeloos soebatten werd het verplicht hem te dragen. Maar dat bleek snel te wennen. Hij was alomtegenwoordig, slingerde rond in auto’s en op straat, en in huis. Naast het bed, mee gewassen in een broekzak, op het aanrecht – overal.

Vaak was het ongemakkelijk als je hem vergat. In de supermarkt was altijd wel een oplettende klant die je daarop wees. Hij was plooibaar. Of hij nu de mond of neus bedekte, allebei, of nonchalant onderaan een kin hing, het kon allemaal. Hij gaf een gevoel van bescherming, al waren er ook die hem overbodig vonden of zelfs boos om hem werden, en er eer in stelden niet met hem gezien te worden.

Hij kon je een zweetsnor bezorgen. En hij groeide uit tot het symbool van de coronacrisis.

Volgende week zaterdag is het officiële afscheid van het mondkapje als verplicht attribuut in winkels en andere publiek toegankelijke ruimtes. Alleen daar waar geen 1,5 meter afstand valt te handhaven, zoals in het openbaar vervoer en het voortgezet onderwijs, blijven mondkapjes verplicht, zei premier Rutte gisteravond op een persconferentie. Het besluit onderstreept dat Nederland ver gevorderd is op de route naar het einde van de pandemie.

Dubbele boodschap

Helemaal verlost van het mondkapje zijn we dus nog niet. De draagplicht wordt afgeschaft, maar niet helemaal.

“Een dubbele boodschap,” constateert Bas van den Putte, hoogleraar gezondheidscommunicatie aan de Universiteit van Amsterdam. “Het risico op besmetting met het coronavirus is zo klein, dat je geen mondkapje meer hoeft te dragen. Maar er zijn situaties waarbij je geen 1,5 meter afstand kunt bewaren en dan moet het weer wel. Dus er is enerzijds geen risico, anderzijds toch ook weer wel.”

Voer voor verwarring, vreest Van den Putte. “Een deel van de bevolking zal zich onveilig voelen. Een ander deel zal juist blij zijn. Je hebt natuurlijk altijd de vrijheid een mondkapje te blijven dragen. Maar als anderen dat niet doen, kun je in ieder geval in theorie risico lopen.”

Slechtere naleving

Ook Andrea Evers, hoogleraar gezondheidspsychologie in Leiden en net als Van den Putte lid van de wetenschappelijke adviesraad van de coronagedragsunit van het RIVM, vreest verwarring. “Mensen kunnen denken: het hoeft toch niet meer? En nergens meer een mondkapje gaan dragen. Dat hoeft geen onwil te zijn. Vaak zijn mensen gewoon niet goed geïnformeerd.”

De gedragsunit concludeerde in de zomer van vorig jaar al dat mensen met een mondkapje op voorzichtiger zijn. “Het herinnert eraan dat er iets aan de hand is,” zegt Evers. “Die impliciete waarschuwing verdwijnt nu. Alleen al het nieuws over het ophanden zijnde besluit leidt tot slechtere naleving van de regels. Dat is niet zonder risico.”

Ze wijst op het Verenigd Koninkrijk, waar versoepelingen zijn uitgesteld nu aantal besmettingen oploopt. “Zoiets kan hier ook gebeuren. Maar herinvoering van de draagplicht zal niet eenvoudig zijn, dat geeft weerstand.”

Van den Putte: “Uit oogpunt van veiligheidsgevoelens onder de hele bevolking was het helderder geweest te wachten, om vervolgens – als je nog verder zou zijn met het terugdringen van het virus – het mondkapje volledig af te schaffen. Ook in het ov. Dan had je iedereen meegenomen. Nu voorzie ik verdeeldheid.”

Ventilatie

De vraag blijft of het mondkapje heeft bijgedragen aan het bedwingen van de pandemie. Onomstotelijk bewijs is er niet. Al verscheen de afgelopen maanden een aantal onderzoeken waaruit blijkt dat het de besmettingsgraad omlaag kan brengen, mede afhankelijk van de kwaliteit van het mondkapje en de ventilatie in een binnenruimte.

Mensen voor wie het masker een trouwe kameraad werd, zullen zich zonder op veel plekken wat unheimisch voelen. Maar als de coronacrisis achter ons ligt, zal het mondkapje snel uit beeld verdwijnen. Evers: “Uiteindelijk is het een hinderlijk iets. Als je er helemaal mee stopt, zijn we het binnen de kortste keren vergeten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden