PlusPortretten

Het feminisme is het moederschap vergeten

Meer vrouwen bekleden topfuncties, maar de tweede feministische golf heeft alleenstaande moeders goeddeels overgeslagen, constateert boegbeeld Anja Meulenbelt. ‘Maak opvang gratis.’

Doordat van vrouwen wordt verwacht dat ze zelf hun broek op kunnen houden, wordt er minder gekeken naar de problemen van alleenstaande moeders.  Beeld Getty Images
Doordat van vrouwen wordt verwacht dat ze zelf hun broek op kunnen houden, wordt er minder gekeken naar de problemen van alleenstaande moeders.Beeld Getty Images

“Wij als feministen zijn erin gestonken,” zegt oud-politicus en boegbeeld van de tweede feministische golf Anja Meulenbelt. “We vinden het belangrijk om af te zijn van het idee dat je als vrouw een huisvrouw moet zijn. Dat was een mooie gedachte, zij het niet dat we helemaal de andere kant mee zijn opgeschoten. Als je nu vraagt aan mensen waar emancipatie uit ­bestaat, dan is dat je eigen broek ophouden, een opleiding volgen en goed werken hebben. Het hele moederschap zijn wij feministen vergeten. We hebben te veel omhoog gekeken.”

Daar komt Meulenbelt, oud-politica en zelf ook alleenstaande moeder, nu op terug in het boek Er is een land waar alleenstaande moeders willen wonen, dat ze schreef met Eva Yoo Ri Brussaard. Na twee feministische golven die vooral gericht waren op vrouwen in het bedrijfsleven willen de auteurs nu, aan de vooravond van de verkiezingen, dat er aandacht komt voor een vergeten groep: alleenstaande moeders. Amsterdam telt er tegen de 40.000 en die behoren volgens Meulenbelt tot ‘de eenzaamste en armste groep’ van Nederland.

Gevangen in laagbetaald werk

“We willen winst maken, geld verdienen, car­rière maken, dat is onderdeel van het kapita­listische systeem,” zegt Meulenbelt. “Tege­lijkertijd willen we niet uitsterven en nieuwe generaties op de wereld zetten. Toch zitten we in een samenleving waarin vrouwen worden geacht te werken alsof ze geen kinderen hebben. En je hoort kinderen te verzorgen alsof je geen werk hebt. Een kind opvoeden met z’n tweeën is al heftig, maar in je eentje voor een kind zorgen én carrière maken is voor heel veel vrouwen onmogelijk. Het hoofd boven water houden is door de grote loonverschillen een uitdaging.”

Meulenbelt, die liever niet spreekt van feministische golven, want ‘je bent altijd feminist en niet met vlagen’, vindt dat het feminisme moet worden herzien. “Het gaat niet alleen over de kloof tussen mannen en vrouwen dichten. Als we het over feminisme hebben, moeten we het ook hebben over kleur en klasse. Vrouwen die vastzitten in laagbetaalde banen omdat ze anders niet voor hun kind kunnen zorgen, worden in de steek gelaten.”

Zowel Meulenbelt als Brussaard pleit voor bemoeienis vanuit de politiek. “Het minimumloon moet omhoog, kinderopvang moet gratis worden of heel betaalbaar en betaald werk en onbetaald werk moeten eerlijk verdeeld worden in onze maatschappij.”

Jamaa Taharrasst. Beeld Nosh Neneh
Jamaa Taharrasst.Beeld Nosh Neneh

‘Ik heb ontdekt dat kinderen niet bestaan bij werkgevers’

Jamma Taharrasst (40) heeft een zoontje (10) en woont in Amsterdam Slotervaart

“Hoe ga je als alleenstaande moeder aan de top komen? Dat gaat gewoon niet lukken. Ik heb ontdekt dat kinderen niet bestaan bij werkgevers. Er is weinig flexibiliteit. Ik zit nu in een uitkerings­situatie, terwijl ik heel graag wil werken, maar er ook voor mijn kind wil zijn. Het voelt daardoor soms alsof ik vastzit en het me niet lukt mezelf op te werken.”

“Ik zit bijvoorbeeld in een tweekamerwoning en het lukt maar niet om een ander huis te vinden. Ik sta al 12 jaar ingeschreven bij Woningnet en ik verdien te weinig voor de particuliere sector. Daar vragen ze een bruto maand­inkomen van 4000 of soms wel 6000 euro. Wie heeft dat alleen? Het gevolg is dat we thuis geen privacy hebben. We slapen in dezelfde kamer; ik op het uitklapbedje. Mijn zoon durft geen vrienden mee te nemen. Weet je, ik wil niet doen alsof ik een slachtoffer ben.”

“Ik voel me niet arm, ik heb mijn zoon en ik ben bezig met de deeltijdopleiding Ervaringsdeskundigheid in Zorg en Welzijn. Ik hoop dat als ik ben afgestudeerd ik een baan kan vinden die bij mijn situatie past en meer verdient dan het minimumloon. Nu red ik het elke maand net. Maar als ik een ingreep moet bij de tandarts, weet ik: daar gaat het weekendje weg voor mijn zoon.”

“Ik hoor heel vaak dat vrouwen in Nederland geëmancipeerd zijn, maar ik zie dat niet zo. Emancipatie moet van meerdere kanten komen: niet alleen mannen en vrouwen die evenveel verdienen, maar ook ouders die geholpen worden als ze alleen een kind opvoeden en dus onbetaald werk verrichten. Wanneer worden die kwetsbare groepen geholpen?”

Janna Stuyling. Beeld Nosh Neneh
Janna Stuyling.Beeld Nosh Neneh

‘Ik merk dat er nog steeds een stigma zit op alleenstaand moederschap’

Janna Stuyling (41) heeft een dochter (6) en woont in Amsterdam-Oost

“Ik vind het belangrijk om mijn eigen geld te verdienen en onafhankelijk te zijn. Zo ben ik ook opgevoed. Mijn moeder was ook alleenstaande moeder en ik groeide op in Ruigoord.”

“In Nederland is het over het algemeen heel goed geregeld. De vader van mijn dochter komt uit Nepal. In sommige landen mag je als moeder alleen al blij zijn als ze je niet verstoten. Toch merk ik dat er nog steeds een stigma zit op alleenstaand moederschap. Alsof ik het verkeerd heb gedaan.”

“Mensen zeiden weleens tegen mij: ‘Je wil toch het beste voor je gezin? Waarom ga je dan scheiden?’ Ik vind dat je niet in een relatie moet zitten waarin je niet gelukkig bent. Dan liever alleen en wel gelukkig. Al moet ik toevoegen dat het niet voor iedereen zo makkelijk is.”

“Ik heb de afgelopen jaren als buurtwerker gewerkt in Bos en Lommer. Door corona kreeg ik geen vast contract en daardoor ben ik sinds januari werkloos. Maar wat ik daar zag, was dat lang niet alle vrouwen weten hoe ze überhaupt aanspraak kunnen maken op bepaalde regelingen. Ik vind mijn weg wel, ik sta mijn mannetje en beheers de taal. Er zijn vrouwen die niet goed Nederlands spreken of de weg niet kennen. Zij die extra bijstand nodig hebben, kunnen er niet aan komen.”

Maya Olivier. Beeld Nosh Neneh
Maya Olivier.Beeld Nosh Neneh

‘Eigenlijk werkte ik om de oppas te betalen.’

Maya Olivier (36) heeft een dochter (17) en woont in Amsterdam-West.

“Financiële ademruimte is een privilege. Dat zien veel mensen nog niet in. Ik begin nu een beetje overzicht te krijgen, maar ik stond jaren op overlevingsstand. Ik was alleen maar bezig met de korte termijn. Dat is gek toch, in een land als Nederland? Ik probeer al jaren hogerop te komen. Het liefst was ik na mijn havo gaan studeren. Ik werd alleenstaande tienermoeder. Voor mijn gevoel viel ik in een put. Het was on­mogelijk werk te vinden waarbij ik erop vooruit zou gaan.”

“Ik heb het wel geprobeerd. Ik werkte in de horeca en had een oppas, maar eigenlijk werkte ik om de oppas te betalen. Toen dacht ik: waarom doe ik dit? Waarom word ik gestraft omdat ik wil werken? Waarom is kinderopvang niet betaalbaarder? Tweeoudergezinnen kunnen hun tijd verdelen, waarom springt de overheid niet bij als je alleen bent? We willen toch gelijkheid?”

“Ik zit sinds 2013 in de bijstand en weet je wat het ergste is? Ik heb nog nooit zoveel inkomen gehad. Toen ik een uitkering kreeg, wilde ik studeren, maar dat mocht niet. Waarom niet? Ik ben een alleenstaande moeder die er alles aan doet om normaal te functioneren in de maatschappij, maar het voelt alsof ik bij alles tussen wal en schip val.”

“Moeders willen ook carrière maken, wij willen ook vooruit. Hou eens op met mooie woorden en regeltjes op papier. Begin gewoon met vragen met wat moeders nodig hebben. Het lijkt wel alsof alleenstaande moeders onzichtbaar zijn, terwijl we allemaal naar het consultatiebureau gaan om een prik te halen voor ons kind.”

Nathasja Lafleur. Beeld Nosh Neneh
Nathasja Lafleur.Beeld Nosh Neneh


‘Elke dag verse groenten en een stuk vlees of kip op tafel, is onhaalbaar.’

Nathasja Lafleur (35) heeft een dochter (7) en woont in Amsterdam-West

‘Vanaf het moment dat de vader van mijn dochter hoorde dat ik zwanger was, sta ik er alleen voor. Het lastige is dat er geen begrip is voor mijn situatie. ’s Ochtends afspreken? Dan moet ik mijn dochter klaarmaken voor school. En ik kan niet ‘even; naar een sollicitatie. Ik moet eerst oppas regelen. Mijn dochter is autistisch, dus ik moet ook nog eens een oppas vinden die daarmee kan omgaan. En daarbij: ik kan helemaal geen oppas betalen.”

“Ik zit in de bijstand en verdien zonder toeslagen 1021 euro per maand. Sparen lukt niet, boodschappen doen lukt net, maar elke dag verse groenten en een stuk vlees of kip op tafel, is onhaalbaar. Ik zou zo graag met mijn dochter naar de supermarkt gaan en haar laten kiezen wat ze lekker vindt. Een chipje of een koekje. Of een keer op vakantie? Het hoeft niet eens naar het buitenland. Een weekendje weg naar Center Parcs zou al fijn zijn.”

“Er zijn mensen die vinden dat je ‘gewoon’ harder moeten werken’, maar dat is niet eerlijk. Iedereen heeft evenveel recht: ik zou evenveel kansen moeten krijgen als een vrouw met een partner en kind. Het is namelijk geen onwil; zou zo graag meer willen doen, maar daar is haast geen ruimte voor nu.”

“Wanneer dwingen we flexibiliteit voor ouders met kinderen af bij werkgevers? Of zorgen we voor gratis oppas zodat mensen met kinderen niet gestraft worden? Ik probeer nu het beste van het leven te maken, maar of het leuk is? De dagen zijn vooral saai.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden