PlusNieuws

Het lijkt op sommige plaatsen al herfst: ‘Bomen beschermen zichzelf tegen droogte’

Al die opeenvolgende droge jaren zijn funest voor bomen. Experts zien dat de groei van sommige soorten stokt of dat bomen zelfs krimpen. ‘Veel beuken, eiken en lindebomen staan er dramatisch bij.’

Marlies van Leeuwen
Sporadisch een droog jaar is niet zo’n probleem, zegt Erik Schram van Staatsbosbeer. ‘Maar jaar na jaar, dan gaat het niet goed.’ Beeld Tim Graham/Getty
Sporadisch een droog jaar is niet zo’n probleem, zegt Erik Schram van Staatsbosbeer. ‘Maar jaar na jaar, dan gaat het niet goed.’Beeld Tim Graham/Getty

Eikels op de grond, bruine en gele bladeren, dorre heide: wie om zich heen kijkt in de natuur kan zomaar het idee hebben dat de herfst wel erg vroeg valt dit jaar. De boosdoener is de droogte, legt bioloog Arnold van Vliet van Wageningen Universiteit uit. “De droogte-effecten ga je op sommige plekken zien. Het vochttekort begint zich te wreken, bomen kunnen niet genoeg water meer opnemen.”

Dan gaan bomen zichzelf beschermen. Weg met die bladeren, want die verdampen in de hitte veel vocht. Weg met de misvormde of aangevreten eikels en beukennootjes, die kosten energie. De boomvruchten die groeien, zijn kleiner als ze rijp zijn. De heide is op sommige plekken aan het verdrogen en afsterven. “Daar zie je ook geen bijen en insecten meer,” zegt boswachter Erik Schram van Staatsbosbeheer.

Schadelijk

Sporadisch een droog jaar is niet zo’n probleem, zegt Schram. “Maar jaar na jaar, dan gaat het niet goed. Dan moeten we er echt voor zorgen dat er meer vocht wordt vastgehouden in de bodem, door bijvoorbeeld slootjes te dempen en bomen aan te planten die beter tegen droogte en hitte kunnen.” Bioloog Arnold van Vliet deelt zijn zorgen. “Een boom is veerkrachtig, maar de opeenvolging van droge jaren is schadelijk. We hebben sinds de hete zomer van 2018 alleen vorig jaar een adempauze gehad.”

Zijn collega Ute Sass-Klaassen, specialist op het gebied van droogtestress bij bomen, meet op minutieuze wijze de variatie in stamdiameter en ontdekte dat bomen tijdens een hittegolf stoppen met groeien of zelfs krimpen, omdat ze ’s nachts hun waterreserves niet meer kunnen bijvullen vanwege de uitgedroogde bodem. “Ik fietste eerder deze week door een gebied waar veel dode fijnsparren staan, die na de droogte in 2018 zijn afgestorven. Dat kwam vooral door de bastkever, die door droogte verzwakte bomen heeft aangetast,” zegt Sass-Klaassen. “Veel bomen zijn na de droogte in 2018 en 2019 wel goed hersteld, al blijft het de vraag of het dit jaar weer lukt.”

Nog kwetsbaarder en gevoeliger

Er is namelijk ook een link naar de stikstofproblematiek, zegt Van Vliet. “Door het teveel aan stikstof investeert een boom meer in bladgroei en minder in wortelgroei. Het effect daarvan tijdens droogte is dat een boom meer vocht verdampt, maar minder kan opnemen. Die processen versterken elkaar negatief, waardoor bomen nog kwetsbaarder en gevoeliger worden voor droogte.”

Van Vliet merkt dat ‘we’ een slecht geheugen hebben om te onthouden hoe de bomen in onze omgeving veranderen door de seizoenen heen. Hij ontwikkelde de GrowApp, waarin mensen foto’s van dezelfde boom in verschillende jaargetijden kunnen uploaden. “Zo kun je goed het bladverloop vastleggen en de verschillen zien tussen de jaren.”

Ook in de tuin zie je effect

Van Vliet slaakt een diepe zucht. “Het is geen leuk verhaal, maar veel beuken en lindebomen staan er dramatisch bij, eiken ook. Het gaat niet om zeldzame soorten, maar om onze directe leefomgeving. De weersextremen nemen alleen maar toe: dit jaar laat zien wat het nieuwe normaal gaat zijn. In je tuin zie je het effect. Ik sta nu naast mijn kersenboom, die is al aan het vergelen.” Sass-Klaassen: “Met de hoge frequentie van hittegolven en bijkomende stress door bodemverzuring durf ik niet te voorspellen of bomen ook in toekomst goed met zulke tegenslagen kunnen dealen.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden